Rusya-Ukrayna savaşı küresel ekonomiyi nasıl tehdit ediyor?

Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı, Avrupa’nın ikinci dünya savaşından bu yana gördüğü en büyük savaşlardan birine dönüşme ihtimali taşıyor. Çatışmanın gidişatı hakkında hafiften şiddetliye bir dizi farklı senaryolar oluşturan analistler, pandemi şokunu henüz atlatamamış olan küresel ekonominin geleceğini pek de parlak görmüyor.

Neden? Pandemi, küresel ekonomiyi iki önemli kırılganlıkla baş başa bıraktı: Yüksek enflasyon ve gergin finansal piyasalar. Ukrayna’daki savaşın, özellikle enerji fiyatlarının yükselmesiyle enflasyonist baskıları artırması, piyasalarda yeni şok dalgalarına sebep olması ve büyüme beklentilerine zarar vermesi bekleniyor.

• Rusya, günde 10 milyon varil petrol üretirken küresel talebin yaklaşık %10’unu karşılıyor. Savaştan en çok enerji ihtiyaçlarının büyük bir kısmını Rusya’dan karşılayan Avrupa ekonomilerinin etkilenmesi bekleniyor.
• ABD; jeopolitik konumu ve güçlü yerli enerji üretimi nedeniyle ekonomik hasardan nispeten daha az etkilenecek ülkeler arasında yer alıyor.
• Tahıl ihtiyacının büyük bir kısmını Rusya'dan karşılayan ve hâlihazırda %50'ye yakın enflasyonla mücadele eden Türkiye de krizden olumsuz etkilenebilecek ülkeler arasında yer alıyor.

Kritik bir nokta: Küresel bir fenomen haline gelen yüksek enflasyonla mücadele için faiz artırımına gitmesi beklenen birçok merkez bankasının çatışmanın gidişatına göre planlarını yeniden gözden geçirmesi bekleniyor.

Üç farklı senaryo: Çatışmanın küresel ekonomiye ne kadar büyük bir darbe vuracağı; iki ülke arasındaki gerginliğin uzunluğu ve kapsamına, Batı yaptırımlarının ciddiyetine ve Rusya’nın misilleme yapma olasılığına bağlı. Bloomberg Economics analistleri savaşın; enflasyon, büyüme ve para politikalarını nasıl etkileyeceğine dair hafiften şiddetliye üç farklı senaryo sunuyor.

1. Hızlı bir son: Görece iyimser olan bu senaryoda; taraflar hızlı bir şekilde anlaşarak savaşı sonlandırırken emtia fiyatlarının mevcut seviyelerde istikrar kazanması ve gaz ve petrol arzında herhangi bir aksama olmaması öngörülüyor. Bu durumda ABD Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB), faiz artırımı planlarında büyük değişiklikler yapması beklenmiyor.
2. Enerji arzında kesinti: Uzun süreli bir çatışmanın öngörüldüğü ikinci senaryoda; Batı’nın sert yaptırımları ve Rusya’nın petrol ve gaz ihracatına yönelik kesintilerinin, enerji fiyatlarında yükselişe neden olması ve küresel piyasalara büyük bir darbe indirmesi bekleniyor. Bu senaryo, ECB’nin faiz artırımlarını bir süreliğine masadan kaldırmasına ve Fed’in faiz artırımlarını yavaşlatmasına neden olabilir.
3. Arzın tamamen kesilmesi: En kötü senaryoda; yaptırımların artması durumunda Rusya, enerji arzını tamamen keserek gaz ihtiyacının %40’ını Rusya’dan karşılayan Avrupa’da resesyona sebep olabilir ve petrolün varil fiyatı 120-140 dolar civarına çıkabilir. Bu durumda ECB, faiz artırımlarını hayal dahi edemezken ABD'nin büyümeye odaklanması bekleniyor. Enflasyonun beklentilerin üstünde yükselmesi durumunda ise Fed’in en kötü senaryoyu uygulayacağı tahmin ediliyor: Zayıf bir ekonomide agresif sıkı para politikası.

Hangi senaryonun gerçekleşeceğine bağlı olarak küresel ekonomi üzerindeki etkiler ancak uzun vadede kendini gösterecek. Kesin olan bir nokta var ki en büyük darbeyi Rusya alacak; ancak Rus ekonomisi küçülürken etkileri tüm dünyaya yayılacak.