Küreselleşmenin sonu mu geldi?

“Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, son 30 yıldır yürürlükte olan küreselleşmeye son verdi. Rusya'nın eylemlerinin etkisi, önümüzdeki on yıllar boyunca hissedilecek ve jeopolitik, makroekonomik eğilimler ve sermaye piyasaları için bir dönüm noktası olacak.”

Yönettiği 10 trilyon dolar ile dünyanın en büyük varlık yöneticisi olan BlackRock’ın CEO’su Larry Fink, geçen hafta paylaştığı mektupta hissedarlarını bu sözlerle uyardı. Fink’e destek gecikmedi: Oaktree Capital Management’ın kurucusu Howard Marks, birkaç gün sonra yayımladığı bir mektupta yatırımcıları “ülkelerin yerel kaynaklara geri dönmek için büyük baskılar yapacakları” konusunda uyardı.

• Nedir? Ürünlerin, teknolojilerin ve işlerin, serbest ticaret yoluyla sınırlar arasındaki hareketine küreselleşme deniliyor.

Arka plan: Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş, tedarik zincirinde yarattığı sıkıntılarla gıda, enerji ve diğer emtia fiyatlarının yükselmesine neden olarak küresel ekonomiyi olumsuz etkiledi. Borsalarda ciddi düşüşler görülürken yüksek enflasyonla mücadele etmeye çalışan merkez bankaları, faiz oranlarını agresif bir şekilde yükseltmeye başladı. Öte yandan son bir ayda 400’den fazla küresel şirket, Rusya’daki faaliyetlerini durdurma kararı aldı.

Neden önemli? Küreselleşme, aslında pandemi sürecinde tedarik zincirlerinde görülen aksaklıklar nedeniyle tartışılmaya başlanmıştı. Küresel ticaretin 2020’nin ikinci çeyreğinde %18,5 küçülmesi, hükümetlerin ve şirketlerin özellikle hammadde konusunda dışa bağımlığı azaltacak ve küresel krizlerden daha az etkilenmelerini sağlayacak alternatifler aramasına neden oldu. Fink’in mektubu, küreselleşmeye yönelik şüpheleri yeniden canlandırırken iş dünyasında da büyük yankı buldu. Zira BlackRock, ABD ve Çin dışındaki tüm ülkelerin GSYİH’sinden daha fazla varlık yönetiyor.

Şimdi ne olacak? Fink mektubunda; savaşın uzun vadeli birçok ekonomik sonucunun olacağı, küreselleşmeden uzaklaşmanın enflasyonu daha da yükselteceği ve merkez bankalarını yüksek fiyatlar ile düşük ekonomik faaliyet arasında zorlu bir seçim yapmaya zorlayacağı konusunda uyarıyor. Rusya’nın küresel ekonomiden izolasyonunun, şirketleri ve hükümetleri dışa bağımlılıklarını ve üretim ile montaj ayak izlerini yeniden değerlendirmeye sevk edeceğini belirten Fink, uluslararası ödemelerde dijital para birimlerinin öneminin artacağını da vurguluyor.