Kürk tartışması: Yılların tabusu geri mi dönüyor?
Dünya Saati 2025 WWF , 2007’den bu yana her sene, iklim krizine dikkat çekmek hedefiyle “Dünya Saati” etkinliğini düzenliyor. “Dünya için bir Saatini Ver” çağrısıyla yola çıkan etkinlik, bu sene 22 Mart günü 190’dan fazla ülkenin katılımıyla gerçekleşiyor. Etkinliğin WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) tarafından koordine edilen Türkiye ayağının ana sponsorluğunu Panasonic Electric Works Türkiye üstleniyor. Neler var? Dünya Saati etkinliği, bireyler ve kurumları bir saatlerini ayırarak doğaya ve gezegenin geleceğine katkı sağlamaya davet ediyor. Etkinlik kapsamında dünya genelinde anıtlar, kurumlar, kulüpler, üniversiteler ve belediyeler 20.30’dan 21.30’a kadar ışıklarını söndürüyor. Bireysel katılımın da desteklendiği etkinliğin iklim krizi ve doğa kayıpları konusunda farkındalık yaratması amaçlanıyor. Dünya Saati web sitesinde katılımcıların ilgi alanlarına göre seçim yapabilecekleri atıksız yemek; doğa sohbetleri; doğada spor; kıyafet, kitap, eşya takası; akarsuların yolculuğunu takip gibi alanlarda etkinlikler bulunuyor. Dahası: WWF-Türkiye’nin doğa koruma çalışmalarına destek olarak Dünya Saati Bağış Sertifikası alabilirsiniz. Dünya Saati hakkında ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.
Daha fazlasını öğren →
AngstHer cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.
Londra, New York ve Milano moda haftalarının ardından, bu ayın başında düzenlenen Paris Moda Haftası’nın da sona ermesiyle marka ve tasarımcıların 2025 sonbahar-kış koleksiyonları gün yüzüne çıktı. Fendi, Gucci, Prada ve Simone Rocha gibi moda devlerinin koleksiyonlarında kürk görünümlü parçalar olması, akıllara aynı soruyu getiriyor: Yıllardır hayvan zulmü nedeniyle topa tutulan, tabu kabul edilen kürk, podyumlara ve gardroplara geri mi dönüyor?
Yaşam savunucularının kürk üretimi ve kullanımına karşı mücadelesi uzun yıllardır devam ediyor. Hayvan haklarını koruma örgütü People for the Ethical Treatment of Animals (PETA); sokak protestoları, kürk giyen ünlülerin üzerine kırmızı boya dökme gibi farkındalık kampanyalarına 1980’lerde başladı. 1984 yılında Greenpeace ve kürk karşıtı organizasyon Lynx’in yürüttüğü kampanya şu mesajla piyasaya sürülmüştü:
“Bir kürk üretmek için 40 kadar budala hayvan gerekli, giymek için ise yalnızca bir tane.”
Kürke vedanın tarihi
1990’ların ortasından itibaren kürk karşıtı duruş iyiden iyiye görünürlük kazandı ve Naomi Campbell ve Christy Turlington gibi isimler PETA’nın kampanya afişleri için poz verdi. Kameralar karşısına kürkle çıkan ünlüleri doğrudan hedef gösterme stratejisi sayesinde hızla yayılan kürk karşıtı duruş önde gelen moda evi ve organizasyonların geri adım atmasına neden oldu.
Calvin Klein 1994’te kürk ürünleri kullanmayacağını açıkladı. Aynı yıl Cindy Crawford, New York Times kapağı için PETA’nın farkındalık kampanyası kapsamında, Todd Oldham tasarımı sahte bir kürkle poz verdi. 2000’ler de Vivienne Westwood’un da dahil olduğu bir grup tasarımcı kürk kullanmayı bıraktı.
Hayvan hakları kuruluşu Humane Society International’ın (HSI) müzakereleri sonucunda Prada ve Gucci gibi dünya devleri kürke veda kararı aldı. Günümüzde onlarca küresel moda markası hiçbir şekilde kürk kullanmayacaklarını bildiren açıklamaları internet sitelerinde yayımlıyor. Zara, Michael Kors, Chanel, Balenciaga, Hugo, H&M, Armani, Burberry, DKNY ile etik ve doğa dostu moda akımının en bilinen ismi Stella McCartney bunlardan yalnızca birkaçı.
Kürk farkındalığının bu denli yayılmasının ardından PETA da "kürk giyeceğime çıplak gezerim" kampanyasını 2020 yılında sonlandırma kararı almıştı. Londra Moda Haftası'nda podyumda kürk yasaklandı.
Kürkün dönüşü: Kişisel alan ve yeni trendlerin etkisi
Kürkün yıllar sonra yeniden hayatımıza girişi aslında onlarcası gibi bir TikTok trendiyle başladı: Mafya eşi estetiği (mob wife aesthetic). Minimalist moda anlayışına bir tepki olarak çıkan bu trendi takip eden, çoğu Z kuşağından kullanıcılar iddialı makyaj, dev güneş gözlükleri, inci kolye ve altın takılar, Fransız manikür ve uzun tırnaklar, leopar desenli abartılı bluzlar ve dev kürkleri biraraya getiriyor.
Kürk modası kısa zamanda kırmızı halıya da yansıdı; Ice Spice Grammy Ödülleri'ne kürk detaylı bir takımla geldi, Kansas City Chiefs'ten DeAndre Hopkins Super Bowl'a babasından kalma olduğunu iddia ettiği bir kürkle geldi. Şubat ayında kürkle ortaya çıkan Rihanna hayvan hakları savunucuları tarafından "zalim" olmakla suçlandı.
Önceki kuşaklara göre adil ve etik moda konusunda çok daha duyarlı olan gençlerin kürke merak sarması tartışmaları da beraberinde getiriyor. Genç kuşak satın aldıkları kürk mantolar ikinci el olduğu ya da "anneannesinden kaldığı" için etik bir sorun yaratmadığını savunuyor.
İnternet arama trendlerini inceleyen Trendalytics'in verilerine göre vintage kürk mantolarla ilgili TikTok içeriklerinin görüntülenme sayısı geçen yıl %243 artış gösterdi. Wall Street Journal'da yer alan bilgilere göre “vintage kürk manto” aramaları 2023'ün başından bu yana %688 yükselirken, sahte kürke olan ilgi neredeyse sabit kaldı.
Gençlerin kürke olan ilgilerini meşrulaştırmasının bir diğer dayanağı ise "toplumsal norm ve dayatmaları" reddetmeleri ve kendi doğrularının başında dayatmalardan uzak bir yaşam sürmeyi tercih ettiklerini belirtmeleri.
PETA ve hayvan hakları savunucularına sorarsanız sahte ya da ikinci el fark etmez; kürk kürktür. Her türlüsünü giymek, bu trendi ve dolayısıyla hayvan zulmünü yaygınlaştırma anlamına gelir ve kabul edilemez.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
AngstHer cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Kürke olan ilgi yıllar sonra yükselişe geçti. TTB, biber gazının derhal yasaklanması gerektiği uyarısında bulundu.
22 Mar 2025
YAZARLAR
Deniz Aytekin
Aposto'da kültür sanat ve çevre editörü
Angst
Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.
İLGİLİ OKUMALAR
Çalışma hayatında sıcak hava dalgalarına maruz kalınan aylar için talep edilen haklar, Birleşik Krallık’ta “Heat Strike” (Isı Grevi) eylemleriyle karşılık buluyor. Avrupa genelinde henüz bağlayıcılığı olan yasal bir ortak düzenleme bulunmazken Yunanistan, İtalya, İspanya ve Belçika’da "azami çalışma sıcaklığı" yasalarla belirlenmiş durumda. Tarihinin en sıcak yazlarından birini yaşayan Birleşik Krallık’ta sendika ve aktivistler, bu hak için mücadeleyi yükseltiyor.
Pratiklerimizi takip ettiğimiz ve paylaştığımız sosyal uygulamalar, performans toplumunun arayüzleri mi? Duolingo, Strava ve benzeri uygulamalar, yalnızca alışkanlıklarımızı takip etmeyi sağlamıyor; gelişimi görünür ve paylaşılabilir kılarak kimlik kurma biçimimizi de dönüştürüyor olabilir.
Üniversite kavramı aşınsa da ona duyduğumuz ihtiyaç canlı. Gençlerin erteledikleri hayatı deneyimledikleri, insanlaştıkları, dünyaya dair tavır geliştirdikleri, beceri seti, düşünme biçimi, formasyon edindikleri kurumsal anlamda kavramın altını dolduran üniversite olanaklıdır. İhtiyacımız, yönümüz, kutup yıldızımız hâlâ özerk üniversitedir.
Fransa ve İspanya’da etkili olan orman yangınları sadece aşırı sıcaklık ve güçlü rüzgarla değil, alevlerin oluşturduğu sıra dışı bir hava olayıyla da büyüyor. NASA’nın “ateş püskürten ejderha” olarak tanımladığı, bilimsel adı “pyrocumulonimbus” olan ateş bulutları, çok büyük ve yoğun yangınların oluşturduğu aşırı sıcak hava, duman, kül ve nemin atmosferin üst katmanlarına doğru hızla yükselmesiyle oluşuyor. Prof. Dr. Doğanay Tolunay, “Bu bulutlar, büyük yangınlarda 12 kilometreye kadar yükselebilir. Bu kritik bir eşik çünkü uçaklar da o seviyelerden geçiyor” diyor.
Bağımlılık denince ilk akla gelenlerden biri alışveriş değil şüphesiz. Ya da spor. Bazen bir hafta boyunca oyun oynamak. Çoğumuz sosyal medyada geçirdiğimiz saatleri sorun olarak bile görmüyoruz. Oysa bağımlılık artık kendini pek çok farklı alanda gösteriyor ve işsizlik, gelecek kaygısı, anksiyete arttıkça bağımlı olduğumuz şeylerin sayısı ve çeşidi de artıyor.
