OPEC+ çıkmazı: Petrol piyasası nasıl etkilenecek?

İrem Özbay

Takvimler Mart 2020’yi gösterirken OPEC+ grubu büyük bir sorunla karşı karşıyaydı: pandemiden kaynaklı kapanmalar. Kapanmaların ve yok denecek kadar azalan seyahatlerin petrol piyasası üzerindeki etkileri üzerine grup, tarihin en büyük üretim kesintisini kabul etti: günde yaklaşık 10 milyon varil veya dünya arzının %10'u. Aşılama çalışmalarının hız kazanması ve kısıtlamaların hafiflemesiyle birlikte OPEC+ ülkeleri geçen hafta petrol talebinin kademe kademe karşılanması için masaya oturdu; ancak görüşmeler Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasındaki anlaşmazlık nedeniyle hayal kırıklığıyla sonuçlandı.

Suudi Arabistan ve BAE arasındaki gerilim

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve diğer petrol üreticisi ülkelerin oluşturduğu OPEC+ grubu, geçen hafta gerçekleşen toplantıda azalan tedarikin nasıl artırılacağı konusunda fikir ayrılıkları nedeniyle bir uzlaşmaya varamadı. Toplantıda Suudi Arabistan ve Rusya, üretimin kademeli olarak artırılmasını ve arz kesintilerinin 2022 sonuna kadar devam etmesini önerirken BAE, bu önerinin “kendileri için haksızlık yaratacağını” savunarak üretim kotasının artırılmasını talep etti.

Öte yandan BAE, yaklaşık üç sene önce petrol üretim potansiyeline dayalı olarak belirlenen kotaların “güncelliğini korumadığı” ve “adil olmadığı” gerekçesiyle yeniden düzenlenmesini istiyor. Bu kotaların, Nisan 2020’de Suudi Arabistan ve Rusya için güncellenmiş olmasına karşın diğer 21 ülke için hala daha eski kotaların devrede olması da anlaşmazlığın en büyük nedenleri arasında yer alıyor.

Grup, esasen 6 Temmuz’da üçüncü bir toplantı gerçekleştirecekti; ancak yaşanan anlaşmazlık nedeniyle toplantı iptal edildi. Toplantının iptalinin ardından ham petrol fiyatları, son altı yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Petrol piyasası: Yansımalar ve öngörüler

Küresel olarak artan petrol talebine rağmen anlaşmanın gerçekleşmemesi, OPEC+ blokunun üretimi ağustos ayında mevcut seviyelerde tutacağı anlamına geliyor. Bununla birlikte ikinci bir senaryo olarak ülkeler anlaşmayı bozup üretimi tek taraflı olarak artırarak fiyat savaşına yol açabilir. Argus Media Orta Doğu ve Asya Pasifik Başkan Yardımcısı Alejandro Barbajosa, CNBC’ye yaptığı açıklamada “Anlaşmanın eksikliği, çok yakın gelecekte üretimin ve fiyat savaşının bolluğu anlamına gelebilir” diyor. Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi Direktörü Jason Bordoff ise “Anlaşmanın olmaması, mevcut üretim seviyelerinin devam etmesi anlamına gelirse petrol fiyatları patlayacak. Fakat fiyat artışı aslında BAE, Rusya ve Suudi Arabistan'ın çıkarlarını baltalıyor,” diyerek en kısa sürede anlaşmaya varılmasının gerekliliğini vurguluyor.

OPEC+ görüşmelerin iptal edilmesi ile petrolün varil başına fiyatının 100 doları bulma olasılığı konuşulmaya başlandı. Öte yandan, bir anlaşmaya varılsa dahi tartışmanın daha fazla anlaşmazlığın ve fiyat dalgalanmasının habercisi olabileceğini savunanlar da var. Citigroup'tan Francesco Martoccia, OPEC+ üyelerinin petrol piyasaları söz konusu olduğunda farklı stratejiler kullandığını belirtiyor. Uzun vadede azalan taleple karşı karşıya kalan BAE gibi bazı üreticiler, arzı artırmak ve petrol rezervlerini daha erken paraya çevirmek istiyor. Suudi Arabistan ise fiyatları yüksek tutmak için üretimi kısıtlamak istiyor. Daha yeşil bir ekonomiye geçiş hızlanırken önümüzdeki dönemde bu tür fikir ayrılıkları daha çok gün yüzüne çıkacak.