Dış ticaret açığı genişlemeye devam ediyor

Veri setine göre, mart ayında dış ticaret açığı, önceki yılın aynı dönemine göre %0,9 oranında artarak aylık bazda 8,3 milyar USD olarak gerçekleşti. Mart ayında ihracat yıllık bazda %4,4’lük artışla 23,6 milyar USD olurken ithalat %3,4 artışla 31,9 milyar USD oldu. Böylelikle ihracatın ithalatı karşılama oranı %73,9 oldu.

Veri setinde, enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dengede açığın devam ettiği görülüyor. Çekirdek denge olarak adlandırılan göstergede ithalattaki artış %14,2; ihracattaki artış ise %3,7 olarak gerçekleşti. Veriyle birlikte aylık çekirdek açık 2,5 milyar USD’ye genişlerken ihracatın ithalatı karşılama oranı %89,8 oldu.

💾 Cep bilgisi: Dış ticaret çekirdek dengesi, özünde mal ve hizmetler dış ticareti dengesini ölçmeyi hedefleyen bir göstergedir. Ülkemiz için kısa vadede alternatifi olmayan enerji ithalatı ve altın ithalatı hacimlerinin hariç tutularak yapılan hesaplama, dış alem ile olan ve harici unsurların dışlandığı temel dengeyi ifade ediyor.

Veriyle birlikte, yılın ilk çeyreğinde ihracattaki artış oranı %2,5; ithalattaki artış oranı ise %11,1 olarak gerçekleşti. Bu dönemde toplam 61,6 milyar USD ihracat gerçekleştirilirken ithalat hacmi 96,3 milyar USD oldu ve dış ticaret dengesi 34,7 milyar USD açık verdi. Bu dönemde dış ticaret açığında görülen genişlemenin oranı ise %30,7 oldu. Çeyrek dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranı ise %64,0’e düştü. Bu değer, veri geçmişinin en yüksek çeyreklik açığı olarak kayda geçti.

💉 Hatırlatma dozu: Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan Mart 2023 geçici dış ticaret verilerine göre mart ayında ihracatın %4,4 artışla 23,6 milyar USD; ithalatın ise %4,2 artışla 32,2 milyar USD olmasının beklendiği ilan edilmişti. Veri setine göre beklenen aylık açık 8,6 milyar USD; çeyreklik açık ise 34,9 milyar USD seviyesindeydi.

 💾Cep bilgisi: Ticaret Bakanlığı, nisan ayına ilişkin geçici dış ticaret verilerini 2 Mayıs Salı günü açıklayacak.

Yılın ilk çeyreği itibarıyla ihracat ve ithalata konu ekonomik faaliyet kırılımlarında önemli bir değişim söz konusu değil. Yılın ilk çeyreğinde ihracatta imalat sanayinin payı %94,4 olurken, ithalatta ilk sırayı %76,8’lik payla ara mallar aldı.

Dış ticaret kompozisyonunda ülke sıralamalarında da önemli bir fark göze çarpmıyor. Yılın ilk çeyreği itibarıyla en çok ihracat yaptığımız ülke Almanya olurken, ihracatta ilk beş sırayı alan ülkelerin toplam içinden aldıkları pay %30,0 oldu. İthalat tarafında ise ilk sırada Rusya yer alıyor. Rusya’yı çok küçük bir farkla Çin izliyor. İthalatta ilk beş sırayı alan ülkelerin toplam içinden aldıkları pay ise %44,6. Kısaca, ithalat tarafında ülke yoğunlaşması daha güçlü olmayı sürdürüyor.

Katma değeri yüksek ihracat stratejisi çerçevesinde yüksek teknolojili ürünlerin ihracatı desteklenen ve arzulanan bir stratejik nokta. Bu segment özelinde ihracat performansındaki iyileşmenin devam ettiği görülüyor. Yüksek teknolojili ürünlerde çeyreklik bazda ihracat artışı %31,4 olurken, segmentin toplam içinden aldığı pay %3,6 olarak gerçekleşti. Mart ayı özelinde ise bu değer %4,0 oldu. Bu segmentin ithalattaki payı ise çeyreklik bazda %10,2 olarak gerçekleşmiş durumda.

Enerji İthalatı

TÜİK verilerine göre, ülkemizin enerji ithalatı faturası yılın ilk çeyreğinde 21,4 milyar USD olarak gerçekleşti. Bu değer, önceki yılın aynı döneminde oluşan hacmin %14,5 altında bulunuyor. Veri setinde, aylık bazda enerji ithalatının ise 5,8 milyar USD ile önceki yılın mart ayı değerinin %30,5 altında olduğu görülüyor. Enerji ithalatında yıl başından beri aylık bazda daralma serisi devam ediyor.

Öte yandan, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yayımlanan şubat ayı petrol piyasası sektör raporuna göre, ülkemizin ham petrol ithalatı yıllık bazda %14,0 oranında azalarak 2 milyon ton oldu. Bu dönemde motorin ve türlerindeki ithalat ise %26,4 oranında arttı. Ham petrol ithalatı çok büyük oranda Rusya’dan yapılmaya devam ediyor.

💾 Cep bilgisi: TÜİK, 22 Aralık 2023 yılında yayımlanacağı duyurulan “Enerji Hesapları 2021” haber bülteninin idari kayıtların erken temin edilmesi ve analiz süreçlerinin tamamlanması sayesinde erkene çekilerek yarın saat 10.00’da yayımlanacağını duyurdu.

Turizm Gelirleri

TÜİK tarafından açıklanan turizm istatistiklerine göre ülkemizin turizm geliri yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda %32,3 oranında artarak 8,7 milyar USD’ye ulaştı. Ziyaretçi sayısında da %26,8’lik artışın izlendiği veri setine göre, yılın ilk çeyreğinde ülkemizi ziyaret eden yurt dışı ikametli kişi sayısı 8,2 milyon kişi oldu.

Öte yandan, kişi başı ortalama harcamalar (1.062USD) ve gecelik ortalama harcama (84USD) verilerinde önemli bir değişim söz konusu değil. Diğer bir ifadeyle, gelir artışı doğrudan doğruya ziyaretçi sayısı ile ilişkili.

Turizm giderleri tarafında, yurt içinde ikamet edip başka ülkeleri ziyaret eden kişi sayısının yılın ilk çeyreğinde %99,0 oranında artarak 2,1 milyon kişiye ulaştığı görülüyor. Bu grubun yaptığı harcama %110,5 artarak 1,4 milyar USD’ye ulaşmış durumda. Grupta, kişi başına ortalama harcama ise %5,8 artışla 677 USD olarak gerçekleşti.

Sonuç olarak turizm gelirlerindeki toparlanma eğilimine karşın cari işlemler dengesinde dış ticaret açığı kaynaklı baskının süreceği görülüyor.