Deklanşöre dönenler: Gençler neden analog makinelere yöneliyor?

Teknolojinin hız kesmeden ilerlemesiyle akıllı telefonlar artık bir iletişim aracından çok daha fazlası: Cebimizde taşıdığımız bir banka şubesi, sağlık verilerimizi tutan bir günlük, bir televizyon ve hatta profesyonel bir sinema kamerası... Akıllı telefonların "sinematik modu" sayesinde bugün artık devasa bütçelere veya kalabalık ekiplere ihtiyaç duymadan film bile çekmek mümkün.  

• Aslında bu dijital imkanlar standartlaşmadan önce bile Steven Soderbergh (Unsane), Sean Baker (Tangerine) ve Park Chan-wook (Night Fishing) gibi dünyaca ünlü yönetmenler, akıllı telefonların bu potansiyelini beyazperdeye taşımıştı. 

Ancak her türlü görsel tonun bir uygulama uzaklıkta olduğu bu "dijital bolluk" çağında, beklenmedik bir geri dönüş yaşanıyor: 2000'lerin başında çekmecelere kaldırdığımız el kameraları ve dijital fotoğraf makineleri yeniden sokaklara iniyor.  

Bu sadece bir nostalji deneyimi mi, yoksa analog makinelerin bize açtığı başka kapılar mı var? Bu cihazları çantalarının ve boyunlarının ayrılmaz bir parçası hâline getirenlere sorduk.

El kamerasıyla anları biriktirenler

Bu isimlerden biri el kamerasını gündelik hayatının bir parçası hâline getiren Melisa. 21 yaşındaki Melisa babasına ait el kamerasının nasıl hayatına girdiğini şöyle anlatıyor:

“Anılarımı biriktirirken telefondan ziyade kamera kullanmak benim için daha anlamlı çünkü telefondan çektiğim zaman o anı yüzeyselleştirdiğimi ve o ana tam anlamıyla doyamadığımı hissediyorum. Dijitalleşmenin bize sağladığı kolaylık ve imkanların daha çok emek ve zaman isteyen bazı alışkanlık ve zevklerimizi unutturduğunu düşünüyorum. 

Arkadaşlarımla buluştuğumda ya da ders aralarında bir çay içerken o anı kameramla kayıt altına almak, sonrasında bu yalın, sıradan anları bilgisayarıma aktarmak bana bir deşarj alanı yaratıyor. Sıradan, basit anları olduğu gibi belleğe aktarmak hem dünya akışında bir mola hem de bir nefes alanı benim için.” 

Kusurlar ve sürprizlere açılan kapı

Dilan ise 10 yıldır, her özel anında filminin hesabını yaparak anlarını tabettiren biri. Analog makinesini yanından neden ayırmadığını şöyle anlatıyor:

“Bir an bize iyi hissettirdiğinde ve kendimizi o anı ölümsüzleştirme isteği içinde bulduğumuzda, analog makinenin bu saf duyguya köprü olduğunu düşünüyorum. Analog makinenin doğası, kareye tekrar tekrar bakmana veya 'Fotoğrafın açısı/ışığı yeterince iyi mi? Güzel çıkmış mı, tekrar çekmeli miyim?' diye sorgulama yapmana izin vermiyor. Böylece eleştirel iç sesin, o anda gördüklerinin ve hissettiklerinin büyüsünü bozamıyor. Sadece günü yaşıyor ve o anı hayatta tuttuğunu biliyorsun, ötesi yok. 

Kusurları sevmiyor, sürprizlerden hoşlanmıyorsan analog fotoğrafçılığı devam ettirmek pek mümkün değil. Bazı günler çok iyi çıkacağını düşündüğün bir kare yanmış oluyor, çektiğini bile hatırlamadığın bir kare ise filmin en iyi fotoğrafı çıkabiliyor. İşte bu beklenmedik sonuçları çok seviyorum. Analog fotoğrafçılık bana anın tadını çıkarmayı, kusurları kabul etmeyi, hata yapmaktan keyif almayı ve sabretmeyi öğretiyor.” 

Geleceğe his bırakma isteği

20 yaşındaki Ege ise rol modeli babasından görerek aldığı analog makineyle ilişkisini şöyle anlatıyor:

“On yıldır benimle olan bir makinem var. Aslında analog kamera kullanmam, biraz da geleceğe his bırakma isteğimden geliyor. Telefonla çekilen fotoğraflar çok hızlı, neredeyse saniyelik; bu yüzden yıllar sonra baktığımda o anın duygusu tam olarak geri gelmeyecekmiş gibi hissediyorum. Analogda ise o sarı tonlar, o sıcaklık, sanki anın hissini de içine çekiyor. 

Bir de çekim süreci daha yavaş; deklanşöre basana kadar geçen o kısa ama uzun hissettiren zamanda insanlar poz veriyor, gülüyor, saçmalıyor… O küçük anlar daha kalıcı oluyor. Belki de bu yüzden, ileride bir gün dostlarla oturup o fotoğraflara bakarken sadece görüntüyü değil, o anın içindeki samimiyeti ve yaşadığımız küçük anları da yeniden hissedebileceğiz.”

Dijital fotoğraf makinesini cüzdanı, telefonu ve ev anahtarı gibi her daim yanında taşıyan 23 yaşındaki İrem ise neden telefonuyla değil de makinesiyle fotoğraf çektiğini sorduğumuzda şunları söylüyor: 

“Dijital fotoğraf makinesi kullanımı aslında hayatımda yeni yer edindi diyebilirim. Dürüst olmak gerekirse, önceden böyle bir ilgim yoktu ancak popüler kültürden, herkesin elinde gezen stickerlarla süslenmiş küçük kameralardan ben de ister istemez etkilendim. 

İkinci el bir fotoğraf makinesi aldım ilk olarak, ardından da self date’lere çıkarak fotoğraf çekip kendimi alıştırdım. Şimdi ise hayatın yoğunluğundan sıyrılıp her fırsat bulduğumda çantamdan çıkarıyor, etrafı, kendimi, ailemi ve arkadaşlarımı fotoğraflıyorum. Şunu da itiraf etmem gerekirse, iyi hissettiriyor ve stresimi azaltıyor.” 

Bu hikayeler, fotoğraf çekmenin aslında bir alışkanlık ve ritüelle anlam kazandığını gösteriyor. Benzer şekilde 22 yaşındaki Beyza da çocukluk yıllarından bu yana yanında taşıdığı dijital kamerayı bir kayıt aracından çok gündelik hayatının doğal bir parçası olarak görüyor:

“Gündelik hayatta dijital kamera kullanmam aslında çok küçük yaşlarda başladı. Teyzem ve dayım elime kameralarını verir, hiçbir kural koymadan veya yönlendirme olmadan istediğimi çekmemi söylerdi. Bu zamanla bir alışkanlık hâline geldi, çantamdan dijital kameramı çıkarmıyorum. Teyzemin bana hediye ettiği bu kamera ile birkaç yıldır hiçbir ışık ayarı veya açı gözetmeden sadece o anı ölümsüzleştirmek için fotoğraf çekiyorum.

Zaman zaman arkadaşlarıma da kameramı veriyor, küçükken teyzem ve dayımın yaptığı gibi onları fotoğraf çekmeye yönlendiriyorum. Günün sonunda ise hepimiz o fotoğraflara bakıyor, eğleniyor ve gündelik hayatımızı ölümsüzleştirerek bunların sadece bir anı olarak kalmamasını umuyoruz.” 

Melisa’nın bir bardak çay eşliğinde ya da okul koridorlarında yakaladığı o yalın kareler ile Dilan’ın on yıldır anılarının eşlikçisi olan analog makinesi, modern dünyanın hızına karşı verilmiş zarif bir mola ve beklemenin, sürprizlere açık olmanın güzelliğini hatırlatan iki farklı durak olarak karşımıza çıkıyor.

Akıllı telefonların cebimizde profesyonel bir stüdyoya dönüştüğü çağda, eski cihazlara yönelmek yalnızca bir nostalji arayışı değil; anı "tüketmek" yerine onu "saklama" çabası. Dijital bolluk, sonsuz tekrar ve düzenleme imkanıyla yüzeyselleştirebilirken, analog bir makine ya da eski bir kamera, kullanıcıyı ışığın ve açının ötesinde, o anın kendisine odaklanmaya zorluyor. Deklanşörün ardında, eleştirel iç sesin susması; geriye sadece yaşanmışlığın saf ve kusurlu hâli bırakıyor.

En kıymetli anlar, piksellerin kusursuzluğunda değil; beklemeye değer olan şeyler için gösterilen sabırda ve o küçük kusurların içindeki yaşanmışlıkta... Deklanşöre geri dönenlerin bu yolculuğu ise dijitalden kopmak değil; hayatın o eleştirel iç sesi susturan, saf ve sürprizlere açık olan ruhuna yeniden dokunma arzusu.