Dış ticaret ve altın etkisi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Ticaret Bakanlığı iş birliğiyle yayımlanan geçici dış ticaret istatistiklerine göre ocak ayında dış ticaret açığı yıllık bazda %38,4 artışla 14,2 milyar USD seviyesine yükselerek rekor kırdı. Böylece son 12 ayda kaydedilen toplam dış ticaret açığı ocak ayı verisinin de eklenmesiyle birlikte 114,1 milyar USD’ye ulaşmış oldu.

İhracat - ithalat 

Ocak ayında ihracat yıllık bazda %10,3 artışla 19,3 milyar USD seviyesine yükselirken, ithalat yıllık bazda %20,7 artışla 33,6 milyar USD oldu. 

İhracatın ithalatı karşılama oranı ise ocak ayında %57,6’ya geriledi. 2022 yılının Aralık ayında %70,3 olan bu oran geçtiğimiz yılın ocak ayında %62 seviyesinde yer alıyordu.

Çekirdek göstergeler

Çekirdek göstergeler tarafında enerji ve altın hariç ihracat ocak ayında %8,4 artışla 18,1 milyar USD’ye yükselirken, ithalat ise %8,1 artışla 19,8 milyar USD’ye çıktı. 

Böylece enerji ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda ocak ayı dış ticaret dengesinde 1,7 milyar USD açık verilmiş oldu. Yine aynı kalemler hariç tutulduğunda ihracatın ithalatı karşılama oranı %91 olarak gerçekleşti. 

Ocak ayında enerji hariç ithalatta %30,5 artış görülürken, altın hariç ithalatta yaşanan artışın %5,3 ile sınırlı kalması ise altın ithalatında artışa işaret ederek dikkat çekti. Borsa İstanbul Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası verilerine göre altın ithalatı ocak ayında 68,3 ton ile rekor kırmıştı.

Sanayi dağılımı

Ocak ayında yapılan toplam ihracatta aslan payını %93,6 ile imalat sanayi alırken, tarım ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı %4,2, madencilik ve taşocakçılığı sektörünün payı ise %1,6 seviyesinde yer aldı.

İthalat tarafındaysa en çok payı %80,3 ile ara malları (hammadde) aldı. Sermaye malı ve tüketim malı ithalatıysa ocak ayı toplam ithalatı içinde sırasıyla %11 ve %8,7 pay aldı.

Ülke dağılımı 

Ocak ayında en çok ihracat yapılan ilk beş ülke sırasıyla Almanya, ABD, Rusya, Birleşik Krallık ve İtalya oldu. Bu beş ülkeye yapılan ihracat, 5,9 milyar USD ile ocak ayında yapılan toplam ihracatın %30,6'sını oluşturdu.

Aynı ayda en çok ithalat yapılan ülkeler ise Rusya, İsviçre, Çin, Almanya ve ABD olarak öne çıktı. Bu ülkelerden yapılan ithalat 15,9 milyar USD’ye ulaşarak ocak ayı toplam ithalatı içinden %47,4 pay aldı.

En çok ithalat yapılan ülkeler arasından İsviçre, ithalatı yapılan ürünler konusunda diğer ülkelerden ayrıştı. Bloomberg’in haberine göre ocak ayında Türkiye’nin İsviçre’den yaptığı altın ithalatı 58 ton ile 2012’den bu yana en yüksek seviyesini kaydetti. Bu miktar ocak ayında İsviçre’nin toplam altın ihracatının %42’sinin Türkiye’ye yapıldığı anlamına geliyor.

Sonuç

Türkiye’nin oldukça uzun süredir devam eden dış ticaret açığı serisi ocak ayında yeni bir rekorla devam etti. Her zamanki gibi net ithalatçısı olduğumuz enerji kaleminin dış ticaret istatistikleri üzerindeki baskısı sürerken, ocak ayında 68 bin 330 kilogram ile rekor kıran altın ithalatı dış ticaret açığını enerji kaleminden daha fazla derinleştirmiş durumda.

Ülkemizde halihazırda yaşanan enflasyonist ortam nedeniyle, altın ithalatında geçtiğimiz yıldan bu yana olağanüstü bir artış gözlemlendi. Altın talebinde yaşanan artışta, enflasyon ve döviz baskılarından korunma güdüsü önemli bir yer teşkil ediyor. 

Yükselen altın talebi nedeniyle artan altın ithalatı hem doğrudan dış ticaret açığının hem de dolaylı yoldan cari açığın genişlemesine neden oluyor.

Ekonomi yönetimi ise bu konuyla ilgili aksiyon aldı ve Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından altın ithalatının cari denge üzerindeki etkilerini sınırlamak adına mal mukabili altın ithalatını geçici süreliğine durdurdu. Bu hamlenin şubat ayı dış ticaret dengesi ve cari dengeye olumlu yönde etki etmesi bekleniyor. Etkinin hangi boyutta olacağını ise bize zaman gösterecek.