Enflasyon beklentilerin hafif altında

Manşet enflasyon

Mayıs ayında Tüketici Fiyat Endeksi aylık bazda %0,04 artarken , yıllık manşet enflasyon %43,7’den %39,6’ya geriledi. Aylık enflasyon Haziran 2019’dan bu yana görülen en düşük değer olarak kayda geçerken, yıllık manşet enflasyondaki düşüş serisi yedinci ayına taşındı.

Aylık manşet enflasyondaki sert düşüşün temel sebebi Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından daha önce ilan edilen uygulama değişikliği. Hanehalkına sübvansiyonlu olarak kullandırılan doğal gazın fiyatının hesaplamalara “sıfır fiyatlı” olarak dahil edilmesi, içinde bu kalemin de bulunduğu konut grubunda aylık enflasyonun -%13,8 olarak gerçekleşmesini sağladı.

Kaynak: TÜİK

💉 Hatırlatma dozu: TÜİK, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun 5 Mayıs 2023 tarihli sübvansiyon kararının tüketici fiyatları endeksi hesaplamasına nasıl etki edeceğini geçtiğimiz ayın son günlerinde yayımladığı duyuru ile açıklamıştı. Buna göre, 24 Nisan ila 31 Mayıs tarihleri arasındaki doğal gaz faturalarının tamamının bakanlık bütçesinden karşılanmasının hesaplamalarda dikkate alınması gerektiği ifade edilmiş ve mayıs ayı TÜFE hesaplamasında esas alınan fiyatın Eurostat standartları çerçevesinde “sıfır fiyat” yöntemi ile kullanılacağı açıklanmıştı.

💾 Cep bilgisi: Bu revizyon ile aylık enflasyonun sıfıra yakın gelmesi güncel manşet veriyi aşağı çekerken, önümüzdeki yıl için ters yönde bir baz etkisi oluşturacak.

Detaylarda neler var?

Gıda enflasyonu yüksek seyrini koruyor. Buna karşın, halen kısmen de olsa devrede olan baz etkisi (diğer bir ifadeyle gıdadaki fiyat artış temposunun geçtiğimiz yıla kıyasla yavaş seyretmesi) sayesinde manşet enflasyon görece sınırlanmış durumda. Gıda enflasyonu aylık bazda %0,7 olurken yıllık enflasyon %53,9’dan %52,5’e geriledi.

💉 Hatırlatma dozu: Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü tarafından yayımlanan verilere göre Mayıs’ta çoğu tahıl, bitkisel yağ ve süt ürünlerindeki düşüşlerin etkisiyle küresel gıda fiyatlarının gerilediği, Gıda Fiyat Endeksi’nin, aylık bazda %2,6; yıllık bazda ise %22,1 gerilediği açıklanmıştı. Böylece küresel gıda fiyatları son iki yılın en düşük seviyesine çekildi.

Özel kapsamlı TÜFE göstergelerinde de genele yaygın yüksek enflasyonist etkinin devam ettiği görülüyor. 6 set halinde hazırlanarak yayımlanan gösterge seti içinde çekirdek enflasyon olarak bilinen ve en çok önem atfedilen C endeksinde aylık artış %4,25 olurken yıllık artış %46,6 oldu. Nisan ayında %45,5 olarak açıklanan Göstergede, manşet enflasyondaki beklentiler paralelinde gevşeme beklentisi mevcuttu. Buna karşın yaşanan artış tabana yaygın enflasyonist etkinin daha uzun süre hissedebileceğine işaret ediyor.

Kaynak: TÜİK

💾 Cep bilgisi: C endeksi, enerji, gıda, alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ve altın fiyatları hariç tutularak hesaplanıyor. Bu hesaplama ile dışsal faktörlere görece daha az duyarlı ürün gruplarındaki fiyat değişimlerinin ölçülmesi hedefleniyor.

Çekirdek göstergedeki bozulma, temel mal grubu enflasyonu ile de teyit ediliyor. Bu grupta yaşanan fiyat artışı son bir yılın en yüksek seviyesinde bulunuyor.

Veri setinde, doğal gaz fiyatının hesaplamasında yapılan güncelleme ile enerji enflasyonunun aylık bazda %21,2; yıllık bazda ise %7,0 oranında aşağı çekti. Böylelikle enerji enflasyonu 2015’ten bu yana ilk kez negatif ölçüldü.

Gruplar bazında aylık TÜFE’de liderlik %9,9 ile giyim ve ayakkabı grubunda görülüyor. Öte yandan lokanta ve oteller grubu, 0,6 puan katkı ile aylık enflasyona en yüksek katkı veren grup oldu.

Üretici fiyatları tarafında da enerji fiyatları ve hesaplama metodolojisi kaynaklı sert geri çekilme sürüyor. Aylık %0,7 olan Manşet ÜFE’de yıllık değer %40,8 oldu. Bu seviye, iki yıldır görülen en düşük değer olarak kayda geçerken, endekste ekim ayında görülen zirve ile mevcut değer arasındaki fark 117 yüzde puana ulaştı. Veriyle birlikte ÜFE-TÜFE arasındaki makas da 150 baz puanın altına geriledi.

Kaynak: TÜİK

💾 Cep bilgisi: TÜİK, haziran ayına ilişkin enflasyon verisini 5 Temmuz tarihinde yayımlayacak.

Yansımalar

Hesaplamada yapılan metodoloji güncellemesinin önceden duyurulması veriye ilişkin beklentileri şekillendirmişti. Veri, bu sebeple piyasada bir sürpriz etkisi yaratmadı. Buna karşın, Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) gibi enflasyon hesaplaması yapan kurumların yayımladıkları veriler ile TÜİK tarafından açıklanan resmi veri söz konusu güncelleme sebebiyle mayıs ayında iyice açılmış durumda.

İstanbul Ticaret Odası, İstanbul’da aylık enflasyonu %5,6 olarak hesapladıklarını ifade ederken ENAG tarafından yapılan çalışmaya göre aylık enflasyon %7,4’e; yıllık enflasyon ise %109,0 olarak hesaplandı.

Ekonomistlerin geneli ise, söz konusu hesaplama değişiminin resmi manşet enflasyonu bir süre daha sınırlayabileceği ancak seçim sonrası yapılan  zamların genel görünüme olumsuz etki edeceği görüşünde birleşiyorlar.