Yatırım Finansman ile Gündem Masası

Berna Önsel, Strateji ve Yatırım Danışmanlığı Uzmanı

Piyasalardaki Tek Soru ‘Sıradaki Banka Hangisi?’

Küresel piyasalarda, Silvergate Capital’in operasyonlarını durdurma kararının ardından yeni haftanın gündemi: ABD’deki bankalara ilişkin gelişmeler ve sistematik riskler oldu. 

Silicon Valley ve Signature Bank’ın iflası, akabinde Credit Suisse’in likidite sorunu olmak üzere haber akışı bir hayli yoğundu. Gelişmeleri beraber inceleyelim:

Silvergate Capital, varlıklarının büyük bir bölümünü kripto para borsası FTX şirketi aracılığı ile değerlendiriyordu. Yükselen faiz oranları ile birlikte FTX’in iflasını açıklamasının ardından ciddi değer kaybı yaşadı. Benzer durumun Signature Bank tarafında da görüldüğü belirtilebilir. 

Silicon Valley’de (SVB) ise durum daha farklı gelişti. Banka, start-up olarak bilinen sermaye destekli girişimlerin (geçen yıl halka açılan teknoloji ve sağlık şirketleri dahil) %44’üne kredi dahil sermaye sağlaması ile biliniyordu. Bankada mevduatı olduğunu açıklayan şirketler arasında: Roblox, Roku, Sunrun, Sunnova, Oak Street Health bilinenlerden bazıları. 

Durum böyle olunca da bankadaki iflasın sektörel satış dalgasını beraberine getireceği beklentisi arttı. SVB, varlıklarının büyük bölümünü sabit getirili tahviller ile değerlendiriyordu.

Hafta içerisinde kredi derecelendirme kuruluşlarının orta ve küçük ölçekli bankalar için risklerin sürdüğünü açıklamasının ardından ‘’too big to fail’’ olarak adlandırılan Wall Street’in beş büyük bankasından JPMorgan, Bank of America ve Wells Fargo başta olmak üzere yüksek montanlı mevduat girişleri yaşandı. ABD Başkanı Joe Biden’ın durumu değerlendirmek üzere yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında 2008 Krizi’nin yaşanmaması için elimizden geleni yapıyoruz vurgusu piyasaları bir miktar rahatlatsa da fiyatlamaların dengeye gelmesi için yeterli olmadı. 

Salı günü her ne kadar SVB’nin İngiltere operasyonlarının HSBC tarafından satın alındığı haberi ABD endekslerinde ana ortalamaların test edilmesini sağlasa da Avrupa tarafında hafta boyunca satış baskısının devam ettiğini gördük. S&P 500 endeksi 2023 kazançlarını geri vermiş bulunuyor. 

Dün itibari ile ABD’deki en büyük 14. banka konumunda bulunan First Republic Bank’ında satış dahil tüm stratejik opsiyonları değerlendirdiğini açıklamasının ardından endekslerde riskten kaçınmanın arttığını belirtelim. 

ABD Federal Mevduat Sigorta Kurumu (FDIC), Silicon Valley ve Signature Bank'ı satın almakla ilgilenen bankaların 17 Mart Cuma gününe kadar tekliflerini sunmalarını istedi. FDIC, olası satışın ardından, Signature Bank'ın kripto yatırımlarına müsaade edilmeyeceğini duyurdu.

Neden İflas Ettiler?

Peki bu bankalar neden iflas ettiler? ABD Merkez Bankası’nın para politikasındaki agresif sıkılaşmasının yanı sıra Başkan Trump döneminde 2018’de fes edilen Dodd-Frank Yasası’na da değinmekte fayda var. Bu yasa 2008 Krizi sonrasında kabul edilmişti. Yasanın başlıca amacı yatırımcıları riskli davranışlardan, finansal kayıplardan korumaktı. Yasa finansal kuruluşların denetimini artırarak bir dizi şeffaflık uygulaması öngörüyordu. 

Trump zamanında, öncelikle revizelerde bulunulan yasa zaman içinde regülasyonlara uğradı. Bankalara risk ağırlıklı sermaye rasyosundan, likidite gerekliliklerinden ve diğer regülasyonlardan muaf olma karşılığında %10’dan daha yüksek bir kaldıraç oranına tabi olma seçeneği sunuldu. Böylelikle, ‘’too big to fail’’ adı verilen bankalar haricindeki orta ve küçük ölçekli bankaların riskleri arttı. 

Diğer bir yandan SVB’ye dönecek olursak sabit getirili tahvil yatırımı ile varlıklarını şekillendiren banka parasal sıkılaştırma politikalarının ardından tahvil faizlerindeki yükselişle ödemeleri yapamaz hale geldi ve sermaye artırımına gitme kararı aldı. Ancak bu da yeterli olmayınca iflasını açıkladı.

Credit Suisse’de Neler Oldu?

İsviçre merkezli banka bu ayın başlarında yaptığı açıklamada ABD'li düzenleyici kurumların önceki mali tablolarla ilgili yaptığı ani bir incelemenin ardından yıllık raporunun yayınlanmasını ertelediğini duyurmuştu. Uzun süredir çeşitli sorunlarla mücadele eden Credit Suisse, yeniden yapılandırma sürecine girmişti. 

Banka, yatırım bankacılığı segmentini CS First Boston olarak ayırdı, maliyetleri düşürmek için iş gücünü azaltmaya başladı. Credit Suisse, Salı günü önemli zayıflıklar tespit ettiği ertelenmiş yıllık raporunu yayımladı. 

Açıklamada, "31 Aralık 2022 tarihi itibariyle, grubun finansal raporlama üzerindeki iç kontrolü etkin değildir ve aynı nedenlerle yönetim, 31 Aralık 2021 raporu ile ilgili olarak yeniden değerlendirme yapmış ve aynı sonuca ulaşmıştır.’’ ifadeleri yer aldı. Bağımsız denetim şirketi PwC, bankanın iç kontrollerinin etkinliği hakkında olumsuz bir görüşe yer verdi. Bankanın dördüncü çeyrekte müşteri çıkışları 110 milyar İsviçre Frangı'nın (120 milyar $) üzerine çıkarak rekor kırdı. Müşteri çıkışlarının sürdüğü belirtildi.

Credit Suisse hisseleri, en son 2021’de ABD'li yatırım fonu Archegos Capital'in yüklü hisse satışı ile küresel çapta birçok banka ve finansal kurumun etkilenmesinin ardından tarihi diplere geriledi. 

Şirketin mali durumuna ilişkin riskler sürerken, yasal ve düzenleyici soruşturmalara ek olarak bağımsız denetim raporunda belirtilen olumsuz görüş ve şirketin %9,9 pay ile en büyük hissedarı konumunda olan Saudi National Bank’ın, bankaya olan sermaye yardımını çekeceğini açıklaması da hisselerdeki düşüş de katalizör görevi gördü. Son gelişmelere bakıldığında ise Swiss National Bank, Credit’e 50 milyar İsviçre frangı (53.68 milyar $) likidite sağlayabileceğini belirtti.

Önümüzdeki günlerde de bankalar ve finans sektöründen gelecek olan açıklamalar piyasaya yön verecektir.