BARINAMAYANLAR

Barınamıyoruz Hareketi'nden Hasan Doğan'la barınamamak üzerine konuştuk.

Röportaj: Marsel Tuğkan Gündoğdu ve Alara Demirel

Barınamıyoruz hareketi kimdir? Neden böyle bir harekete ihtiyaç duyuldu?

Barınamıyoruz Hareketi, barınma hakkı temelinde bir araya gelmiş gençler tarafından başlatılan bir hareket. Özellikle bu yıl, pandemi sonrasında tekrar üniversite okuduğumuz şehirlere döndüğümüzde karşılaştığımız manzara sebebiyle başta öğrenciler olmak üzere bütün barınamayanların sorunlarını gündeme getirmek üzere çalışmalar yürütüyoruz. 

Ev kiralarının yüksekliği, yurtların ücretleri ve kapasiteleri, özel yurt ve apartların fahiş fiyatları sebebiyle çok sayıda genç barınma sorunu yaşıyor. Üniversiteler açıldı ama hâlâ barınma sorununu çözemeyen binlerce öğrenci var. Bu sebeplerle biz kiraların düşürülmesi, yurt kapasitelerinin artırılması gibi bir dizi taleple #Barınamıyoruz diyerek sokaklarda yatmaya başladık. Şimdi bu itiraz, yurdun değişik yerlerinde yürüyüşler, nöbetler, eylemlerle yersiz yurtsuzların isyanına dönüşüyor.

Barınma hakkı özellikle öğrenciler, mülteciler, LGBTİ+'lar gibi dezavantajlı gruplar için giderek ağırlaşan bir hak ihlali alanı oldu. Türkiye'de barınma meselesiyle ilgili olarak ne tür problemler yaşanıyor şu anda?

Biz barınma hakkını yalnıza dört duvar bir çatı altında olmak olarak tarif etmiyoruz. Elbette buna dahi erişimi olmayan binleriz ama sorun sadece bununla sınırlı değil. O yüzden sadece evsizler ya da kalacak yer olmayanlar değiliz, barınamayanlarız. 

Bu barınma sorununun (ya da başka bir deyişle barınma hakkının) kapsamına yüksek ücretler ödeyerek barınmak, uzak yerlerde yaşamak, güvenli olmadığımız veya baskı gördüğümüz yerlerde bulunmak ya da yaşamaya elverişli olmayan yerlerde kalmak gibi pek çok sorun giriyor. Bu yıl, özellikle iki yılın ardından şehirlere dönen öğrenciler hem sokakta kaldı hem de yüksek ücretler ödemeye mecbur edildi. Ayrıca KYK yurdu çıkan arkadaşlar dahi ne yaşamaya ne öğrencilik etmeye uygun olan koşullarda yaşıyor. Hatta yemekhanelerde öğünlerin küçültüldüğü, fiyatların artıldığını da görüyoruz. 

Dolayısıyla barınma hakkı, yaşamaya uygun koşullarda barınmak demek. Bu öğrencilerin olduğu kadar işçilerin, işsizlerin, göçmenlerin ve başka kesimlerin — bütün yoksulların ortak sorunu. LGBTİ+’lar, özellikle translar barınma hakkı en çok gasp edilen kesimlerden. LGBTİ+ öğrenciler KYK yurtlarında kalmak konusunda büyük zorluklarla mücadele etmek zorunda kalıyor, kalabildiği durumlarda da ayrımcılığa ve şiddete maruz kalıyor.

İllüstrasyon: Ece Tugay

Benzer biçimde kiralık evler bahsinde de özellikle transların barınma hakkı gasp ediliyor — ev verilmediği gibi, transların beraber yaşadığı birçok sokak "genel ahlak" gibi ne anlama geldiği belli olmayan gerekçelerle basılıyor ve kişiler evlerinden zorla çıkartılarak evler mühürleniyor.

Bu noktada sadece bir hakkın gaspından bahsetmiyoruz aslında. Barınma sorunu, tarihten de bildiğimiz gibi mülk sahibi olanlarla olmayanlar arasında ortaya çıkan ve sınıf mücadelesinin özgün bir biçimi. O yüzden burada sadece bir hakkın talep edilmesinden değil, barınamayanların düzen karşısında biriktirdiği öfkenin açığa çıkmasından bahsediyoruz.

Barınamıyoruz Hareketi'nin karar alıcılardan ne tür talepleri bulunuyor?

Öncelikli taleplerimiz acilen barınamayan öğrenciler için kalıcı bir çözüm geliştirilmesi; yurt kapasitelerinin artırılması; yurt ücretlerinin geri çekilmesi ve öğrenci evlerini destekleyecek bir program oluşturulması. Özel yurt ve apartların fahiş ücretlerine karşı kamu kaynaklarının öğrenciler lehine kullanılacak biçimde düzenlenmesi. 

Öte yandan, onlarca boş ve kullanılmayan binanın, yaşama koşullarını karşıladığı ölçüde barınamayanların kullanımına açılması gibi talepler de gündemde — dediğimiz gibi, mesele sadece taleplerin karşılanması değil. Binlerce ev boş dururken her yıl daha fazla inşaat yapılırken insanların hâlâ evsiz kalmaya devam edip etmeyeceği gündemimizde. 

Bu açıdan evet, barınma sorunu acil bir mesele ve en azından öğrencilerin durumuna acil çözümler geliştirilebilir ama en temelinde bu durum bir taraf olma meselesi: Kimin tarafındasın, mülk sahiplerinin mi barınacak yeri olmayanların mı?

Sosyal medyadaki temsil harekete fayda sağladı mı?

Nöbete başladığımız ilk gün polis iki defa barikat kurdu ama her seferinde geri çekilmek zorunda kaldı. Bunun nöbetteyken on binlerce insanın bize destek olduğunu ortaya koymasıyla ilgili olduğunu biliyoruz. Bu sayede her gün sabaha kadar nöbet tutabildik ve hareket diğer barınamayanlara ulaşabildi.

1300’den fazla insan bir hafta içerisinde bize ulaştı. Hem sorunlarını paylaştı hem de harekete katılmak istediğini söyledi. Diğer günlerde de ve hala bu destek katlanarak sürüyor. Barınamıyoruz ve barınma hakkımızı alana kadar mücadeleye devam edeceğiz.