Resesyon döneminde ödeme sistemleri

Finansal piyasaları yakından takip edenler hem yurt dışında hem de yurt içinde ekonomik durgunluk (resesyon) beklentilerini yavaş yavaş paylaşmaya başladılar ve bu durum piyasalarda yavaş yavaş fiyatlamaya başladı diyebiliriz.

Resesyona yönelik beklentilere gelecek olursak; ABD’nin de 2024 yılında yavaş bir büyüme sergilemesi bekleniyor. 2024 yılı için %2,2 büyüme öngörülüyor ancak bu büyüme oranının özellikle yılın 2. yarısında yavaşlaması bekleniyor. Bu dönemde Fed'in faiz oranlarını yüksek tutması ve jeopolitik gerilimler nedeniyle ekonomik aktivitede yavaşlama beklenebilir. 2025 yılında ise büyüme oranının daha da yavaşlayarak %0,6 seviyesine düşmesi bekleniyor. Bu dönemde de yüksek enflasyonun devam etmesi ve mali sistemdeki gerilimler, ekonomik büyümeyi sınırlayacak etkenler arasında yer alıyor.

Avro Bölgesi'nde ekonomik durgunluk riski, özellikle 2024'ün ilk yarısında belirgin olacak. Almanya gibi büyük ekonomilerde enerji fiyatları ve yüksek faiz oranlarının etkisiyle ekonomik daralma bekleniyor. Avro Bölgesi için 2024 yılında %0,8'lik bir büyüme tahmini yapılmakta, ancak büyümenin yılın ilk yarısında durgun bir seyir izlemesi bekleniyor. 2025 yılına gelindiğinde ise Avrupa ekonomilerinde toparlanma sinyalleri öngörülüyor. Ancak, toparlanmanın hızının yavaş olacağı ve büyüme oranının %1,4 civarında kalacağı tahmin ediliyor.

Yurt içinde ise 2024 yılında %3,5 büyüme bekleniyor. Ancak, yüksek enflasyon ve sıkı para politikası nedeniyle ekonomik aktivitede yavaşlama riskleri bulunmakta. Özellikle, yılın ilk yarısında enflasyonun etkileriyle büyümenin sınırlı kalabileceği öngörülüyor. 2025 yılı için de %3,5'lik bir büyüme tahmini yapılmakta. Ekonomik dengeleme politikalarının etkisiyle büyümenin sürmesi beklenirken, rezerv birikiminin yavaşlaması gibi faktörler, ekonomik büyüme üzerinde baskı yaratabilir.

Beklentileri aşağıdaki grafikte konsolide halde bulabilirsiniz:

Peki ödeme sistemleri durgunluk dönemlerinde nasıl etkilenebilir?

Tüketici Davranışlarındaki Değişiklikler

• Harcamaların Azalması: Ekonomik durgunluk dönemlerinde, tüketiciler genellikle harcamalarını kısar. Bu durum, kredi kartı harcamalarının azalmasına ve daha fazla nakit kullanımına yol açabilir.
• Birikim Eğilimi: Tüketiciler, belirsizlik dönemlerinde birikim yapma eğiliminde olabilir. Bu, dijital cüzdanlar ve tasarruf hesaplarına olan talebi artırabilir.

Ödeme Sistemlerinde Teknolojik Yenilikler

• Dijital Ödeme Sistemlerinin Benimsenmesi: Ekonomik belirsizlikler, dijital ödeme sistemlerinin benimsenmesini kolaylaştırabilir ve hızlandırabilir. Örneğin, pandemi döneminde temassız ödemelerin popülaritesi arttı.
• Finansal Teknoloji (Fintech) Gelişmeleri: Durgunluk dönemlerinde fintech şirketleri, daha uygun maliyetli ve erişilebilir finansal hizmetler sunarak büyüme fırsatları yakalayabilir.

Şirketler Üzerindeki Etkiler

• Nakit Akışı Sorunları: Özellikle KOBİ'ler, ekonomik durgunluklarda nakit akışı sorunları yaşayabilir. Bu durum, ödeme sürelerinde gecikmelere ve tahsilat güçlüklerine neden olabilir.
• Borç Yükünün Artması: Şirketler, borçlarını ödemekte zorlanabilir ve bu da finansal kurumlar üzerindeki baskıyı artırabilir.

Üç ana başlıkta toparlayabiliriz; 

Artan Temerrüt Oranları

Ekonomik durgunluk dönemlerinde işsizlik oranları artabilir ve bu da bireylerin kredi kartı borçlarını ve diğer finansal yükümlülüklerini ödemekte zorlanmalarına neden olabilir. Bu durum, ödeme sistemleri sağlayıcılarının temerrüt risklerini artırabilir ve kredi kayıplarına yol açabilir.

Düşen Tüketici Harcamaları

Tüketicilerin harcamalarını kısması, kredi kartı işlem hacimlerinin ve buna bağlı olarak ödeme sistemleri şirketlerinin gelirlerinin azalmasına neden olabilir. Özellikle seyahat ve lüks tüketim harcamalarındaki düşüş, ödeme sistemlerinin işlem hacmini ciddi şekilde etkileyebilir.

Azalan Uluslararası Ödemeler

Özellikle ekonomik durgunluk dönemlerinde uluslararası ticaretin yavaşlaması, çapraz sınır ödemelerde düşüşe yol açabilir. Bu durum, uluslararası ödeme işlemcilerinin gelirlerini olumsuz etkileyebilir.

Resesyonunun etkilerini hemen hemen her sektörde gözle görülür şekilde görürken, geçmiş dönemde hangi ödeme şirketleri ne derecede etkilenmiştir?

1. American Express
   • 2008 Mali Krizi: 2008 ekonomik krizi sırasında, American Express gibi büyük kredi kartı sağlayıcıları, tüketici harcamalarının düşmesi ve artan temerrüt oranları nedeniyle ciddi zararlarla karşı karşıya kaldı. Özellikle kredi kartı borçlarını ödeyemeyen müşteri sayısındaki artış, şirketin kâr marjını olumsuz etkiledi.
2. Visa ve Mastercard
   • COVID-19 Pandemisi: Pandemi döneminde, seyahat ve turizm sektörünün durma noktasına gelmesi, Visa ve Mastercard gibi şirketlerin işlem hacimlerinde ciddi düşüşlere neden oldu. Bu şirketler, özellikle uluslararası ödemelerde ve çapraz sınır işlemlerde gelir kaybı yaşadılar.
3. Western Union
   • 2008 ve 2020 Durgunlukları: Ekonomik durgunluklar, göçmen işçilerin gelirlerinin azalmasına ve dolayısıyla uluslararası para transferlerinin düşmesine neden oldu. Western Union, bu dönemde gelir kaybı yaşadı çünkü birçok müşteri, iş kayıpları ve gelir azalması nedeniyle daha az para gönderebildi.
4. Klarna
   • Avrupa Ekonomik Durgunluğu: Buy Now, Pay Later (BNPL) hizmetleri sunan Klarna, ekonomik durgunluklar sırasında artan kredi riski ile karşılaştı. Tüketicilerin ödeme güçlüğü yaşaması, temerrüt oranlarının yükselmesine ve bu da Klarna'nın finansal dengesini zorlamasına neden oldu.
5. Green Dot Corporation
   • Pandemi ve Durgunluk Etkileri: ABD merkezli ön ödemeli kart sağlayıcısı olan Green Dot Corporation, düşük gelirli tüketicilerin harcamalarını kısmaları nedeniyle gelir kaybı yaşadı. Özellikle nakit akışındaki düşüş, şirketin kârlılığını olumsuz etkiledi.

Sonuç olarak; ekonomik durgunluklar, ödeme sistemleri ve ilgili şirketler üzerinde ciddi olumsuz etkilere sahip olabilir. Şirketler, nakit akışı yönetimine odaklanarak, risk yönetimi stratejilerini güçlendirerek ve müşteri sadakat programları geliştirerek bu zorluklarla başa çıkmaya çalışabilirler. Ancak, özellikle tüketici güveni ve harcama eğilimlerindeki azalma, ödeme sistemleri sektörünün karşılaştığı en büyük zorluklardan biri olmaya devam etmektedir.