BM’den Binaların Karbon Ayak İzini Azaltma Çağrısı

Dr. Çağla Kettner

Birleşmiş Milletler, ülkeleri binalardan kaynaklanan karbon salımlarını hızla azaltmaya çağırdı. Geçtiğimiz haftalarda yayımlanan açıklamada, ev, ofis, mağaza ve diğer binaların, küresel sera gazı salımlarının üçte birini oluşturduğu hatırlatılarak acil önlem alınması gerektiği vurgulandı.

BM Çevre Programı'nın (UNEP) yeni raporuna göre;

• Bina sektörünün karbondioksit salımları son on yılda yüzde 28 azalması gerekirken, aksine yüzde 5 arttı. İklim politikaları ve yenilenebilir enerji kullanımının etkisiyle 2023’ten itibaren salımlar durağanlaşsa da sektör hâlâ dünya enerji tüketiminin yüzde 32’sinden ve karbondioksit salımlarının yüzde 34’ünden sorumlu durumda.

UNEP İcra Direktörü Inger Andersen, “Çalıştığımız, alışveriş yaptığımız ve yaşadığımız binalar, küresel salımların ve atıkların üçte birini oluşturuyor. Hükümetlerin attığı adımlar işe yarıyor, ancak daha fazlasını ve daha hızlı yapmalıyız” dedi. Andersen, ülkeleri iklim planlarına bina ve inşaat kaynaklı salımları hızla azaltma hedefleri eklemeye çağırdı.

Raporda, Paris İklim Anlaşması’nı imzalayan yaklaşık 200 ülkenin çoğunun bina sektörüne değinmesine rağmen, yalnızca 19 ülkenin ulusal karbon azaltma planlarında ayrıntılı hedeflere sahip olduğu belirtildi. Enerjiyle ilgili salımlarda ve yenilenebilir enerjinin benimsenmesinde ise ilerleme “gerekenin oldukça gerisinde”. 2030 yılı karbon azaltma hedeflerine ulaşmak için, doğrudan ve dolaylı karbondioksit salımlarının yılda yüzde 10’dan fazla düşmesi gerekiyor. Bu oran, başlangıçta öngörülenden iki kat daha hızlı bir azalma anlamına geliyor.

Yenilenebilir enerjiye geçişte de benzer bir tablo var;

• 2015’ten bu yana güneş ve rüzgar enerjisinin nihai enerji tüketimindeki payı yalnızca 4,5 puan artarken, hedeflenen artış yüzde 18 düzeyindeydi. UNEP, 2030 yılına kadar dünya genelinde yenilenebilir enerji kullanımının üç katına çıkarılabilmesi için bu sürecin yedi kat hızlanması gerektiğini belirtiyor.

Raporda, yenilenebilir enerjinin toplam enerji kullanımındaki payının 2030’a kadar yüzde 46’ya çıkarılması hedefleniyor. Ayrıca, bina tasarımı, yalıtımı, yenilenebilir enerji ve ısı pompaları gibi çözümlerle enerji verimliliğinin artırılması gerektiği vurgulanıyor.

Bina inşaatında kullanılan çelik ve çimento gibi malzemeler, sektör kaynaklı karbon salımlarının yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Bu alanlarda sürdürülebilirlik çalışmalarının artırılması gerekiyor. Olumlu gelişmeler de var; Avrupa’da geri dönüştürülmüş malzemeler inşaat girdilerinin yüzde 18’ini oluşturuyor ve döngüsel inşaat uygulamaları yaygınlaşıyor.

UNEP, büyük sera gazı salımcılarına 2028’e kadar sıfır karbon bina enerji standartları getirme çağrısı yaparken, diğer ülkeleri de 2030’a kadar kendi düzenlemelerini oluşturmaya ve sıkılaştırmaya davet etti. Çin, Fransa, Almanya, Meksika ve Güney Afrika’nın ulusal politikaları olumlu örnekler olarak gösterildi.

Ancak finansman hâlâ “kritik bir zorluk” olmaya devam ediyor. 2023’te, küresel enerji verimliliği yatırımları yüzde 7 azalarak 270 milyar dolara düştü. Bunun nedeni, yüksek borçlanma maliyetleri ve Avrupa’da bazı devlet desteklerinin geri çekilmesi olarak gösteriliyor. Bu yatırımların 2030’a kadar iki katına çıkarak 522 milyar dolara ulaşması gerektiği vurgulanıyor.