KUMAŞLAR İNSANLIĞA FAYDA SAĞLAYABİLİR Mİ?

Merve Odabaş

İpliğin, kumaşın, dikişin ve makinelerin icatlarıyla birlikte; dünden bugüne tekstilin anlamı ve işleyişi her gün değişti, her bir yenilikle birlikte bir adıma ileri taşındı. Sonuçlarının ne olduğu düşünülmeden, ihtiyaca yönelik bir endüstriyken, değişen dünyayla birlikte zevke hitap eden bir endüstri hâline geldi. 

Hızlı moda, endüstriyi bu denli ele geçirmişken, endüstriyi ve insanlığı bir adım ileriye taşıyacak gelişmeler hiç mi olmadı? Tabii ki oldu. Tekstil teknolojileri, işçi hakları, çevre dostu üretim; artık tekstil denince akla gelen önemli başlıklar ve her geçen gün bu konularla ilgili yeni bir gelişme yaşanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan, ismiyle bile kafa karıştıran"dijital kumaş" da onlardan biri. 

DÜNYANIN İLK DİJİTAL KUMAŞI

Massachusetts Institute of Technology (MIT) mühendisleri, bir gömleğe veya tişörte dikildikten sonra aktiviteyi algılayabilen, depolayabilen, analiz edebilen ve çıkarım yapabilen "dijital yeteneklere sahip" ilk elyafı üretti. Bunu; fiziksel performans, izleyebilme, tıbbi çıkarım yapabilme ve erken hastalık tespiti için kullanılabilecek nitelikte, insan vücudundaki gizli bir ürün olarakta düşünebiliriz. Projenin baş araştırmacılardan biri olan, Yoel Fink, kumaşı "Bu çalışma, verileri dijital olarak depolama ve işleme, tekstillere yeni bir bilgi içeriği boyutu ekleme ve kumaşların tam anlamıyla programlanmasına olanak tanıyan bir kumaşın ilk defa ortaya koyulmasıdır." diye açıklıyor.

Üretilen yeni kumaş, yüzlerce kare silikon mikro ölçekli dijital çipin daha sonra bir polimer elyaf oluşturmak için kullanılan bir ön forma yerleştirilmesiyle oluşturuluyor. Araştırmacılar, polimer akışını hassas bir şekilde kontrol ederek, çipler arasında onlarca metre uzunluğunda sürekli elektrik bağlantısı olan bir elyaf oluşturduklarını açıklıyor. Lifin kendisinin ince ve esnek olduğunu, bu sebeple iğneden geçirilebildiğini; kumaşların dikilebilir ve bozulmadan en az 10 kez yıkanabilir olduğunu da açıklıyorlar. Bu teknolojide olan bir ürünün en az 10 kez yıkanabiliyor olması uzun ömürlü olabileceğini gösteriyor. 

NE DEMEK DİJİTAL KUMAŞ?

MIT doktora öğrencisi olan Gabriel Loke, “Ürünü bir gömleğin içine koyduğunuzda, hiç hissetmiyorsunuz. Orada olduğunu anlamıyorsunuz." diyor. Bu açıklamasıyla kumaşın vücudumuzu herhangi bir şekilde rahatsız etmediğini açıklamış oluyor. Bu dijital kumaş, bellekte çok fazla bilgi depolayabilir. Araştırmacılar, 767 kilobitlik tam renkli kısa film dosyası ve 0,48 megabaytlık bir müzik dosyası da dâhil olmak üzere kumaş hakkında bilgi yazabildi, saklayabildi ve okuyabildi. Dosyaların problemsiz bir şekilde iki ay saklanabildiği de açıklandı. Gabriel Loke, elyaf için “çılgın fikirler” hayal ederken, dijital düğün müziğini kumaşının dokusunda saklayacak bir gelinlik gibi uygulamalar düşündüklerini, hatta elyafın yaratılış hikâyesinin bileşenlerine bu fikri de yazdıklarını söylüyor. Ayrıca üretilen kumaş, kumaş belleğine 1,650 bağlantıdan oluşan bir sinir ağını dâhil ederek yapay zekâya doğru birkaç adım atıyor. 

Kumaşın bir gömleğin koltuk altına dikildikten sonra, araştırmacılar, gömleği giyen bir kişiden 270 dakikalık yüzey vücut sıcaklığı verilerini toplamak için lifi kullandıklarını ve bu verilerin farklı fiziksel aktivitelere nasıl karşılık geldiğini analiz ettiklerini açıklıyor. Bu veriler üzerinde eğitilen kumaş, onu giyen kişinin hangi aktivitede bulunduğunu %96 doğrulukla belirleyebiliyor. 

Araştırmacılar, kumaşa bir AI bileşeni eklemenin olanakları daha da artırdığını söylüyor. Gabriel Loke, dijital bileşenlere sahip kumaşların zamanla vücutta çok fazla bilgi toplayabileceğini ve bu "gereksiz verilerin" makine öğrenimi algoritmaları için mükemmel bir şey olduğunu söylüyor. “Bu kumaş türü, daha önce bilmediğimiz yeni vücut kalıplarını ortaya çıkarmak için nicelik ve nitelikte açık kaynaklı veriler sağlayabilir.” diyor. Bu analitik güç sayesinde, lifler bir gün insanları solunum azalması veya düzensiz kalp atışı gibi sağlık değişikliklerini gerçek zamanlı olarak algılayabiliyor ve antrenman sırasında sporculara kas aktivasyonu veya kalp atış hızı verilerini iletebiliyor. 

GELECEKTE

Kumaş, şimdilik küçük bir harici cihaz tarafından kontrol ediliyor. Bir sonraki adım da fiberin kendisine bağlanabilen bir mikro denetleyici olarak yeni bir çip tasarlamak. Gabriel Loke, “Bunu yapabildiğimizde ona kumaş bilgisayarı ismini koyabiliriz.” diyor.

Tekstil ve teknoloji birleştiğinde insanlığa birçok fayda sağlayabilecek, insanlığı ileri taşıyabilecek çözümler yaratacak bir endüstri hâline gelebilir. Bu ve bu tarz çalışmalar da bunun olabileceğinin ispatı. Büyük şirketler veya marka grupları yatırımları bu yönlü projeler için kullansa, endüstriyi daha değerli bir yere taşıyacak güce sahip olabilir. Teknolojik şartlar, çevre koşulları ve demografik veriler düşünüldüğünde moda, bugünden itibaren sadece defilelerden ve "Bugün ne giydim?"den ibaret olmamalı; çok daha fonksiyonel ve yenilikçi olmalı. En az tasarımlar kadar tasarımların nasıl üretildiğiyle ilgili olarak da bizi şaşırtmak, doğa dostu ve fonksiyonel tekstil teknolojileri gelişmek, modanın öncelikli hedefi olmalı.