EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Özetle enflasyondan arındırılmış kur olarak özetleyebileceğimiz reel efektif döviz kuru (REDK) eylül ayında 54,5 seviyesine yükseldi. Endeks, bir önceki ay 52,9 değerini almıştı.
REDK ne demek?
REDK, ülkemizin dış ticaretinde önemli pay sahibi olan ülkelerin yerel para birimlerinden oluşan sepet karşısında TL'nin aldığı ortalama değerin (nominal efektif kur) ülkeler arası fiyat farklılıklarından (enflasyon) arındırılması sonucunda elde edilen bir göstergedir. Endekste eşik değer 100'dür ve bu değerin üzerindeki seviyeler yerel para biriminin değerli olduğunu gösterir. Bu endeksin eşlenikleri arasında en ünlüsü "dolar endeksi" olarak bilinen DXY'dir.
Veri bize ne anlatıyor?
Mayıs ayından bu yana en yüksek değerine ulaşan endeks, TL’nin eylül ayında yabancı para birimleri karşısında enflasyon kaynaklı aşınmadan daha az değer kaybettiğini yani reel anlamda değerlendiğini söylüyor. Diğer bir ifadeyle, TL’deki aylık değer kaybı, mevcut enflasyonist ortam sebebiyle beklenen “normal” değer kaybından daha az oldu.
TCMB, manşet değer olarak kabul edilen TÜFE bazlı REDK dışında yurt içi ÜFE bazlı ve işgücü maliyeti bazlı olarak da hesaplanıyor. ÜFE harici yapılan hesaplamaların bir alt kırılımında ise ülke grupları (gelişen ve gelişmiş) yer alıyor.
Bu kırılımların her biri bizlere farklı bağlamlarda karşılaştırmalar yapma olanağı sunuyor. Bu karşılaştırmaların başında ülkemizin eş grup ülkelerinin para birimleri karşısındaki reel performansı geliyor. USD’nin küresel çapta değer kazandığı bu dönemde TÜFE gelişen ülkeler bazlı REDK’nin bir yıl önceki (51,5) değerinin çok gerisinde (43,1) olduğunu görüyoruz. Bu da TL’nin eş grup ülkeleri para birimlerinden olumsuz ayrıştığını gösteriyor.
Veri setinin neresindeyiz?
2016’nın sonundan bu yana hep eşik değerin altında seyreden endeks, 2018 (Trump) ve 2021 (paradigma değişimi) kur şokları ile büyük birer kırılma yaşadı. 2021 yılının aralık ayı endeks tarihinin en düşük değeri olarak kayda geçerken (47,8) 60 eşiği 12; 70 eşiği ise 30 aydır görülmüyor.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Reel efektif döviz kuru, mayıs ayından bu yana en yüksek değerine ulaştı; Villeroy faiz artışlarının devam edeceği sinyalini verdi; S&P bankaları uyardı.
05 Eki 2022
YAZARLAR
EXANTE
Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ OKUMALAR
BIST 100’ün Ağustos ayında 14 bin 600 puanın üzerine çıktığı, ancak Eylül ayında yatırım fonlarında yaşanan likidite krizinin etkisiyle sert biçimde gerilediği üçüncü çeyrekte, Borsa İstanbul’un yatırımcı kompozisyonunda da belirgin bir ayrışma yaşandı. TÜYİD-Yatırımcı İlişkileri Derneği tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerinden yola çıkılarak hazırlanan Borsa Trendleri Raporu’nun 2026 üçüncü çeyrek sayısında, yerli yatırımcıların portföy değerindeki kayıpların yabancı yatırımcılara kıyasla çok daha yüksek olduğu, yabancıların ise özellikle sanayi ve ticaret şirketlerindeki ağırlıklarını artırdığı görüldü.
Bu hafta yurt içinde Ekim ayı enflasyonu, imalat sanayisi PMI verileri ve öncü dış ticaret istatistikleri öne çıkarken, yurt dışında ABD'de Ekim ayı istihdam verileri, İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) faiz kararı ve Avro Bölgesi öncü enflasyonu ön planda.
01 Kas 2026
Dünyanın en büyük kripto para borsası Binance'e yönelik tarihin en büyük saldırılarından birinde 6,3 milyar dolarlık varlık etkilendi. Saldırganlar farklı blokzincir ağlarında varlıkları transfer edip ETH ve Bitcoin'e dönüştürmeye yönelirken, Tether, Circle ve diğer kripto kuruluşlarının müdahaleleriyle yaklaşık 2,7 milyar dolarlık varlık donduruldu. Saldırı, dijital finans sisteminin güvenliğini ve kripto piyasasında merkezî müdahale gücünü yeniden tartışmaya açtı.
ABD Merkez Bankası (Fed), güçlü ekonomik büyüme ve yüksek enflasyon karşısında politika faizini sabit tutarken, Aralık ayında yeni faiz artırımlarına gitme ihtimali güçleniyor.
Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenecek COP31 yaklaşırken, iklim değişikliğinin ekonomik büyüme, üretim, enflasyon ve finansal istikrar üzerindeki etkileri yeniden gündemde. Aşırı hava olaylarının yol açtığı ekonomik kayıplar, merkez bankalarını ve finansal kuruluşları iklim risklerini daha kapsamlı biçimde değerlendirmeye yöneltiyor. Ancak bu süreçte ekonomi yönetimlerinin hem iklim risklerini küçümsemekten hem de geçici şoklara aşırı tepki vermekten kaçınması gerekiyor.
