OPEC toplantısı: Throwback 1973

OPEC+ Bakanlar Komitesi, Viyana'da gerçekleştirdiği toplantıda günlük petrol üretimi üst sınırını 2 milyon varil düşürme kararı aldı. Bu karar, Covid-19 pandemisinin başlangıcından bu yana alınmış en büyük üretim kesintisi kararı olarak öne çıktı. Kararın ardından brent petrol varil fiyatı, toplantı haberlerinin ardından başladığı haftalık rallisini hızlandırarak 93 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Kesintinin ise kasım ayında başlayacağı açıklandı. 

Neden? 

Dünyada yaşanan yüksek enflasyonu dindirmek için merkez bankaları tarafından başlanan faiz artırımları, küresel ekonomik faaliyette daraltıcı bir etkiye sahip. ABD, AB ve Çin gibi bölgelerde imalat PMI verileri, faiz artırımlarının başlangıcından bu yana düşme eğiliminde ve daralma sinyalleri veriyor. GSYH verileri de buna benzer bir şekilde seyrediyor. ABD ekonomisi ilk çeyrekte %1,5, ikinci çeyrekte ise %0,6 daralarak teknik resesyona girdi. Çin ekonomisi ise ikinci çeyrekte %0,4 ile beklentilerin altında bir büyüme kaydetti. Daralan ekonomik aktivite daha az üretim ve dolayısıyla petrole daha az talep anlamına geliyor. Bu da brent petrolde düşüş yaşanmasına sebep oluyor. Bu durum ise OPEC+ ülkelerini oldukça rahatsız ediyor ve onları, arzda kesinti yaparak petrol fiyatlarını yükseltmeye zorluyor.

Brent petrol varil fiyatı, şubat ayında başlayan Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin etkisiyle 112 dolar seviyesine kadar yükselmişti. Fakat faiz artırımları sonucu ekonomik aktivitede yaşanan daralma, fiyatın %35'e yakın düşüşle 82 dolar seviyesine kadar gerilemesine neden oldu. OPEC+ ise bu gidişata "dur" demek adına Viyana'da bir toplantı düzenleyeceğini açıklayarak duruma el koydu. Toplantı kararının ardından brent petrol haftalık rallisine başlayarak 91 dolar seviyesine kadar yükseldi. Arz kesintisi kararının ardından ise 93 dolar seviyesi aşıldı. JPMorgan ise varil fiyatının yıl sonuna kadar yıl sonuna kadar 100 dolar seviyesini test edebileceği görüşünde olduğunu açıkladı.

ABD'den tepki 

ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan ve Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Brian Deese tarafından yapılan açıklamada, "Başkan Biden, küresel ekonomi Putin'in Ukrayna'yı işgalinin devam eden olumsuz etkileriyle uğraşırken OPEC+'ın üretim kotalarını düşürme konusundaki öngörüsüz kararından dolayı hayal kırıklığına uğradı" ifadelerine yer verildi. 

Açıklamada ayrıca Biden yönetiminin OPEC'in enerji fiyatları üzerindeki kontrolünü azaltmak için ek araçlar ve yetkiler konusunda ABD Kongresi ile istişare edeceği bilgisi yer aldı. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Stratejik İletişim Koordinatörü John Kirby ise ABD'nin OPEC+ ve yabancı petrol üreticilerine daha az bağımlı olması gerektiğini ifade etti.

Etkili olur mu? 

Bazı yorumcular alınan arz kesintisi kararının yalnızca sınırlı etkiye sahip olacağını veya etki yapmayacağını söylüyor. Buna gerekçe olarak ise bazı ülkelerin 2 milyon azaltılmış olsa dahi üretim sınırının altında üretim yaptığı ve bu yüzden kesinti kararının arza büyük bir etkisinin olmayacağı gösteriliyor. Fakat kararın tam olarak etkisini gösterebilmesi için, Suudi Arabistan gibi büyük üretici ülkelerin petrol arzlarında gönüllü indirime gitmesi ihtimalinin de üzerinde duruluyor.