Dijital yatırımcı olmak

En baştan söyleyelim, "dijital yatırımcı" denilince aklınıza dijital varlıklara, kripto paralara yatırım yapan kişiler gelmesin. Dijital yatırımcı, kuruluş ya da büyüme aşamasında olan dijital girişimlere (start-up) sermaye ya da bilgisiyle, tecrübesiyle ortak olan, bu şirketlerin projelerini hayata geçirip büyümelerini sağlayan kişilere deniliyor. Son 10 yıldır dünya çapında yatırım işlemlerin çok önemli bir kısmını teknoloji şirketlerine yapılan yatırımlar oluştururken dijital yatırımcılar, girişimcilik ekosistemini finanse eden en önemli oyuncular haline geldi.

2021'de girişim ekosistemi, hem küresel bazda hem de Türkiye özelinde tarihinin en yüksek yatırım faaliyetlerine tanık oldu. Küresel çapta 643 milyar dolarlık start-up yatırımı gerçekleşirken 2020’deki 335 milyar dolarlık hacmin neredeyse iki katına ulaşıldı. Bu konuda detaylı verileri www.startups.watch tarafından yayımlanan raporlarda bulabilirsiniz.

İşte bu rakamların altında şirket ya da kişilerden oluşan dijital yatırımcıların imzası bulunuyor. Dünyada dijital yatırımcılarla sermayeye ihtiyaç duyan şirket ya da kişileri buluşturan çok sayıda oluşum, platform ya da dernek bulunuyor. Ülkemizde de bu sayının giderek arttığını görüyoruz. Vizyon sahibi iş dünyasının ikinci kuşağının gösterdiği ilgiyle başlayan bu sistem, artık çok daha geniş bir yelpazeye ulaşmış durumda.

Elbette teknoloji ilerledikçe yeni alanlar, yeni iş kolları açıldıkça dijital yatırımcılar da kendi aralarında çeşitli kategorilere bölünüyor. İsterseniz dijital yatırım ve yatırımcı türlerine de kısaca bir göz atalım.

Melek yatırımcı, genellikle gerçek kişileri tarif ediyor. Ülkemizde "bireysel katılım yatırımcısı" (BKY) olarak isimlendirilen bu grup, kişisel maddi varlıklarını ve tecrübelerini başlangıç aşamasındaki şirketlere aktaran gerçek kişileri ifade ediyor. Bu tip yatırımcılar, daha çok başlangıç aşamasındaki şirketin belli bir noktaya kadar ilerlemesini sağlamaya odaklanıyor. Bu kategoriye girenler de kendi aralarında şöyle sınıflandırılıyor:

• Tecrübeli melek: Son üç yıl içinde herhangi bir melek yatırımı yapmamış olmamasına rağmen bu alanda tecrübesi olan kişi.
• Refah artırıcı melek: Tecrübeli bir iş insanı olarak daha önce ve hâlihazırda bazı projeleri melek yatırımcı olarak desteklemiş ve desteklemeye devam eden kişi.
• Girişimci melek: Girişimci bir ruha sahip olan, maddi durumu iyi, birkaç farklı alanda / sektörde faaliyet gösteren ve borsada yatırımı olan kişi.
• Gelir arayan melek: Bir miktar sermayeyi bir işe koyarak kendisine gelir ya da iş yaratmak isteyen kişi.

Risk sermayesi: Dijital yatırımcılar arasında ciddi bir yer işgal ediyor. Risk sermayedarları emeklilik yatırımları, birey ve şirketler gibi farklı kaynaklardan oluşan fonları yöneterek yatırım yapıyor. Melek yatırımcılar, yatırımı direkt olarak kendi sermayelerinden karşılarken risk sermayesinde ise toplanan fonların yatırıma dönüştürülmesi süreci yaşanıyor. Risk sermayesi, yatırım yaptığı bir şirketin kısa sürede halka açılmasını istemez, ölçeğini büyüterek değerini artırıp kârını da maksimum seviyeye çıkarmayı hedefler. Ayrıca portföyündeki şirketleri izleyerek ve yardım ederek (networking, finansal disiplin, pazarlama, strateji…) aktif bir rol oynar.

Kitlesel fonlama: Kuruluş aşamasında kullanılabilecek bir başka finansman kaynağı da son yıllarda hız bir büyüme içinde olan kitle fonlaması. Bir proje veya girişimin internet üzerinden çok sayıda insan tarafından çok küçük tutarlarla finanse edilmesi olarak tanımlayabileceğimiz kitlesel fonlamada küçük yatırımlar bağış olarak yapılabileceği gibi yatırımcıya karşılığında henüz geliştirilme aşamasında olan ürün ya da hizmet olarak da destek olabiliyor. Bu alan, küçük birikimleri olan ancak hem yeni fikirlere destek olmak hem de tasarrufunu değerlendirmek isteyen kişiler için ideal bir seçenek.

GSYO: Tüm bu dijital yatırımcı türlerine ek olarak, son dönemde giderek daha fazla konuşulan ve düzenlemelerle desteklenen girişim sermayesi yatırım ortaklıklarını (GSYO) da buraya eklemekte fayda var. GSYO’lara son dönemde (güncellenen mevzuat sonrası) kâr eden şirketlerin vergi matrahında erteleme ve indirim sağladığından bir çok kurumsal firma da bu fonlara dahil olmak istiyor. Ayrıca bireyler de teknoloji fonlarına dahil olarak bu startuplara yapılan yatırımların bir parçası olabiliyor.

Teknolojinin getirdiği yeni iş modelleri ve tüketicilerin her zaman daha hızlıyı, daha kolayı ve daha ucuzu istemesi, yeni girişimleri dolayısıyla dijital yatırımcılığı cazip kılıyor. Fakat şunu da unutmamalıyız ki; dijital olmayan yatırımcılara da her zaman ihtiyacımız olacak. Hayatımızı devam ettirmek için fiziki üretim ve hizmet sektörü devam edecek. Bir geleneksel girişimci fark yaratan bir iş kuracak, dijital işler bu mal ve hizmetleri kitlelerle en etkin şekilde buluşturacak.

Sözün özü, herkes ilgisi, bilgisi ve tecrübesi doğrultusunda seçtiği yeni nesil girişimleri başarılı kılmak üzere dijital yatırımcı olabilir. Yeter ki bilmediğiniz alanlarda, riskli yolculuklara, yüksek getirilere odaklanarak macera peşinde koşmayın…

Yatırımlarınız bereketli olsun.