GİRİŞ: İKİNCİ CİNSİYET OLARAK KADIN
Zamanımız daralıyor: imece summit “Geleceğe Etki Zirvesi” Dünya, çok yönlü bir dönüşüm yılı olan 2020'yi geride bıraktı ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'nın işaret ettiği 2030’a bir yıl daha yaklaştı. Daha iyi bir gelecek inşa etmek için azalan zaman; farklı odaklardaki paydaşlar arasındaki iş birliğinin önemini de artırıyor. Zira iş birlikleri, daha kapsamlı etkileri beraberinde getiriyor. Sosyal inovasyon platformu imece , her geçen gün daha da görünür hâle gelen daha iyi bir toplum ve gezegen ihtiyaçlarına etki odaklı yanıtlar bulmak için imece summit'i Geleceğe Etki temasıyla düzenliyor. imece summit: imece summit; daha iyi bir toplum ve gezegenin her geçen gün daha da acil bir ihtiyaç hâline dönüşmesinin; iş dünyası, kamu, sivil toplum, girişimcilik ve sosyal inovasyon alanlarının arasındaki çizgilerin saydamlaşmasını hızlandırdığı fikri üzerine temelleniyor. Zirvede “Değişim öncüsü birey ve kurumların dönüşümü yönetmesi ve hızlandırmasını nasıl sağlayabiliriz?” ve “Bu amaçla sektörler, kurumlar, bireyler arası bilgi aktarımı ve iş birliğini nasıl kolaylaştırabiliriz?” temel soruları çerçevesinde birçok konuya etki odaklı yanıtlar bulunması planlanıyor. Yerel ve küresel bilginin harmanlanmasıyla kolektif bilgi üretebilmeyi, birlikte düşünmeyi, birbirinden öğrenmeyi ve iş birliklerini esas alan bir yapıda düzenlenecek olan imece summit; katılımcıları "Geleceğe Etki" teması etrafında şekillenen paneller, konuşmalar, atölye ve ağ geliştirme çalışmaları, yuvarlak masa toplantıları ve öğrenim aktarımı gibi oturumlarda bir araya getirmeyi hedefliyor. 18-19 Mart tarihlerinde imece yürütücülüğünde, Zorlu Holding ev sahipliğinde çevrim içi gerçekleşecek zirveye ATÖLYE, B Lab Europe, BMW Foundation, S360 ve Social Innovation Exchange içerik ve ağ partneri; Açık Açık, Ashoka Türkiye, Impact Hub İstanbul, İstasyonTEDÜ, KUSIF, Mikado, SDGIA, TSGA ve UNDP Accelarator Labs oturum partneri, De-Coder küratör olarak dâhil oluyor. imece: 2016 yılında ATÖLYE, S360 ve Zorlu Holding ortaklığıyla kurulan sosyal inovasyon platformu imece; değişim yaratan bireylerin ve kurumların sosyal ve çevresel fayda odaklı dönüşüm yolculuklarında kapasitelerini geliştirmek, içerik ve komünitelerle sistemsel dönüşümü tetiklemek amaçlarıyla faaliyet gösteriyor. Birleşmiş Milletler’in Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'nı pusula kabul eden platform; daha insancıl sistemlerin, daha eşitlikçi yaklaşımların ve daha sürdürülebilir bir dünyayı uygulamaya geçirmek için "hızlanılması" ve meselelerin çözümüne yönelik "daha etkin ortaklıklar" kurulması gerektiğini destekliyor. Yeni yaklaşımlar geliştirmek, deneyimlerden öğrenmek ve iş birliği içinde hareket etmek için çalışan imece; imece impact, imeceLAB, imece Dialogues ve imece summit gibi ana programlarını düzenlediği etkinlikler ve ürettiği içeriklerle destekliyor. "Etki Yaratan Topluluklar", "Etki Yaratan Finans", "Etki Yaratan İş Dünyası", "Etki Yaratan Liderlik", "Etki Yaratan Organizasyonlar" gibi başlıklara odaklanan çok sayıda oturumun gerçekleşeceği imece summit'in programına ulaşmak ve zirveye kayıt olmak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.
Daha fazlasını öğren →
AngstHer cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.
“Kimse kendisinin doğuştan gelen özellikleri yüzünden küçük bir adamdan daha aşağı olduğunun söylenmesinden hoşlanmaz.”
Virginia Woolf - Kendine Ait Bir Oda
Bu seriye başlamamın temel sebebi; toplumun kılcal damarlarında devam eden cinsiyetçiliğin*1, cinsiyet temelli ayrımcılığın*2 ve bunlara karşı süren eşitlik mücadelelerinin -kimi zaman güçlendirici kimi zaman çelişkili- yansımalarını; kültürlerin ve kimliklerin önemli dışa vurumlarından birine aracılık eden moda bağlamında açığa çıkarmak ve üzerine tartışabilmek. Böylece, ümidim tüm okuyucuların, stereotipleri yeniden üretmenin kolaycılığı yerine daha yaratıcı, daha eşit, daha hoşgörülü, diğer kimlik ve yaşamlarla da bir arada var olabilen moda anlayışları benimseyebilir ve bu temsilleri üreticilerden talep edebilir olması.
Feminizm, elbette -atık gömme alanlarındaki kıyafet yığınları kadar- uçsuz bucaksız bir literatüre sahip. Bu seride gayem, tüm temel kuramlara kapsamlı şekilde değinmeye çalışmaktansa okuyucuyu bir “bakış açısına yerleşmeye” davet etmek. Günlük hayatımızdaki bazı örüntüleri hafifçe işaret etmenin, anlaşabilmemiz için gerekli bazı temel kavramları ve -sevilerek- popülerleşmesini umduğum bazı kaynakları paylaşabilmenin peşindeyim.
Popüler demişken; ünlü feminist, yazar, düşünür Simone De Beauvoir’ın; ikinci kuşak feminizmin kurucu metinlerinden kabul edilen eseri İkinci Cinsiyet’te (1949) geçen oldukça meşhur cümlesiyle hızlı bir giriş yapalım:
“Kişi kadın doğmaz, kadın olur”.
Beauvoir, bu kitabında cinsiyet ve toplumsal cinsiyeti birbirinden ayırır ve toplumsal cinsiyet rollerimizi toplumsal etkilerle öğrenerek yetiştiğimizi öne sürer. “Kadın olunur” derken kastettiği de doğduğumuz cinsiyetin yeterli olmadığı, kadınlığa ilişkin bu atanmış toplumsal rolleri zamanla öğreniyor, içselleştiriyor oluşumuzdur.
cinsiyet: vajina/penis ikiliği üzerinden biyolojik bir kadın/erkek ayrımı
(sex = female/male)
toplumsal cinsiyet: bu cinsiyetlere toplumsal olarak atanmış feminen/maskülen roller (gender = femininity/masculinity)
Kadın = biyolojik cinsiyet (vajina) + feminenlik
Erkek = biyolojik cinsiyet (penis) + maskülenlik
Elbette aynısı erkekler için de geçerli. Fakat Beauvoir’a göre bu iki cinsiyet dünyayı eşit şekilde paylaşmazlar -oysa paylaşmaları gerekir. Kadınların, erkeklerin aksine, cinsiyetleriyle öne çıka(rtıla)n varlıklar (sexed beings) olduğunu söyler*3. Kadının “tabiatı gereği”; duyguları, sübjektifliği ve doğayı temsil ettiği iddia edilirken ikincil statüye konumlandırılışını; erkeğinse mantığı, objektifliği, bilim ve kültür üretimini temsil ettiği ve hâliyle daha “aktif” ve “kabil” taraf olduğundan bu ikiliğin saygın tarafına konumlandırılmasını reddeder ve bunların fırsat eşitsizliği gibi süreçlerden ileri geldiğini açıklar. Bu özcü (essentialist) yaklaşımların kültürel varsayımlar olduğunu gösterir.
Beauvoir’ın söylediklerinin üstüne feminist, queer… teorilerce çokça tartışma ve kabul eklendi. Örneğin bu ikili cinsiyet modelinin (female/male) yerini çok daha fazla cinsiyeti kabul eden cinsiyeti “spektrum” olarak görme yaklaşımı aldı; “kadın” kavramının kimleri dâhil ettiği kimleri dışladığı tartışıldı; feminizmin “kesişimselliği” (sınıfsal yahut etnik dezavantajlarla kesişmesi, eko-feminizm…) ile birden fazla feminizmin bir aradalığının nasıl sağlanacağına dair tartışmalar eklendi.
Biz de bunların kimilerine modayla ilişkisi içinde hafifçe dokunacağız. Çünkü moda da bu tartışmaların izlerini bir şekilde taşıyor. Örneğin, kimi feministler 60’lardan beri modanın kadınları baskıladığı iddiasıyla ve otantik bir Kendi’lik arayışında modayı reddederek “doğal” olmayı (sütyensiz, makyajsız olmak; kılları almamak…) savundu. Buna karşın, kimilerinin savunusu Kendi’liğin toplumsal olarak şekillenen ve hiçbir zaman tamamen “doğal” olamayacak bir yapı olduğu ve modayı kültürel bir ifade ve anlam kurma aracı olarak görmek gerektiği yönündeydi. Örneğin 1970’lerdeki punkçı kadınların doğal Kendi’liğe karşı bedenlerini göstergesel savaş elbiselerine çevirmeleri… Yani moda & feminizm ilişkisi bize -hem tarihsel hem kavramsal olarak- bireysel ve kültürel dönüşümlerin izini eğlenceli şekilde sürmemizi sağlayacak bir izlek sunacak gibi görünüyor.
*1) Cinsiyetçilik: Bir cinsiyetin, tabiatı gereği diğer(ler)inden üstün olduğunu ifade veya ima eden her türlü ayrıştırma, yargı, söylem, tavır, eylem…
*2) Cinsel ayrımcılık: Kişiye dair yargıların, kişinin cinsiyetine indirgenerek oluşturulması. Cinsiyet temelli her türlü ayrımcı yargı, söylem, tavır, eylem…
*3) Modada nesneleştirilen kadın temsillerini bir sonraki yazıda kurcalayacağız.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
AngstHer cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Kargolama sistemleri neden geliştirilmiyor? Feminizm ve moda birlikte neler söylüyor? Kraliçe II. Elizabeth'in sürdürülebilirlikle ne alakası var?
28 Şub 2021
YAZARLAR
Angst
Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.
İLGİLİ OKUMALAR
Dünya Meteoroloji Örgütü’nün son raporuna göre El Niño fenomeni, gelecek aylarda yağış ve sıcaklık düzenlerinde büyük etkiler yaratacak; sel, kuraklık ve aşırı sıcaklık riskleri artarak ortaya çıkacak. “Son 40 yılın en güçlü El Niño’su” olabileceği belirtilen bu durum için dünya genelinde olağanüstü hazırlık çağrıları yapılıyor.
Bazen birini o an biraz tedirgin etmek ya da yüzleşmekten çekindiği bir gerçeği sakince paylaşmak, uzun vadede hem ona hem de ilişkiye sunulabilecek en içten ve yapıcı katkı oluyor. Belki de esas mesele, ne patavatsızca her şeyi ortaya dökmek ne de çekinip sessizliğe gömülmek… Nezaket görüntüsü altında kendi rahatımızı mı, yoksa karşı tarafın ve ilişkinin gerçek gelişimini mi düşündüğümüzü kendimize dürüstçe itiraf edebilmemiz gerekiyor.
Tıp, uzun yıllar erkek bedenini temel alarak araştırdı, hastalıkları tanımladı ve teşhis kriterleri geliştirdi. Bunun sonucun ise kadınların özellikle bazı hastalıklarda daha geç veya yanlış teşhis alması, tedaviye erişimde eşitsizlik ve yalnızca kadınları etkileyen sağlık sorunlarının yeterince araştırılmaması oldu. "Ölümcül Körlük" dizisinin ilk yazısı, tıbbın cinsiyet körlüğünün nasıl oluştuğunu ve bunun kadın sağlığı üzerindeki sonuçlarını inceliyor.
Greenpeace Türkiye’nin 5 büyük market zincirinden aldığı 20 ürünün 3’ünde mevzuata aykırı pestisit kullanımı, 7’sinde ise 3’ten fazla pestisit tespit edildi; birinde 15 yıl önce yasaklanan etken madde bulundu. Daha 2021’de pazarın yüzde 60'ını yönettiği belirlenen zincir marketler, tarladaki üretim standartlarını da belirleme gücüne sahip. Market zincirlerinin elindeki bu gücün yanında ilgili kanunlar gıda kodeksine aykırı ürün satmama sorumluluğu da yüklüyor. Pazarı kontrol edenler, pestisit kullanımın da kontrol edebilir.
Kareem Rahma’nın metroda karşısına aldığı konuklardan bir iddia ortaya atmalarını istediği ve ardından bu fikri birkaç dakikalık bir tartışmaya dönüştürdüğü Subway Takes formatı, kısa videonun da güçlü bir editoryal dünyaya sahip olabileceğini gösteren nadir örneklerden. Kısa videoyu platformun değil, editoryal aklın merceğinden görmenin zamanı gelmiş olabilir mi?
