İYİ NİYET ELÇİSİ: DEMET EVGAR

8 Mart arifesinde bir konferans salonunda buluşuyoruz: Birleşmiş Milletler Kadın Birimi Türkiye ofisi, ilk İyi Niyet Elçisi'ni açıklıyor. Karşında tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu Demet Evgar — ben onu en iyi, küçükken seyahatlerde televizyonda denk gelip hiçbir şey anlamadan izlediğim Un gars, une fille'in Türkiye uyarlamasındaki başına buyruk tavırlarından tanıyorum. 

"Başına buyruk," deyip geçmeden detaylandırayım biraz. Aklındakileri söyleyen, alan kaplamaktan çekinmeyen, sorgulayan ve çok da konuşan kadın — müdanasızca kendi ve temsiliyle korkmadan karşımda, ekranda. Kendi örneğimden de açıkça belli oluyor ki temsilin kıymetini ve oyuncuların hayat vermeye karar verdiği rollerin önemi elzem. 

Toplumsal cinsiyet eşitliği için sözcü olmanın değerini artan farkındalıkların içselleştirilmesi ve toplumla birlikte dönüşebilme umuduyla yansıtılıyor dün yapılan konuşmalarda. Demet Evgar'ın sunuşuyla #BenKadınım kampanyası da böylece başlamış oluyor: 

Görünür olmak çok güzel bir duygu. Kadınların zorlu mücadelelerden geçerken kazandıkları tüm hakları kutladığımız ve hâlâ süregelen eşitsizlikleri tekrar masaya yatırdığımız 8 Mart Dünya Kadınlar Günü arifesinde İyi Niyet Elçisi olarak ilan edilmek çok büyük bir gurur elbette ki. Fakat büyük de bir sorumluluk.

İçeriye girdikten sonra 6 Mart 2022'de Demet Evgar'ın sosyal medya hesaplarından duyurulan kampanyanın oyuncu tarafından boyanmış pankartını görüyorum. Kalemi almadan geçemem, ekliyorum: "#BenKadınım, kuir feministim ve alan kaplamaya #HakkımVar!"

10 Aralık 2021'de HeForShe hareketinin Türkiye sözcüsü Kerem Bürsin olarak açıklandığında şöyle sormuştum: "Ayrıcalıklarımızı mobilize ederken HeForShe hareketinin ikili cinsiyet sisteminin ötesine geçebilecek kadar kapsayıcı olmasını sağlayabilecek miyiz?" İşte bugün, bu soruya cevap verebileceğini umarak 7 Mart 2022'de buna heyecanlanıyorum çünkü #BenKadınım yoldaşlığı, biricikliği ve kadınlık hâlleriyle ilgileniyor. Aşağıda okuyacağın gibi: "Kadınlar hem biricik hem de benzer — benzerliğimiz maruz kaldığımız eşitsizliklerken biricikliğimiz de yaşadığımız hayatlar."

Demet Evgar, İyi Niyet Elçisi olarak açıklandıktan sonra

Bir oyuncu olarak kadın temsillerinin değerini nasıl yansıtıyorsun? Oynamayı seçtiğin karakterlerde toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında dikkat ettiklerin neler?

Tek bir kadın yok. Birçok kadınlık hâlleri var. Hatta bu nedenle "kadına yönelik şiddet" ve "kadın ve kız çocuğu" demek yerine "kadınlara yönelik şiddet" ve "kadınlar ve kız çocukları" demek daha doğru. Bu kadınlıkların temsil edilmesi çok önemli. Onlarsız, izlediğiniz şey eksik. Ataerkil düzen kadınları nasıl görmek istiyorsa ekranlara da öyle yansıtıyor. 

Kadınlar kendi gerçek hikâyelerini izlemedikçe güçlerini ve potansiyellerini keşfetmeleri daha da zorlaşıyor. Çünkü sistem onlara sadece tek bir kadından bahsediyor: ataerkil sistemin dayattığı kadınlık. Kadınlar hem biricik hem de benzer — benzerliğimiz maruz kaldığımız eşitsizliklerken biricikliğimiz de yaşadığımız hayatlar.

Oynadığım karakterlerde güçlenen kadını görmem benim için önemli. Türkiye’de her 10 kadından 4’ü şiddete maruz bırakılıyor. Oynadığım rolleri şiddete karşı susturmamaya ve muhakkak bir aksiyon aldırtmaya özen gösteriyorum. Ekranda izlenenler bir şırınga etkisi yaratarak zihinlerimize giriyor, doğrularımızı pekiştiriyor ya da onları sorgulatıyor. Ben oynadığım rollerle toplumsal cinsiyete dayalı kalıp yargıları zihinlerde sorgulatmayı seçtim.

Birleşmiş Milletler Kadın Birimi Türkiye'nin İyi Niyet Elçisi olmak nasıl hissettiriyor?

Bu hem gurur hem de sorumluluğu olan güzel bir yol arkadaşlığı. Toplumsal cinsiyet alanında yaptıklarımı daha da güçlendirmek ve bunu tek hedefi toplumsal cinsiyet eşitliğine ulaşmak olan bir kurumla birlikte gerçekleştirmek çok değerli. Biz bu yol arkadaşlığının adını #BenKadınım koyduk. Türkiye’nin her yerinden farklı kadınların hikâyelerini BM Kadın Birimi'yle birlikte ortaya çıkaracak ve kadınlara ilham verecek birçok işe ortak imzamızı koyacağız. Bu beni çok heyecanlandırıyor — gurur, sorumluluk ve büyük bir heyecan!