Fed’den şahin mola

ABD’de piyasaların odaklandığı politika faizi kararı açıklandı. Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) politika faizini piyasa beklentilerine paralel olarak %5,00-%5,25 aralığında sabit tuttu. Böylelikle ülkede 15 aydır süren ve 4’ü 75’er baz puanlık tarihi artırımlardan oluşan seri son buldu.

Karar piyasa beklentilerine paralel olsa da güncellenen ekonomik projeksiyon seti ve komite üyelerinin faiz beklentilerini yansıtan nokta grafik beklentilerden çok daha şahin bir içeriğe sahip. Bu sert içerik ise piyasaların düne kadar fiyatlamadığı 50 baz puanlık ilave artırımın fiyatlanmaya başlamasına yol açtı.

Karar metni

Karar metninde önemli bir değişiklik söz konusu değil. Ekonomik aktivitedeki ılımlı pozitif seyrin devam ettiğinin ifade edildiği metinde güçlü istihdam piyasası ve hala yüksek seyreden enflasyon vurgusu yapılıyor.

Bankacılık krizi sonrasında metne giren sektör özelindeki paragrafta, sektörde yaşanan gelişmeler kaynaklı görülen kredi sıkılaşmasının devam ettiği, bunun da istihdam piyasası ve enflasyon üzerinde yumuşatıcı bir etki yaratabileceği ifadesi yineleniyor. Metinde, kredi sıkılaşmasına rağmen komitenin enflasyonist risklere karşı tetikte olduğu vurgulanıyor.

Uzun vadeli %2 enflasyon hedefine sadakatin yinelendiği metinde oy birliğiyle alınan politika faizinin sabit tutulması kararının, yıl içinde ve öncesinde atılan adımların makroekonomik göstergeler üzerindeki etkisini daha iyi yorumlamak için bir fırsat olacağı ifade edilmiş durumda.

Powell’ın mesajları

Kararın açıklanmasının ardından basının karşısına çıkan Fed Başkanı Jerome Powell, enflasyonun yapışkan ve yüksek seyrinin devam ettiğini, çekirdek PCE göstergesinde iyileşme görmediklerini ve para politikasında sıkı duruşu sürdürmeye devam edeceklerini söyledi.

Sözlerine, fiyat istikrarı olmayan bir ekonomide kimsenin fayda sağlayamayacağı tezini yineleyerek devam eden başkan, alınan kararlar sebebiyle hanehalkı ve iş dünyasının zorlandığının farkında olduklarını söyledi. Kararların, uzun vadeli ve sürdürülebilir bir istikrar için gerekli olduğunu ifade eden başkan, bu kararları hanehalkının iyiliği için aldıklarını belirtti.

Uzun vadeli enflasyon beklentilerinin ise kısa vadeli verilerden bağımsız olarak çıpalandığını ve bunu son derece olumlu bulduklarını belirten başkan, parasal sıkılaşmanın etkilerini kısa vadeli göstergelerde görmeye devam ettiklerini söyledi. Kredi koşullarındaki sıkılaşmanın, parasal sıkılaşma sürecine destek verdiğini de hatırlatan Powell, bu etkinin ise ne kadar ya da hangi şiddette süreceğini bilemeyeceklerini sözlerine ekledi.

💉 Hatırlatma dozu: New York Fed tarafından yayımlanan tüketici beklentileri anketi sonuçlarına göre, 3 yıl vadeli enflasyon beklentisi 10 baz puan artışla %3,0; 5 yıl vadeli enflasyon beklentisi ise yine 10 baz puan artışla %2,7 olmuştu.

Powell, mevcut görünümde, enflasyonun hedeflenen seviyelere getirilmesi için yıl sonuna kadar başka faiz artırım kararlarının alınabileceğini de söyledi. Powell, alınan pas geçme kararını ise, bugüne kadar atılan adımların etkilerinin değerlendirilmesi için bir mola olarak değerlendirdiğini belirtti.

Güncellenen makroekonomik beklenti setine de değinen Powell, ekonomik beklentilerin mevcut haliyle devam etmesi durumunda 2023 yıl sonunda, politika faizinde mart tahminlerinden 50 baz puan yukarıda bir patika sonu öngördüklerini belirtti.

Ekonomik aktiviteyi canlı tutarak, azami istihdam seviyesinin korunmasını hedeflediklerini ifade eden başkan, istihdam piyasasındaki şaşırtıcı derecede güçlü duruşun ekonomi için çok değerli olduğunu ve bu altyapının büyüme sürecinde büyük faydalar sağlayacağını söyledi. Powell, mesajlarında, güncel verilerde istihdam piyasasında hafif yumuşama emareleri gördüklerini de ekledi.

Soru cevap kısmında, “faizlerde nihai oran daha yüksek olmasına rağmen neden bugün faiz artırılmadığı” sorusuna “hız ile seviye farklı konular” şeklinde yanıt verdi ve şu anda artırım hızını yönettiklerini ifade etti. Böylelikle verileri daha sağlıklı bir şekilde değerlendirebileceklerini ifade eden Powell, temmuz toplantısında nasıl bir karar çıkacağına dair bir konuşma geçmediğini, geçse bile bu konuda yorum yapmayacağını söyledi.

💾 Cep bilgisi: FOMC’nin bir sonraki toplantısı 25-26 Temmuz tarihlerinde gerçekleşecek ve faiz kararını 26 Temmuz tarihinde Türkiye saati ile 21.00’de öğreneceğiz.

Yine soru cevap kısmında, iyileşen makroekonomik beklentilere karşın dezenflasyonist etkinin hangi verilere dayanılarak beklendiği sorusuna trendin altında bir büyüme ile gevşeme sinyalleri veren bir istihdam piyasası yanıtını veren başkan, daha fazla artırım yapma ihtimallerinin güçlü olduğunu bir kez daha vurguladı.

Ekonomik projeksiyonlar

Mart ayından sonra ilk kez güncellenen ekonomik projeksiyon setinde Fed’in ülke ekonomisinde artık resesyon beklemediği görülüyor. Projeksiyon setinde 2023 yılı büyümesi 60 baz puan iyileştirilerek %1,0’e çekilirken 2024 ve 2025 beklentileri 10’ar baz puan düşürülerek sırasıyla %1,1 ve %1,8 olarak güncellendi.

İstihdam (öncü verilerde hafif gevşeme olsa da) piyasasındaki canlı seyir sebebiyle mart ayında %4,5 olarak tahmin edilen yıl sonu işsizlik oranı %4,1’e düşürülmüş durumda. Bu oranda önümüzdeki iki yılın tahminleri ise yine 10’ar baz puanlık düşüşle %4,5.

Fed’in temel veri setinin baş köşesinde bulunan kişisel tüketim (PCE) beklentisinde önemli bir değişim yok. Bu yıl ve önümüzdeki iki yıl için tahminler sırasıyla %3,2; %2,5 ve %2,1 seviyesinde. Çekirdek kişisel tüketim giderleri (Core PCE) enflasyonu tahminlerinde ise politika faizi beklentilerini doğrudan doğruya etkileyen bir değişim söz konusu. Göstergenin 2023 tahmini 30 baz puan birden artırılarak %3,9’a çekilmiş durumda. Bu, komiteyi en çok rahatsız eden güncelleme. Veride 2024 ve 2025 beklentileri sırasıyla %2,6 ve %2,2 seviyesinde. Bu iki verideki tek güncelleme ise 2025 yılı için 10 baz puan artış.

Kaynak: federalreserve.gov

Makroekonomik tahmin setinin sonucunda, 2023 yıl sonu politika faizi beklentisi 50 baz puan artışla %5,6’ya yükseldi. Piyasalarda şok etkisi yaratan ve alınan pas geçme kararının olumlu etkilerini silen bu güncelleme çok önemli. Piyasa şimdiye kadar ilave 25 baz puanlık bir artırımı fiyatlıyordu. Politika faizi beklentisi 2024 yıl sonu için 30 baz puan artarak %4,6’ya; 2025 yıl sonu beklentisi ise yine 30 baz puan artışla %3,4’e gelmiş durumda.

Söz konusu güncellemelerin yansıtıldığı nokta grafik aşağıda yer alıyor. Grafikte, uzun vadeli politika faizi seviyesi olan %2,5 korunuyor ancak özellikle kısa vadede yaşanan sert artış ve 2025 için gözle görülür bir şekilde korunan belirsizlik dikkat çekici.

Kaynak: federalreserve.gov

Sonuç olarak

Fed’in bugün attığı adım piyasaları toptan rahatlatan bir minvalde gelmedi. Kurum, faiz artırımı serisine ara verdi ancak ekonomik projeksiyonlarda yıl sonu politika faizi tahmini 50 baz puan birden artmış durumda. Yabancı basında yer alan “super hawkish skip” (süper şahin bir mola) ifadesinin temelinde de bu yatıyor.

Nokta grafikte karşı karşıya kalınan şahin duruş, beklentiler dahilinde değildi. Powell’ın “gerektiği durumda faiz artıracağız” mesajı elbette satın alınmıştı ancak “acaba 25 baz puan daha artırım olur mu” sorusunun yanıtının resmi beklenti setinde 50 baz puanlık artırım olarak gelmesi herkesi çokça şaşırtmış ve biraz da ürkütmüş durumda.

Faiz artırımı beklentisi artarken faiz artırımlarına mola verilmesi de piyasada kafa karışıklığı yaratan başka bir nokta oldu. Powell bunu artırım hızını dengelemek için verilen bir mola olarak değerlendirdi ve komitenin gelecekte vereceği kararların güncel veri setine dayandırılacağını söyledi.

Temmuzda benzer istihdam ve enflasyon verisi varsa ne olacak sorusuna “hipotezlere dayanarak yorum yapmak istemiyorum, kimseye de sürpriz yapma niyetimiz yok. Temmuz verilerine bakacağız ve kararı vereceğiz” yanıtını veren Powell, piyasanın alınan kararlara uyumlanacağını söyledi.

Sonuç olarak, an itibarıyla fiyatlanmayan ilave bir artırımın ilanı piyasalarda şaşkınlık yaratmış durumda. Anlık fiyatlamalar faiz artırımına dair şaşkınlığı yansıtıyor.

Yine de nokta grafikte öngörülen patikanın uygulanacağına dair bir garanti söz konusu değil. Açıklanacak veriler, bankacılık sektörü gelişmeleri ve hazine kanadındaki olası adımlar bu yayımlanan veri setindeki adımların güncellenmesine yol açabilir.

Bugün itibarıyla kesin olarak bildiğimiz tek şey, 2023 için var olan faiz indirimi fiyatlamalarının tarihe karıştığı. Ayrıca,  Fed’in gerektiği durumlarda patika ve söylemlerini son derece pragmatik bir yaklaşımla değiştirebildiğini de unutmamakta fayda var. Diğer bir ifadeyle, verilerin makul gelmesi durumunda (ki önümüzde bir enflasyon bir de istihdam verisi var) bunca sert söyleme karşın temmuz toplantısında da pas geçilme ihtimali azımsanabilecek boyutta değil.