Festival ödevi: Bir okuma, izleme ve dinleme listesi

Duende ekibi olarak sinemanın diğer sanatlarla kesişimlerini hep sevdik, hâlâ seviyoruz. Ben de 42. İstanbul Film Festivali programını karıştırırken yolu edebiyatla, müzikle, fotoğrafla ve sinemanın kendisiyle kesişen birçok filme rastladım. Sen de festivalin başlamasını beklerken bu kesişimlere hazırlanabilir, festivalde izleyeceğin filmlerdeki referansları daha iyi kavrayabilmek için kendini daha donanımlı hâle getirebilirsin. 

Ernaux’dan Besson’a bir okuma listesi:

• Seneler, Annie Ernaux
• Hamlet, William Shakespeare
• Bırak Artık Şu Yalanlarını, Philippe Besson
• Sinema… Sinema, Onat Kutlar

^{The Super-8 Years (2022, Annie Ernaux, David Ernaux-Briot) | Kaynak: İKSV}

42. İstanbul Film Festivali’nin bu yılki belki de en heyecan verici konuğu; Kürtaj, Seneler, Babamın Yeri gibi kitaplarıyla tanınan Nobel ödüllü yazar Annie Ernaux. Kendisinin yazıp anlattığı ve oğlu David Ernaux-Briot ile birlikte yönettiği The Super-8 Years adlı ev filmi/görsel makale, festivalin Belgesel Kuşağı bölümünde gösteriliyor ve Ernaux 13 Nisan’daki gösterime konuk oluyor. 8mm hatıra filmlerinden oluşan bu filmde evlilik, annelik ve 1968 sonrası olanlar üzerine görüntüleri izlemeden önce, bu görüntüler ve fonundakilerin dolaylı bir ürünü olan romanlarından en az birini okumanı öneririm. Yazarın büyük bir hayranı olan sanat editörümüz Dilara’nın önerisi Seneler.

Her yıl Türkiye sinemasının önemli yapıtlarını restore ettirerek gün ışığına çıkarmaya ve bu klasiklerin yeni kopyalarını sinemamıza kazandırmaya devam eden festivalin Türk Klasikleri Yeniden bölümü için bu yılki seçim İntikam Meleği - Kadın Hamlet olmuş. Metin Erksan’ın William Shakespeare’in özgün yapıtından uyarladığı ve yönettiği 1976 tarihli filmde Hamlet rolünü Fatma Girik üstleniyor.

Festival Özel Gösterimi Aşk, Ateş ve Anarşi Günleri: Türk Sinemateki ve Onat Kutlar, festivalin kurucularından ve İKSV’nin yöneticilerinden olan yazar, şair ve sinema eleştirmeni Onat Kutlar hakkında bir belgesel. Onat Kutlar’ın Türk Sinematek Derneği’ne ve entelektüel film kültürüne etkisini keşfedebileceğin bu belgesel öncesinde yazarın arşivinde kalan, kitaplaşmamış konuşmalarını ve dönemin sinema gündemi üstüne yazılarını bir araya getiren Sinema… Sinema kitabına göz atabilirsin.

^{Lie with Me (2023, Olivier Peyon) | Kaynak: İKSV}

Kişisel festival programımın mihenk taşlarından, Nerdesin Aşkım? bölümünde gösterilecek Olivier Peyon filmi Lie with Me de bir roman uyarlaması. Türkçeye Bırak Artık Şu Yalanlarını adıyla çevrilen Philippe Besson romanı ve bu uyarlaması; 1984’ten günümüze uzanarak cinsel uyanışın, ilk aşkın, kalp kırıklığının, utancın ve imkânsız bir aşkın acı-tatlı bir portresini çiziyor.

Festival programında henüz Türkçeye çevrilmemiş iki eserin dikkat çekici uyarlamaları da yer alıyor: Çiçek İstemez bölümünde gösterilen, Isabelle Huppert’in başrolde olduğu Jean-Paul Salomé filmi The Sitting Duck, Caroline Michel-Aguirre’in hem siyasal hem de psikolojik gerilim öğeleri taşıyan La syndicaliste adlı Fransızca romanının bir uyarlaması. Uluslararası Yarışma filmlerinden, Martin Skovbjerg imzalı “radikal ve trajik aşk öyküsü” Copenhagen Does Not Exist ise Terje Holtet Larsen’in Norveççe romanı Sander'den uyarlanmış. Üstelik senarist oldukça tanıdık bir isim: Joachim Trier’le Oslo Üçlemesi’ndeki işbirlikleriyle tanınan, Altın Lale ödüllü senarist ve yönetmen Eskil Vogt.

Çalma ve izleme listesi:

• Eko Fresh
• Jan Kapr
• The Wizard of Oz (1939, Victor Fleming)
• The Big Blue (1988, Luc Besson)

Festivalin müzikle en iç içe filmi, Yarışma Dışı bölümde dünya prömiyeri gerçekleşecek ve Türkiyeli göçmenlerin Almanya’da ürettiği şarkıları konu edinen belgesel Deutschlandlieder - Almanya Türküleri. 1980’li yıllarda bir Alman-Türk rock grubunda solistlik yapan yönetmen Nedim Hazar’ın çekim ekibiyle eşlik ettiği bir turneyi belgeleyen filmde tanışacağın isimler arasında Almanya’nın en tanınmış rapçilerinden Eko Fresh de var. 

Mayınlı Bölge bölümünde gösterilecek Lucie Králová imzalı Kapr Code bir “belgesel opera”. 1914-1988 yılları arasında yaşamış progresif besteci Jan Kapr’ın hayatını konu alan Kapr Code, sıra dışı ve eğlenceli bir müzikal biyografi. Filmi izlemeden önce Sovyetler Birliği tarafından ödüllendirilmiş ancak sanatsal görüşü nedeniyle sosyalist Çekoslovakya’da yasaklanmış Kapr’ın klasik müziği zamanının ötesine taşıdığı bestelerini dinlemeni öneririm.

^{Kapr Code (2022, Lucie Králová) | Kaynak: İKSV}

David Lynch’i "Oz Büyücüsü’nü düşünmeden geçirdiğim gün yok" sözünü duymuş olacak kadar seviyorsan Cinemania bölümünde gösterilecek Alexandre P. Philippe imzalı belgesel Lynch/Oz ilgini çekecek. Lynch’in Oz Büyücüsü’ne duyduğu takıntılı ilgiye derinlemesine bir bakış atan bu belgeselde sinema tarihinin farklı isimlerine ve dönemlerine referanslar bulacak olsan da filmin çıkış noktası olan The Wizard of Oz’u hatırlamak özellikle işine yarayabilir. Hem Oz Büyücüsü’nü bir kez daha izlemek için bir bahaneye ihtiyacın var mı ki?

Antidepresan bölümündeki tatlı komedilerden biri olan, Marc Fitoussi imzalı Two Tickets to Greece; adı üzerinde Yunan Adaları’nda geçiyor. İçlerinden birinin boşanmasının ardından Ege Denizi’ndeki Amargos adasında tatile çıkan iki eski dostu merkezine alan filmin çekildiği adayı Luc Besson’un The Big Blue filminden hatırlıyoruz.

Ve daha fazlası…

• Oidipus trajedisi
• Nan Goldin

Yukarıdaki okuma, dinleme ve izleme listelerine ek olarak Eski Yunan efsanelerinden Oidipus trajedisini hatırlamanı, çeşitli müze ve galerilerin web siteleri ile kendi Instagram sayfasından Nan Goldin’in fotoğraflarına göz atmanı öneririm. Neden mi? Angela Schanelec’in Berlin’den En İyi Senaryo ödülüyle dönen ve festivalin Dünya Festivallerinden bölümünde gösterilecek filmi Music klasik efsaneyi müzikle birleştirerek çağdaş bir yorum ortaya koyuyor. Galalar bölümündeki, Laura Poitras imzalı belgesel All the Beauty and the Bloodshed ise 20. yüzyılın en tanınmış, en tartışmalı fotoğrafçılarından Nan Goldin’in sanatını ve aktivizmini iç içe geçiriyor.