Güvercinler, şahinlere karşı: Fed Aralık ayında ne karar alacak?

Uluslararası piyasalarda pek çok aktörün ve analistin aklı şu an, “Fed’in Aralık ayında ne yapabileceği” düşüncesine kilitlenmiş durumda desek yeridir. 

Fed, Ekim ayı FOMC toplantısında fonlama faizini 25 baz puan ile piyasa beklentilerine tamamen paralel bir şekilde düşürerek %3,75-4,0 seviyesine indirmişti. Aralık ayı toplantısı için de benzer şekilde güvercin bir iletişim bekleniyordu. Ancak Fed Başkanı Powell, toplantı sonrasında “Aralık ayı için hiçbir şey belli değil” minvalinde bir açıklama yaparak piyasaları belirsizliğe sevk etti. 

Toplantıdan üç hafta sonra yayımlanan FOMC tutanakları ise bu belirsizliği artırdı. Yayımlanan tutanaklarda FOMC üyelerinin bir görüş birliğinden uzak olduğu vurgulanırken, üyelerin üç ayrı kampa bölündüğüne dikkat çekildi. Tutanaklara göre toplantıya katılan üyelerden bir kısmı faiz indirimlerinde duraklama isterken, bir kısmı indirim, diğer kısmı ise daha hızlı indirim yapılmasını istedi.  

• Tutanakların bize anlattığı şey aslında şuydu; pandemi döneminden bu yana devam eden, fikir birliği içinde hareket eden Fed dönemi, ikinci Trump iktidarı sonrasında resmen sona erdi. Bir üyenin 50 baz puanlık faiz indirimi isterken, diğerinin hiç indirim istememesi, Fed’de bir dönüm noktasının yaşandığına ve oybirliği ile karar almanın ne kadar zorlaştığına işaret etti. 

Bütün bunların üzerine ABD’de 43 gün süren hükümet kapanması nedeniyle yaşanan veri eksikliği ve kapanma sürecinde bazı FOMC üyelerinin, Aralık toplantısında veri eksikliği nedeniyle Fed’in bir harekette bulunmaması ile ilgili kamuoyuna farklı görüşler bildirmesi, belirsizliği güçlendirerek piyasa aktörlerinin kafasını daha da karıştırdı. 

• Hükümet kapanması nedeniyle Fed’in elinde şimdi yalnızca ADP tarafından açıklanan özel sektör istihdam verisi, kendi şubelerinden gelen Bej Kitap raporu ve kurum tarafından hesaplanan öngörüler mevcut. Ancak Fed, en kritik veriler olan Ekim ayı enflasyon ve tarım dışı istihdam verilerinden yoksun. Dolayısıyla banka, Aralık ayında elinde en kritik veriler olmadan hareket etmek durumunda kalacak. 

Fed, tüm bu curcunanın ortasında kararını 10 Aralık Çarşamba günü açıklayacak. Peki kurum içinde hangi kamp, hangi kararı savunuyor ve Fed bütün çok sesliliğe rağmen en çok hangi kararı almaya daha yakın?

Güvercinler, şahinler, merkezciler: Farklı grupların ana tezleri neler?

FOMC tutanaklarından anladığımız kadarıyla Kasım ayı itibarıyla Fed içinde oldukça farklı görüşler mevcut ve farklı görüşteki bu üyeler, üç farklı kampa ayrılıyor. 

FOMC üyelerinin her birinin görüşlerini bir spektruma oturturtacak olursak, bu spektrumun en ucunda Fed'in işgücü piyasasını destekleme konusunda geç kaldığını ve ekonominin resesyona sürüklenmesini önlemek için daha agresif adımlar atması gerektiğini savunan “Güvercinler" yer alıyor. Bu üyelerin başını, henüz yakın zamanda Trump tarafından Fed’e atanan Stephen Miran çekiyor. Atandığı günden bu yana her toplantıda muhalif karar alan Miran, Fed’in 25 baz puanlık indirim adımlarını yavaş bularak 50 baz puanlık daha güçlü bir indirim istiyor.

• Güvercinlerin temel argümanı, istihdam piyasasının doğrusal hareket etmeyeceği ve bir anda bozulacağı teorisine dayanıyor. Bu teoriye göre, istihdam piyasaları yavaş yavaş soğumaz, belirli bir eşik aşıldığında aniden kırılır. İşsizlik oranının Eylül ayında halihazırda %4,4’e ulaşmış olmasının ve önceki aylara ait aşağı yönlü revizyonların, ekonominin zaten bir dönüm noktasında olduğunun kanıtı olduğunu savunan grup, bu nedenle faiz indirimlerinin hızlandırılması gerektiğini savunuyor. 

Spektrumun diğer ucunda ise indirimlerin durması gerektiğini savunan “Şahinler” yer alıyor. Bu kampın liderliğini, Ekim ayı toplantısında faizlerin sabit bırakılması yönünde oy kullanan Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid yapıyor. Bu grup, enflasyonun zirve noktasından uzakta olsa da %2’lik hedefe giden yolda duraklamaya başladığını savunuyor. Hükümet kapanmasından sonra açıklanan tek TÜFE verisinin, çekirdek enflasyonun katılık gösterdiğine işaret etmesi ise bu grubun temel tezini oluşturuyor. Boston Fed Başkanı Susan Collins ve Dallas Fed Başkanı Lorie Logan gibi isimler de bu kampa yakın duruş sergiliyor. 

• Bu grup için en büyük endişe kaynağı, erken bir gevşemenin enflasyon beklentilerini bozması ve varlık fiyatlarında yeni bir balon yaratması. Ekim ayı tutanaklarında, bazı üyelerin yapay zeka ve teknoloji hisseleri öncülüğünde borsada yaşanan sert yükselişlerden duydukları rahatsızlığın ifade edilmesi de bu kampın görüşlerinin bir yansıması.

Spektrumun tam ortasında duran, üçüncü ve en güçlü grup ise “Merkezciler”. Fed Başkanı Jerome Powell, Başkan Yardımcısı Philip Jefferson ve New York Fed Başkanı John Williams tarafından temsil edilen bu grup, etkin risk yönetimi yaklaşımına sahip olup, şu an kararlar üzerindeki en etkili ve güçlü ekip. Ekim ayı toplantısında bu doğrultuda 25 baz puanlık indirim yönünde oy kullanan Merkezciler, enflasyonun tamamen yenilmediğini kabul etmekle birlikte, istihdam tarafındaki aşağı yönlü risklerin arttığına, bu nedenle küçük adımlarla faiz indirimleri yapmak için yeterli alanın olduğuna inanıyor. 

• Merkezcilere göre, mevcut faiz oranları hala ekonomiyi frenlenlemek için iyi bir düzeyde ve enflasyon düştükçe, nominal faiz sabit kalsa bile reel faiz yükseleceği için, faiz indirimleri aslında politikanın sıkılığını sabit tutmak için gerekli olan adım. Bu grup, veri eksikliğine rağmen, özel sektörden gelen sinyaller ve uzun vadeli trendleri kullanarak da bir rota çizilebileceğini düşünüyor. 

Verilen sinyaller ne yönde?

Veri eksikliğinin yol açtığı belirsizlik ve kaosa rağmen, Aralık toplantısına yaklaşırken Fed yetkililerinin verdiği sinyaller, kimin hangi görüşü desteklediğinin ve hakim görüşün ne olduğunun kolayca anlaşılabileceği ölçüde net oldu. Aslında piyasa, Powell’ın belirsizlik açıklaması ve hükümet kapanması sonrasında pas geçme şansını %50 civarında görüyordu. Ancak Aralık ayına yaklaşırken FOMC üyeleri tarafından yapılan açıklamalar, piyasa aktörlerini Merkezcilerin hala güçlü konumda bulunduğuna ve Fed’in veri eksikliğine rağmen indirim rotasında kalmayı değerlendirdiğine ikna etti. 

Bunun en somut göstergesi, Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller ve New York Fed Başkanı John Williams’dan gelen demeçler oldu. Bir toplantıda yaptığı konuşmasında nadir görülen bir açıklıkla, veri eksikliğinin abartıldığını söyleyen Waller, enflasyonun tarife etkileri haricinde hedefe yakın olduğunu, ancak işgücü piyasasının durma hızına yaklaşmaya başladığını söyledi. “Temel enflasyonun FOMC'nin hedefine yakın olması ve işgücü piyasasının zayıf olduğuna dair kanıtlar nedeniyle, Aralık toplantısında Komite'nin politika faizini 25 baz puan daha indirmesini destekliyorum” ifadelerini kullanan Waller, gelecek farklı bir verinin fikrini değiştirmeyeceğini de belirtti. 

Williams ise para politikasının hala mütevazı derecede kısıtlayıcı olduğunu ve nötr seviyeye yaklaşmak için yakın vadede daha fazla ayarlama yapmak için alan gördüğünü söyledi. New York Fed Başkanı'nın, FOMC’nin konsensüsünü temsil eden en önemli ikinci isim olduğu düşünüldüğünde, bu açıklama, Powell'ın da gemiyi indirim limanına yanaştırmak istediğinin en güçlü sinyali olarak algılandı. 

• Powell ise her zamanki gibi önden belirlenmiş kesin bir patika olmadığını ve kararın verilere göre alınacağını ifade ederek konuyla ilgili net  bir açıklama yapmaktan kaçındı. 

Bunlara karşın, Boston Fed Başkanı Susan Collins, Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee ve Trump’ın görevden almak istediği Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook ise veri eksikliği nedeniyle hata riskinin çok fazla olduğunu vurgulayıp, Aralık toplantısında acele edilmemesi gerektiğini savundular. 

• Nitekim Fed’in 12 şubesinden gelen analizlerle hazırlanan Bej Kitap raporunda birçok bölgede istihdamın aşağı geldiği, şirketlerin genelde sadece ayrılanların yerine yeni personel aldığı, geçici istihdamın azaldığı, ücret artışlarının da yataylaştığı ifade edilmişti. 

Sonuç olarak: En güçlü senaryo hangisi?

Eldeki verilere ve FOMC üyeleri arasındaki en güçlü kampın görüşlerine göre en güçlü senaryo, Fed’in, lider kadrosunun da iradesiyle Aralık ayı toplantısında 25 baz puanlık bir indirim yaparak politika faizini %3,50-%3,75 aralığına çekmesi olarak görünüyor. Bu senaryo Fedwatch üzerinde de halizhazırda %80 ile fiyatlanmış durumda.

Toplantı sonrasında veri eksikliğinin bir engel değil, ihtiyatlı davranmak için bir sebep olduğu, politika duruşunun hala kısıtlayıcı olduğu, istihdam piyasasında risklerin arttığı ve enflasyon trendinin tarife etkileri haricinde görece olumlu olduğu şeklinde mesajlar verilebilir. 

Karar, farklı kamplara bölünmüşlük nedeniyle muhtemelen oybirliği ile alınmayacaktır. Jeffrey Schmid veya Susan Collins gibi şahin üyeler “veri görmeden hareket etmeyelim” diyerek karşı yönde oy kullanabilirler. Stephen Miran gibi güvercin üyeler ise muhtemelen "yetmez ama evet" diyerek destek verecektir veya 50 baz puanlık indirim yönünde oy kullanacaktır.