Depremlerin tarıma faturası

Daha dayanıklı topluluklar yaratmak üzere yenilikçi ve uygulanabilir yöntemleri benimseyen bir kuruluş olan Kalkınma için İnovasyon Derneği’nin (I4D) açıkladığı Deprem Sonrası Tarımsal Değer Zincirleri Analiz Raporu'nun sonuçlarına göre depremler, 11 ilde 14 milyonun üzerinde kişiyi doğrudan ve dolaylı olarak etkiledi. Aynı zamanda, 3,3 milyonun üzerinde insanın evsiz kalmasına yol açtı. Cumhurbaşkanlığı Strateji Başkanlığı’nın yaptığı tarımsal analizler doğrultusunda depremin tarım sektörüne verdiği zararın 24,2 milyar lira olduğu belirlendi. 

Turkish Philanthropy Funds (TPF) ve ABD Dışişleri Bakanlığı Nüfus, Mülteciler ve Göç Bürosu (PRM) tarafından finanse edilen rapora, Uluslararası Göç Örgütü (IOM) de destek verdi. Rapor, depremin en çok etkilenen Hatay, Adıyaman ve Kahramanmaraş illerindeki önemli tarım değer zincirleri üzerindeki etkisini gösterdi. Raporun beraberinde, I4D’nin hayata geçirdiği Sosyal Zincir Projesi’nin detayları da paylaşıldı.

• Nedir? Sosyal Zincir Projesi, afetten çeşitli şekillerde etkilenen aktörlerde kalan sosyal, ekonomik ve çevresel hasarları, sosyal fayda odaklı ve toplum temelli işbirliğiyle dönüştürmek için çalışan, kâr amacı gütmeyen bir sosyal girişim. Proje, I4D’nin öncülüğünde sosyal satın alma bilinci ve hareketi çerçevesinde kamu, özel sektör ve sivil toplumun ihtiyacı olan ürün ve hizmetleri üreten, toplumsal açıdan dezavantajlı grupları tedarik zincirine dahil etmeyi amaçlıyor.

Raporda öne çıkan detaylar:

• Rapor, Hatay’da pamuk, Adıyaman’da badem ve Kahramanmaraş’ta alabalık ve her üç ilde de süt ve süt ürünlerine yönelik değer zinciri analizi sunuyor.
• Pamuk tarımsal üretimin yanı sıra ham madde olarak kullanıldığı sektörler sayesinde de önemli bir istihdam ve geçim kaynağı. Ancak depremler, büyük çoğunluğu Kırıkhan ve Antakya’da olan toplam 76 çırçırlama ve prese fabrikasında ciddi zarara yol açtı. Resmî hasar tespit sonuçları tamamlanmamış olmakla birlikte ilin çırçırlama kapasitesindeki düşüşün %50’nin üzerinde olduğu öngörülüyor.
• 2022 yılında Türkiye’nin toplam badem üretiminin %17,8'inin yapıldığı Adıyaman’da, depremlerden dolayı badem üreticilerinin il dışına geçici göçü; badem bahçelerinin ihtiyaç duyduğu gübreleme, ilaçlama ve yabancı otla mücadele gibi bakım işlemlerinin zamanında yapılamamasına yol açtı.
• Kahramanmaraş, Türkiye’nin alabalık üretimi yapılabilecek su yüzeyinin %1,93’üne sahip. Raporda, depremin alabalık yetiştiriciliğinde en fazla kuluçkahane ve büyüme tesislerine hasar verdiği belirtilirken bunun, üretim miktarında %40’a yakın kayba sebep olacağı öngörülüyor.
• 6 Şubat depremlerinin ardından süt hayvancılığı, afetten etkilenen kırsal bölgelerin neredeyse tümünde geçimlik faaliyet olması sebebiyle, acil müdahale edilmesi elzem alanlardan biri olarak öne çıktı. Yereldeki mandıralarda hasar oluşması, soğuk hava sistemlerinin enerji ihtiyacının karşılanamaması ve lojistik faaliyetlerin aksaması, yerel pazarda göç gibi birçok sebepten dolayı süt toplama tedarik zincirlerinde büyük aksaklıklar oldu. Bu nedenlerle, önümüzdeki yıl deprem bölgesinde süt ve süt ürünleri üretiminde düşüş yaşanması ihtimali güçleniyor.