Yol ayrımı: Ofis hayatı tarih mi oluyor?

İrem Özbay

İllüstrasyon: Ayşe Ezgi Yıldız

Dip dibe masalar, onlarca kişinin aynı anda kullandığı asansörler, cam bile açılmadan saatlerce yol gidilen servisler… Şu anda okurken bile ütopik gelen bu rutinler çok değil bundan 14 ay önce dünyanın dört bir yanındaki birçok insanın gündelik hayatının ta kendisiydi. Fakat pandemi döneminde üretim dışında kalan çoğu sektör uzaktan çalışmaya geçti. Korkulanın aksine uzaktan çalışma, şirketler için verimsizliğe neden olmazken çalışanlar için zamandan tasarruf, aileyle geçirilen vaktin artması ve ofis gürültüsünden uzak çalışabilme imkânı yarattı. Krizi fırsata çeviren bazı şirketler, ofislerini kapatarak maliyetleri düşürme yolunu seçerken diğerleri sadece dönüşümlü çalışma ve toplantılar için bir araya gelinecek küçük ofislere geçti.

2021’in ikinci yarısına girerken ise aşılama çalışmalarının hızlanması ve kısıtlamaların hafifletilmesi ile şirketler ofislere dönüşü değerlendirmeye başladı. Kimi şirketler pandemi sonrası dönemde de uzaktan çalışma seçeneği sunacağını açıklarken kimileri ise haftanın birkaç günü ofise gidilen “hibrit modeller” üzerine çalıştıklarını açıkladı. Dünyanın birçok yerinde faaliyet yürüten Facebook, Twitter, Google, Salesforce ve HSBC gibi şirketler, çalışanlarına pandemi sonrası da uzaktan çalışma fırsatı sunanlar arasında yer alıyor. Türkiye’de ise Koç Topluluğu, Sabancı Holding, Turkcell, Allianz ve Socar Türkiye’nin başı çektiği birçok şirket “esnek çalışma” modeli ile devam etmeyi planlıyor.

Değişimin ışığında finans sektörü

McKinsey Global Enstitüsü’nün yakın zamanda yaptığı bir araştırmaya göre, işgücünün yarısından fazlasının uzaktan çalışma için çok az veya hiç fırsatı yok. Araştırma, bilgisayarla etkileşim üzerinden yürütülebilen meslekler için uzaktan çalışmanın üretkenlik kaybına neden olmadığını; saha çalışması veya makine kontrol etmeyi gerektiren işlerin ise ofis ve fabrika ortamlarında devam edebileceğini ortaya koyuyor. Uzaktan çalışmayı kalıcı hâle getirecek sektörlerin başında finans ve sigortacılık gelirken medya, iş hizmetleri ve bilgi teknolojileri sektörlerinin de büyük potansiyel taşıdığı öngörülüyor.

Tüm dünyada finans sektörü uzaktan çalışma konusunda iki ayrı kutba ayrılmış durumda. ABD merkezli yatırım bankaları JPMorgan Chase ve Goldman Sachs, tüm personellerini önümüzdeki ay ofislere geri çağırdı. Öte yandan Avrupa merkezli bankalar, esnek çalışmaya karşı daha ılımlı bir tavır sergiliyor. Örneğin HSBC, Birleşik Krallık’ta çağrı merkezlerinde çalışan 1.200’den fazla çalışanı için evden çalışmayı kalıcı hale getirirken Standard Chartered küresel ölçekte tüm birimlerinde esnek çalışma kararı aldı.

Finans sektörü, Türkiye’de de bir yol ayrımının eşiğine geldi. Türkiye’de ilk vakanın görülmesinin ardından çok hızlı şekilde aksiyon alarak evden çalışmaya geçen bankaların bir kısmı, bu uygulamayı kalıcı hâle getirmeye hazırlanıyor. QNB Finansbank İnsan Kaynakları Genel Müdür Yardımcısı Cenk Akıncılar, "önce insan" yaklaşımları kapsamında pandemi sonrasında çalışma modellerindeki değişikliklerin bir kısmının kalıcı hâle geleceğini ve uzaktan çalışmanın hayatın bir parçası olacağını söylüyor. Müşteriyle direkt yüz yüze teması olmayan ekiplerin zamanının %65’ini evde, %35’ini ofiste geçirecek şekilde çalışması planlanırken genel müdürlüğün diğer ekiplerinde ise ev ve ofis dengesinin daha eşit olması hedefleniyor.

Akbank, pandemi sonrası çalışma düzenini uzaktan çalışma, hibrit ve ofisten çalışma şeklinde üç farklı şekilde tasarladıklarını açıkladı. Yapı Kredi, daha fazla esneklik sağlamak ve ofis maliyetlerini azaltmak üzere genel merkez çalışanlarının üçte birinden fazlası için uzaktan çalışma uygulamasını hayata geçirmeyi planlıyor. ING Bank ise 2021 itibarıyla kalıcı ha1le getirilen “FlexING” uygulaması ile çalışanlarına tamamen uzaktan çalışma, ayın bir haftası uzaktan çalışma ve haftada üç veya dört gün evden çalışma seçeneği sunuyor.

Dikkat, aşı olmayan giremez!

Pandemi öncesi normlara dönüş savunucuları; uzaktan çalışmanın şirket kültürünü bozduğunu, genç çalışanların eğitilmesini zorlaştırdığını ve rekabet gücüne zarar verdiğini söylüyorlar. Hibrit yaklaşımın destekçileri ise salgının uzaktan çalışmanın üretkenlik üzerinde bir etkisinin olmadığını kanıtladığını ve yatırım bankalarının 2020'de rekor gelire ulaştığını savunuyor.

Öte yandan, ofislere dönüşte “aşı zorunluğunun” gerekliliği tartışılıyor. Arizona Eyalet Üniversitesi tarafından yürütülen ankete göre, ABD ve Birleşik Krallık'taki işverenlerin %88’i çalışanlarının Covid-19 aşısı olmasını şart koşmayı; %59’u çalışanlarını aşı olmaya teşvik etmeyi, %60'ı ise çalışanlarından aşı olduklarına dair belge talep etmeyi planlıyor. Salesforce, nisan ortasında aşılanan çalışanların ofislere geri dönmelerine izin vereceğini açıklayarak aşı konusunda net bir tavır ortaya koyan ilk büyük ABD merkezli şirketlerden biri oldu. Geçen hafta Amazon, 75 bin kişiyi istihdam etme planı kapsamında Covid-19 aşısı olduğunu kanıtlayanlara işe alımlarda 100 dolarlık ekstra ödeme yapılacağını açıkladı. Türkiye’de ise şirketlerin ofise dönüşlerde aşı şartı veya teşviki konusunda nasıl bir adım atacakları henüz bilinmiyor.