Çip kıtlığı: Teslimat süresi uzuyor

Yarı iletken sektöründeki tedarik sıkıntısı, TSMC ve Intel gibi çip üreticilerinin yeni fabrikalar kurma ve üretimi artırma çalışmalarına rağmen yakın zamanda çözülecek gibi durmuyor. Geçtiğimiz hafta, çip krizi nedeniyle üretim hedeflerini düşüren şirketler arasına Toyota ve Apple da katıldı.

Arka plan: Günümüzde arabalardan elektrikli ev aletlerine, cep telefonlarından bilgisayarlara birçok ürünün üretiminde çiplere ihtiyaç duyuluyor. Fakat talebi karşılayacak yeterli sayıda çip üretilemiyor. Nisan 2021’den beri tüm dünyayı etkileyen çip kıtlığının ana nedenleri arasında; küresel tedarik zincirinde pandemi kaynaklı yaşanan aksaklıklar, Covid-19 vakaları nedeniyle belirli dönemlerde fabrikalarda üretimin düşmesi, elektronik araçlara yönelik talebin artması ve otomobil şirketlerinin elektrikli araç hamleleri yer alıyor.

Teslimat süresi: Susquehanna Financial’ın verilerine göre; bir çipin sipariş edilmesi ile müşteriye teslimi arasındaki süre, 2021’in sonunda ortalama 13 hafta iken 2021’ün üçüncü çeyreğinde 22 haftaya yükseldi. IHS Markit analisti Philip Amsrud, teslimat sürelerinin 2022’nin ilk yarısından önce düşmeyeceğini öngörüyor.

Son kurbanlar: Son bir senede General Motors, Ford, Honda gibi otomobil şirketleri başta olmak üzere birçok şirket, fabrikalarındaki üretim kapasitesini geçici olarak azaltmak ve kazanç beklentilerini güncellemek zorunda kaldı. Geçtiğimiz hafta Toyota, çip kıtlığı nedeniyle kasım ayında üretim hedeflerini %15 oranında azaltacağını açıkladı.

Apple, iyi yönetilen tedarik zinciri ve sektördeki prestiji nedeniyle çip krizinden görece az etkilenen, ürün yelpazesini genişleten ve üretimini artıran şirketler arasındaydı. Fakat Bloomberg’ün konuya hâkim kaynaklara dayandırdığı haberine göre şirket, bu hafta çip üreticileri Broadcom ve Texas Investments’ın çip tesliminde yaşadığı sıkıntılar nedeniyle iPhone 13 üretim hedeflerini 10 milyon adet azaltmak zorunda kaldı.

Üreticiler ne durumda? S&P Global Market Intelligence’dan alınan verilere göre, PHLX Yarı İletken Endeksi’nde yer alan 24 şirketin geliri yıllık bazda %23 arttı. Dünyanın en büyük çip üreticisi TSMC, 2021’in üçüncü çeyreğinde gelirlerini geçen yılın aynı dönemine göre %13,8 artırarak 5,6 milyar dolara çıkardı. Şirket, 2021 büyüme hedeflerini de %24’e yükseltti.

Çözüm ne? Normal şartlarda artan talep, çip üreticileri için olumlu bir sinyal; ancak çip üreticileri de substrat gibi bileşenlerin eksikliği nedeniyle üretim sürecinde sıkıntılar yaşıyor. TSMC, geçtiğimiz aylarda önümüzdeki 3 yıl içinde üretim kapasitesini artırmak ve kıtlıkla savaşmak için 100 milyar dolar yatırım yapacağını açıklamıştı. Şirket, geçtiğimiz hafta ise Japonya’da 2024’ün sonunda üretime başlaması planlanan yeni bir çip fabrikası kuracağını açıkladı.

Öte yandan, krizden en çok etkilenen ve artık dışa bağımlı olmak istemeyen otomobil şirketleri, kendi bünyelerinde çip üretimi gerçekleştirmek için adımlar atmaya başladı. Hyundai’nin küresel COO’su José Muñoz, “Çip endüstrisi, krize çok hızlı tepki veriyor. Fakat bizim durumumuzda böyle olası krizlere daha hazırlıklı olmak adına kendi çipimizi geliştirmemiz gerekiyor,” diyor.