Mal ve hizmetlerde korumacılık Türkiye'yi 30 yıl öncesinin Doğu Bloku ülkesi yapar

Geçtiğimiz haftalarda yurt dışından posta veya kargo yoluyla yapılan alışverişlerde uygulanan 30 avro gümrük muafiyet limitinin kaldırılması ve bu alışverişlerin gümrük işlemlerine tabi tutulması kararı alındı. İstanbul Ticaret Odası Başkanı, bir X paylaşımı ile bu kararı memnuniyetle karşıladığını, kararın yerli üreticiyi korumak adına önemli bir adım olduğunu belirtmişti.

Bu X paylaşımı sonrası özellikle son tüketiciden, start-up sahiplerinden, platformlardaki esnafın insafına terk edilmiş herkesten tepkiler çığ gibi büyüdü. Online satış platformlarında sergilenen ürünlerin fiyatlarındaki anormal artışları hepimiz gördük, yaşadık.

30 avroluk muafiyetin kaldırılmasının aslında yerli üreticiyi değil de ithalatçıyı koruduğunu hepimiz çok iyi biliyoruz.

Korumacılık önlemleri Türkiye’de yeni bir mevzu değil. Ticaret Bakanlığı tarafından özellikle Çin üzerinden gelen ürünlere yönelik olarak çeşitli tarihlerde uygulamaya konulan gözetim uygulamalarına, ithalatta koruma önlemlerine, getirilen ithalat kotalarına, ihracat kotalarına bakmak konunun büyüklüğünü görmek açısından yeterli.

Ülkede gelişme yolunda olan bebek sektörleri gelişme sürecinde korumak elbette çok doğru bir karar; ancak korumacılığı bu amaç dışına taşıdığınız zaman, koruduğunuz sektör rekabetten uzak kaldıkça kendi konfor alanında maliyeti, ürün kalitesini, tüketici tercih ve beğenisini dikkate almadan üretim gerçekleştirip, istediği fiyattan ürettiği malı satıyor. Yıllardan beri korumacılık kalkanı altında konforunu devam ettiren yüzlerce ürün, bu ürünlerin üreticisi onlarca şirket var ülkemizde.

Ticaret Bakanlığı yaptığı açıklamada; “Söz konusu e-ticaret platformları üzerinden ülkemize giren ürünlerin, Türkiye’nin ürün güvenliği kriterlerine uygunluğu ve gerekli teknik düzenlemelere uyumu noktasında incelemeler devam etmiş ve vatandaşlarımızın güvenli ve sağlığa uygun ürünlere ulaşımını temin edecek ilave tedbirler alınması ihtiyacı ortaya çıkmıştır” diyerek aslında bu uygulamanın tamamen bizi ve bizim sağlığımızı düşündükleri için olduğunu belirtmişti.

Yurda giren her ürüne ilişkin bu kadar hassas olup olmadıklarını bilemiyoruz; ancak “Aslında bu önlemi sizin için aldık” açıklaması bence hiç kabul görmedi.

Tam tersine, vatandaşın çok büyük kısmının gerek keyfi gerekse ihtiyaç nedeniyle yaptığı alışveriş kanallarının kapatılması ve iş dünyası temsilcilerinin bundan büyük bir keyif alması toplumsal kızgınlığı yükseltti.

Uzun zamandır söylüyorum; ülkeyi yurt dışına kapatıcı bu türden önlemler, büyük bir ekonomi olma iddiasındaki bir ülkeye hiç yakışmadığı gibi içeride hesaba katılmayan bir fiyat artışına neden olduğu da şüphesiz.

Toplumsal olarak bu karar herkesi etkilediği için dikkat çekse de Ticaret Bakanlığı tarafından korumacılık önlemleri son sürat devam ediyor.

1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, 4 bin 344 ürünün AB dışından ithalatında %48’e kadar ilave gümrük vergisi alınması kararlaştırıldı. Buna karşılık Resmî Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlanan üç ayrı Cumhurbaşkanı Kararı ile 38 sanayi ürününün çeşitli tarihler arasında gümrüksüz olarak ithal edilmesine imkân tanındı. Örneğin toplam 40 bin 725 ton organik kimya ürünlerinden 2921.45, 2924.21, 2930.90, 7606.12.99 GTİP kodlu ürünler, 16 Şubat–31 Aralık 2026 tarihleri arasında gümrüksüz olarak ithal edilecek.

Bu karar neye göre verildi, hangi stratejik üretime yönelik ya da bunları hammadde olarak kullanan firmaların ne gibi bir verimlilik artışı sağlayıp ülke ekonomisine katkı sunacağını bilemiyoruz. Bizlerle paylaşılan veri tabanlı bir araştırma raporu yok.

31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Kapsamda 36 adet tebliğ ile 172 ürünün ithalatında, bu ürünlerin fiyatları tebliğde belirtilen fiyatların altında olsa bile gümrük vergileri referans fiyatlar üzerinden alınacak.

Bu işin mal ticareti tarafı.

Konunun hizmetler tarafında ise gerek Ticaret Bakanlığı’nın uygulamasından gerekse de İTO Başkanı’nın X platformundaki paylaşımından cesaret bulmuş olsa gerek, Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB), uluslararası online rezervasyon sitelerine yönelik “haksız rekabet” gerekçesiyle Türkiye’de erişim engeli getirilmesi için yasal girişimde bulunduğunu açıkladı.

Booking.com zaten Türkiye’de Türkiye içine rezervasyon kabul edemiyor. Bu kez Airbnb, Trip, Hotels, Musement, GetYourGuide, Viator, Isango, Expedia, Agoda gibi önemli online rezervasyon şirketlerinin Türkiye içinde hizmet vermesinin önüne geçilmek isteniyor.

“Haksız rekabet” gerekçesi bence aslında “biz bunlarla rekabet edemiyoruz, o nedenle Türkiye’de işlem yapamasınlar” demenin bir başka şekli.

Çünkü konunun diğer muhatabı Türkiye Otelciler Birliği’ne (TÜROB) baktığımızda, Türkiye Otelciler Birliği Başkanı Müberra Eresin’in, Türkiye’de en yüksek dijital hizmet vergisini uluslararası online seyahat acentalarının (OTA) ödediğini belirttiği açıklamalarını görüyoruz.

Müberra Eresin; bu platformların Türkiye’deki sisteme entegre edilmelerinin ve regülasyona tabi olmalarının normal olduğunu kaydederek şu ifadeleri kullanıyor:

“Dünyanın neredeyse her ülkesinde faaliyet gösteren bu platformlar, rastgele değil; ofisleriyle, muhataplarıyla, vergi yükümlülükleriyle ve belirli kurallara tabi olarak çalışıyorlar. Bugün dünyanın çok hızlı bir şekilde değiştiğini hep birlikte görüyoruz. Turizm de teknoloji de artık sınır tanımıyor. Bu nedenle konuyu yalnızca ‘bir platform kapatılsın mı, kapatılmasın mı’ ekseninde değerlendirmeyi doğru bulmuyorum. Açık konuşmak gerekirse; Expedia, Agoda gibi dünya genelinde yaygın olarak kullanılan uluslararası online platformların kapanması, Türk turizmini doğrudan ve olumsuz etkiler. Bu gerçeği göz ardı edemeyiz. Mesele yasaklamak değil, bu yapıları Türkiye’nin sistemine doğru şekilde entegre edebilmektir. Türkiye’de faaliyet göstereceklerse, burada ofis açmaları, sorumluluk almaları ve ülkemizin kuralları çerçevesinde çalışmaları gerekir.”

Mesele bunları sisteme dâhil etmekken, TÜRSAB gibi iş yapmamalarını istemek bambaşka bir boyut.

Yasaklama ve korumacılık talebi, “yasaklama ve korumacılık kalkanı altında biz istediğimiz fiyatı uygulayamıyoruz, bu şirketler bizden çok daha düşük fiyata hizmet veriyorlar; onlar olmazsa ben Türk tüketicisine istediğim fiyatı uygularım” demek anlamına geliyor benim açımdan.

Dünyanın ilk 20 ekonomisi içinde olan Türkiye’de tüketici, mal ve hizmet alımlarında tamamen yerli esnafın ve şirketlerin kıskacı altına doğru itiliyor. O nedenle Türkiye’de bir malı almanın maliyeti, vizeniz varsa Fransa’ya uçakla gidip aynı malı alıp bir de üstüne gezmenin maliyetinden daha fazlaya geliyor. O nedenle Türk turizm şirketleri Yunanistan’a, Bulgaristan’a alışveriş gezileri düzenliyor.

Bu saçma korumacı ve yasakçı akım Türkiye’yi geçmiş dönemlerin Doğu Bloku ülkelerine döndürüyor. Geçmişin Polonya’sı, Bulgaristan’ı oluyoruz. Kimin umurunda acaba?

Dünyanın ilk 20 ekonomisi içinde yer alan Türkiye’de; Temu, Uber, PayPal, Booking.com, Discord, Starling, Threads, Apple Pay, Google Pay yok. Bunlar ilk aklıma gelenler. Listeyi siz tamamlayabilirsiniz.

İçeride bunlar olurken, Avrupa Birliği ile Hindistan arasında yaklaşık 20 yıldır süren “yılan hikayesi”, Salı günü (27 Ocak 2026) itibarıyla bambaşka bir sürece evrildi. Hindistan Başbakanı Narendra Modi ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Yeni Delhi’de yaptıkları ortak açıklamayla müzakerelerin sonuçlandığını ve Serbest Ticaret Anlaşması (STA) üzerinde uzlaşıldığını duyurdu.

Hindistan Başbakanı Modi, açıklamayı bir adım daha öteye taşıyarak AB ve Hindistan’ın, ABD ile değişen ilişkilere karşı kendini korumaya çalıştığını ifade etti.

Tarihi zamanlardan geçiyoruz. Bir taraftan ABD, dünyada kural bazlı ticareti yıkarak Amerikan çıkarları doğrultusunda korumacılığı ve tek taraflı gümrük tarifesi uygulamayı yeni ticaret politikası olarak seçerken; ABD’nin yarattığı bu yeni ortamda kendilerini korumak isteyen ülkeler, kural bazlı ticareti mümkün kılan yeni iş birliklerine gidiyor.

Tam da bu nedenle AB ve Hindistan tarafından üzerinde uzlaşılan STA’yı, sadece bir ticaret metni olmaktan öte; aynı zamanda küresel korumacılık rüzgârlarına (özellikle ABD’deki yeni tarife politikalarına) karşı atılmış devasa bir jeopolitik adım olarak görmek doğru olacaktır.

Nereden nereye…