Şehirler nasıl nöroçeşitliliğe duyarlı hâle getirilebilir?
SoliSeyahat ve kültür yayını SOLİ, şehirleri ve içindeki farklı kültürel toplulukları araştırmak üzere mahallelere ve mahallelilerin hikâyelerine odaklanıyor.
Alexandra Lange Bloomberg CityLab için yazdığı makalesinde New York’da iki farklı nöroçeşitlilik denetimine katılarak otizmli çocuklar ve yetişkinlerin kamusal alanları nasıl deneyimlediğini inceliyor. Şehirler ve okullar genellikle nöroçeşitli bireylerin ihtiyaçları göz önüne alınarak tasarlanmıyor. Otizm, DEHB, disleksi gibi nöroçeşitlilik spektrumundaki bireylerin şehir hayatına tam anlamıyla katılabilmesi için tasarım süreçlerine dahil edilmeleri gerekiyor.
New York'ta mimarlar, araştırmacılar ve şehir planlamacıları nöroçeşitliliğe duyarlı şehirler yaratmak için yeni yöntemler geliştiriyor. Anketlerin yetersiz kaldığı bu süreçte, bireylerin ihtiyaçlarını anlamak için saha çalışmaları ve duyusal haritalama gibi alternatif yöntemler öne çıkıyor.
Gürültüye duyarlı öğrenciler için tasarım: New York’taki PS112m okulunda yapılan bir çalışmada, otizmli öğrencilerin yoğun trafik gürültüsünden olumsuz etkilendiği belirlendi. Bunun üzerine öğrencilerin kendi ses haritalarını çıkarmaları sağlandı. Bu verilerle şehir içindeki aşırı gürültüyü azaltmaya yönelik yeni tasarım çözümleri geliştirildi.
Kamusal alanlarda duyusal deneyimler: WIP Collaborative ve AHRC New York City iş birliğiyle, nöroçeşitli yetişkinlerle yapılan bir proje kapsamında şehirdeki kamusal alanlar fotoğraf, çerçeve ve semboller aracılığıyla değerlendirildi. Bu yöntem, klasik anketlerden daha etkili bir geri bildirim süreci sundu. Katılımcılar, rahatsız edici ve rahatlatıcı buldukları alanları görsellerle belgeleyerek şehir planlamacılarına rehberlik eden veriler sundular.
Kent tasarımında yeni prototipler: The Neurodiverse City projesi kapsamında, oyun alanları ve kamusal meydanlar için nöroçeşitli bireylerin ihtiyaçlarına özel tasarlanmış yeni modeller geliştiriliyor. Daha yumuşak oturma alanları, duyusal kaçış noktaları ve işitsel konfor sağlayan yapılar bu modeller arasında.
Ne düşündük: Şehirler herkes için yaşanabilir olmalı. Ancak nöroçeşitliliğe uygun şehirler yaratmak yalnızca fiziksel erişilebilirliği artırmakla değil, bireylerin farklı duyusal ve bilişsel deneyimlerini anlamakla mümkün. Kamusal katılım süreçlerinin daha kapsayıcı hâle getirilmesi, kent yaşamını herkes için daha konforlu kılabilir.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
SoliSeyahat ve kültür yayını SOLİ, şehirleri ve içindeki farklı kültürel toplulukları araştırmak üzere mahallelere ve mahallelilerin hikâyelerine odaklanıyor.
NEREDE YAYIMLANDI?
Şehir Gündemi'nde nöroçeşitliliğe duyarlı şehirler ve toplu taşımanın ulaşılabilirliği, Ajanda'da İstanbul, Paris ve Londra’dan açılışlar, sergiler ve pop-up yemekler var. Ve müjde, İstanbul'un festivali şehre dönüyor.
07 Mar 2025
YAZARLAR
Soli
Seyahat ve kültür yayını SOLİ, şehirleri ve içindeki farklı kültürel toplulukları araştırmak üzere mahallelere ve mahallelilerin hikâyelerine odaklanıyor.
İLGİLİ OKUMALAR
Carlsberg’in dev üretim merkezinden Mikkeller’in craft biralarına, üç yüz yıllık barlardan aquavit ve gløgg’a: Öresund’un iki yakasındaki Kopenhag ve Malmö’yü barları, biraları ve yerel içkileri üzerinden keşfetmek isteyenlere dört günlük bir rota.
ABTA'nın her yıl yayımladığı seyahat trendleri raporunun sonuncusunda üst sıralarda alışık olmadığımız bir terim yer alıyor: Super September, yani Süper Eylül. Eylül ayında yurt dışı tatiline çıkmayı planlayanların oranı giderek artıyor. Bu yükselişin ardında ise üç temel motivasyon yatıyor: Sıcaklardan kaçma, boşalan plaj ve sokaklar ile uçak ve konaklama fiyatlarının düşmesi.
Son yılların en belirgin kültürel eğilimlerinden biri, kürasyona dayalı yaratıcı komünitelerin yükselişi. Berlin'den New York'a, Londra'dan İstanbul'a, insanlar artık kitlesel platformların anonim kalabalığı yerine kendilerine benzeyen, aynı kafadan, yaşam tarzına yakın hissettikleri insanlarla bir araya gelmeyi tercih ediyor.
03 Eyl 2026
Ucuzlayan yen, sosyal medya trendleri ve pandemi sonrası seyahat patlaması Japonya’yı rekor sayıda turistin rotasına soktu. Ancak Tokyo’dan Fuji Dağı’nın eteklerine uzanan aşırı turizm sorunu artık kalabalıktan çok turistlerin davranışlarıyla ilgili. Japonya, vergilerden kotalara ve çift fiyatlandırmaya uzanan önlemlerle turizmin niteliğini değiştirmeye çalışıyor.
Beyrut'ta barlar bazı bölgelerde, özellikle şehrin kuzeyinde yaşayan Hıristiyan mahallelerinde yoğunlaşıyor. Onun dışında şehrin her tarafına saçılmış ufak tefek barlar var. Bunların bazıları İtalya’daki tabacheria'lara benzeyen; kahve, sigara ve alkollü içkiler satan ufak büfelerken maalesef günümüzde kapalı olsa da 2016 ve 2018 yıllarında dünyanın en iyi 50 barı arasında seçilen Central Station Bar gibi yerlere de ev sahipliği yapıyor.
