Gençlerin anket verileri ne anlatıyor?

Pareto için düzenlediğimiz ankete katılan 18-22 yaş arası okurlarımızın birçoğu öğrenci veya stajyer olduğunu belirtiyor. Ankette bu yaş grubundaki katılımcıların %67'si 0-5.500 lira arasında aylık gelir elde ettiğini bildirirken yine aynı şekilde neredeyse üçte ikisi hanesinde 1 ya da 2 kişinin maaşlı çalıştığını belirtiyor. Toplam hane geliri ise 5 bin 500 ila 20 bin lira arasında değişiyor. 15 bin lira üzerinde gelire sahip hanelerin neredeyse tamamı ise iki veya daha fazla maaşlı kişiden oluşuyor. 

Verilere bakıldığında 18-22 yaş grubundaki katılımcıların üçte ikisinden fazlasının asgari ücret veya daha altında bir gelire sahip olması, zorunlu harcamalarının (kira, faturalar, yeme-içme, ulaşım) dışında farklı alanlarda harcamalar yapmalarının mümkün olmadığını, hatta herhangi bir birikim yapmalarının neredeyse imkânsız olduğunu gösteriyor. 

Anketimize katılan bu yaş grubundaki katılımcılarımız arasında kirada oturanlar en çok 3 bin ila 5 bin lira arasında kira ödediklerini belirtiyor. Bu düzeyde kira ödemesi gerçekleştiren 18-22 yaş grubundaki katılımcıların hiçbiri, tek yaşamıyor. Aslında anketimiz bize, "genç" olarak adlandırdığımız kesimin, günümüzde çoğunlukla kazandığı ücretle tek başına yaşama olanağı olmadığını gösteriyor.

Ya sosyal hayat? 

Kira ödemesinin yanında zorunlu harcamalarını da gerçekleştirdikleri takdirde bu yaş grubundaki kişilerin sosyal hayatının kısıtlandığını da verilerden okumak mümkün. İki kişi yaşayan ve 5 bin 500 liraya kadar bir ücret aldığını belirten öğrenci/stajyer/yeni mezun katılımcının %26'sı, kirasının üzerine faturaları ve yeme-içme masraflarını eklediğinde geriye kalan ücretiyle alışveriş yapması veya sosyal etkinliklere katılması, ayın geriye kalan günlerinde "kendini zora sokması" anlamına geliyor.

Geçtiğimiz yıl Spektrum yayınımızda yer verdiğimiz "Öğrenim Krizi" dosyamızın "sosyal hayat" başlıklı yazısında görüştüğümüz öğrenciler, sosyal hayatlarının ne derece kısıtlandığını şu cümlelerle anlatmıştı: 

"Karnımı doyurup, barınabilmek için okul dışında yarı zamanlı çalışıyorum. Aldığım ücretle ancak "en temel" ihtiyaçlarımı karşılayabiliyorum. Kafede çalıştığım için aralarda patron kahve içmeme izin veriyor. Bazen arkadaşlarım da ziyarete geliyor, başka türlü ben nasıl kahveye 20 lira verip rahatça muhabbet edebilirim?"

"Artık kafede maç izlemek, ortaokulda babamla stadyumda maç izlemekle aynı fiyat. Spora da ilgi duymuyorum, müziğe de, tiyatroya da… Duymamaya çalışıyorum yani. Duysam ne olacak? 1 saat tiyatro izlemek için 70 lira veremem ki. Değmez demiyorum, o da emek ama biz bunu karşılayamıyoruz. Devlet desteğimiz yok."

• Öte yandan, yukarıda saydığımız aktivitelerin birçoğunun artık gençler için bir "lüks/zevk" olarak değerlendirilmesi de ekonomik krizin boyutunu gösterir nitelikte. Sosyalleşmenin en az barınma kadar temel bir ihtiyaç olduğu su götürmez bir gerçek olsa da krizin etkisiyle en temel yaşam unsurları dışındaki hiçbir aktiviteye maddi olanak ayırmak mümkün olmuyor.
• "Birikim" desek? Bu yaş grubunda, sosyal aktivitelerin en az seviyede gerçekleştiğini gördüğümüzde herhangi bir maddi birikim yapma olanağı da neredeyse imkânsız olarak görülüyor. Gençler kendileri için veya gelecekleri için herhangi bir birikim yapabilecek maddi olanağa sahip olmadıklarını düşünüyor.