Metrobüs neydi?

Bu hafta kademeli geçişi düşünürken, bir kafe veya restoranı ne kadar özlesem de odağımda ulaşımın nasıl olacağı vardı. Nasılsa, pandeminin başından itibaren toplu taşımada bindiğim her aracın dolu olması beni şaşırtıyor. “Çok da şaşırmamalı…” dediğinizi tahmin ediyorum, haklısınız ama açıklayabilirim: İstanbul gibi büyük şehirlerin kapasitesini biraz da ulaşım belirliyor. Yani, ne kadar daha büyüyebileceğimizi biraz da metrobüs, metro ve taksiler söylüyor. Ulaşım araçlarının sadece sayısı değil, ulaşımda geçirdiğimiz zamanın kalitesi ve gecikme yaşamadan hizmet alabilmemiz de mühim. Dolayısıyla bu, üstüne az da olsa düşünülesi bir konu. Hele ki metrobüslerin yerini elektrikli otobüs olan troleybüslerin alması konuşulurken...

Dağılmadan devam ediyorum. Bunu bu kadar düşünmeye değer mi? Kuşkusuz. Tam gününü hatırlamıyorum ama ilk olarak Zincirlikuyu-Söğütlüçeşme hattına binmiştim. Elbette, binmiştim ve hiç hoşlanmamıştım. Bu ay, 12. yılını kutlayan bu üçüncü etap rotası, sanki bir İstanbullunun kendine layık görmediği dip dibeliğiyle yolcuyu ve yolculuğu değersizleştiriyordu. Aslında dünyadaki başarılı uygulama örnekleri sebebiyle başka ülkelere de sıçrayan metrobüse geçişimiz 2000’ler değil. 

Tercihli Otobüs Yolu: Metrobüs deneyiminin özelliklerini barındıran “Tercihli Otobüs Yolu” uygulamaları, 1978’de Ankara’da başlamış; 1979’da da İstanbul’a sıçramıştı. İstanbul’daki ilk rota Taksim-Zincirlikuyu iken ikinci rota da Kadıköy-Altıyol olarak planlanmıştı (Şu an Bostancı dolmuşlarının kalktığı yol tercihli otobüs yoluydu). İlk rota kademeli olarak Taksim-4. Levent metrosunun hizmete girmesiyle kaldırıldı. 1990’larda tercihli yolu kullanan ulaşım araçlarının bir çözüm olmaması, kaldırılmalarına sebep oldu; yerine raylı sisteme geçiş yapıldı. Fakat şehrin hızla gelişmesi, D-100 Karayolu üstündeki baskıyı artırınca acele bir müdahaleyle kapsamlı bir metrobüs planlamasına geçildi.

Geçici mi? 2008’den itibaren ağını genişleten ulaşım sistemi, hâlâ yeterli değil. Nitekim, bunun geçici olduğuna dair ortalıkta dolanan söylence, metrobüsle ilgili en büyük efsane(!). Ama durduk yere çıktı da diyemeyiz: 2013’te dönemin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş’ın “trafik sorununu aşmada metrobüs geçici bir çare. Esas çare metro yatırımıdır,” sözleri, bir yerden sonra bu körüklü otobüslere ve özel yola veda edeceğimizi düşündürdü. Fakat metro sistemine yapılan yatırımın yükü, şehrin sakinlerini bir süre daha metrobüse mahkum bırakacak gibi görünüyor. Çünkü sistemin yeni otobüs ihtiyacıyla ilgili yapılan haberler ve troleybüs sistemine geçilmesi ihtimali, yine bütçelerine istinaden gecikiyor. 

Peki, geçiş olsa daha iyi olur mu? O ayrı bir sayının konusu olsun. O zamana dek fortlanmadan sıkışmadan yolculuklar geçirmemiz dileğiyle. 

Kaynak
Yurdagül, E. (2012). İstanbul Avcılar-Söğütlüçeşme Metrobüs Sisteminin Bileşenlerinin Değerlendirilmesi ve Dünyadaki Metrobüs Sistemleri ile Karşılaştırılması. (Yüksek Lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.