Sahil kenarındaki yemek meraklısına: Tatilde okunacak gastronomi kitapları

İnsanlık olarak ilk yazılardan beri liste yapıyoruz. Uyulacak kurallar, ticarete konu ürünler, depolarda saklanan gıdalar… Hepsi arşivleme ihtiyacımızın çıktıları. Karmaşık dünyada kendimizi hatırlamak ve hatta ulaşmak adına nirengi noktaları belirliyoruz. Dinlenmek, eğlenmek için çıktığımız tatiller bile listeyle başlıyor; vize alınacaksa gerekli evraklar listesi, yola çıkmadan valize konacaklar listesi, gezilecek yerler listesi…

Tatilde okunacak kitaplar listelerinin tarihi ise çok eski değil. Kitap okumayı boş zaman aktivitesi olarak kabul ettiğimiz bir gündelik yaşam tempomuz var. Yayıncılık ve medya sektörlerinin rutinleri de bu eğilimimize uyum sağlıyor. Boyut olarak kolay taşınan, "mevsimlik" diye tabir edilen kitapların yayıma verildiği dönemdir yaz. 

Tatil kitap listelerinin geleneksel dağılımı üzerinden ilerlersek gastronomik bir tatil kitapları listesi de pek âlâ aşağıdaki gibi olabilir diye düşünüyorum.

Aşk: Acı Çikolata

Sahil kenarında ya da bir ağaç altında kolay okunacak ama sürükleyici bir tema arıyorsanız aşk ve romans herhalde başı çeker. Tutku, bağlanma aslında mutfakla da çok bağlantılı, hatta afrodizyak yemekler ile bu daha da kuvvetli hâle bürünebilir. 

Laura Esquivel’in Acı Çikolata’sı mutfağa aşkla bağlı bir karakter olan Tita’nın hikayesini anlatıyor. Devrim zamanı Meksikası'nda aile, sınıf hiyerarşileri ve toplumun göreneklerini mutfak üzerinden anlatan bu kitap zamanında filme de uyarlanan bir anlatı sunuyor.

Polisiye: Şefin Menüsü

Tatil kitaplarının bir diğer popüler başlığı polisiyede gizem ve sürükleyicilik aranıyor. Gastronomik polisiye kitabı Yemek Dedektifleri’nin ikinci kitabı Şefin Menüsü’nde bir katil yok. Ama vefat etmiş bir çocuğun en sevdiği Noel pastası tarifinin bulunması, taksi şoförü babasının yapabildiği tek ve basit yemeği arayan Olimpiyat sporcusunun varlığı gibi zorluklar var. 

Derya Akkuş Sakaue’in akıcı çevirisi ile Japon mutfağına iştahınızı artıracak Hisaşi Kaşvai’nin ilk kitabı için apéro’daki yazı ise şurada.

Tarih: 100 Dublede Cumhuriyet Tarihi 

İster Christian Jacq’ın Ramses’i gibi tarihî bir roman olsun, ister Emrah Safa Gürkan’ın roman tadındaki tarih kitapları olsun tarih kitapları, sakin kafayla bir şeyler okumak isteyen tatilcilerin en çok tercih ettiği türler arasında. Su gibi okunan bir tarih kitabı daha yakın zamanda raflarda okuyucuyla buluştu. 

Anason İşleri’nden çıkan Hakan Kaynar’ın 100 Dublede Cumhuriyet Tarihi kitabı henüz ikinci yüzyılına yeni girmiş Cumhuriyet’in ilk asrına çok özel bir bakış sunuyor. Kaynar, sanki rakı masasında muhabbet eder gibi kâh mavilikler üzerinden kâh garsonlar üzerinden bir Cumhuriyet tarihi hikayesi kurguluyor. Müjde Ar da var sohbette, İsmet İnönü de. 100 yılı bir kolaj gibi düşünen tasarımcı Nurcan Baş’ın her başlık için özel olarak yaptığı kolajları da vurgulamak gerekiyor. İster sahil kenarında ister akşamüstü rakı sofrasında tam manasıyla "yudumlanacak" bir kitap.

Çizgi roman: Şarap 101

Bizim neslin ve bizden yaşça büyüklerin yaza girişi çizgi roman ile olurdu sanırım. Zagor, Tom Miks, Mister No, Red Kit… Tekrar tekrar okunur, hatta olaylar arkadaşlarla canlandırılırdı. Okunması kolay bu tür özellikle tatil beldelerinde deniz ile öğle uykusu arasını hayal gücüyle doldurmaya aday. 

O zamanlar gastronomi temelli çizgi romanlar yoktu tabii. Fakat şimdilerde çizgi romanların çeşidi de okuru da artıyor.

Desen Yayınları tarafından Türkçeleştirilen Şarap 101 de bunlardan biri. Gourmand Ödüllü Şarap 101’de baş kahraman Fransız şarapçılığı. Şarap ajansında (evet böyle nefis iş kolları var) çalışan üç karakter çevresinde Fransız şaraplarının ve şarapçılığının temel bilgileri çizgi roman hâlinde sunuluyor. 

Not düşmekte yarar var: Bu çizgi roman sadece yaz mevsiminde değil, her mevsimde keyifle okunabilecek bir eser.

Zihni besleyecek kitap: Kokular Kitabı 4 - Lezzetler

Ankaralı bir memur çocuğu olarak başkenti terk edip iki hafta sahil beldesinde tatil yaparken elimde hep yavaş yavaş okuyabileceğim bir kitap bulundururdum. Hem heyecan ve iştahla kitaplar hızla bitince tatilin geri kalanında kitapsız kalmazdım hem de sakin okumanın keyfine varırdım. Eğer uzun süreli tatil yapacak şanslı kişilerdenseniz Vedat Ozan’dan Kokular Kitabı 4 - Lezzetler tam size göre. 

Her bölümde gastronomi ve yemek kültürü üzerine farklı bilgiler edinebilir, zengin içeriği özümsedikten ve ayrıntılı kaynakçaya göz gezdirdikten sonra tatil dönüşü yepyeni bir konuyu derinlemesine inceleyebilirsiniz. Bir gastronomi kitaplığı kuracaksanız mutlaka bulunması gereken kitaplardan biri bu. Okuyunca ne demek istediğimi daha iyi anlayacaksınız.

Roman severlere: Leziz Kadavralar ve Manaraga

Yemeği tema olarak seçen bu iki roman da sürükleyici üslupları ve ilginç kurguları ile valizinizde yer almayı hak ediyor. Leziz Kadavralar, Arjantinli yazar Agustina Bazterica’nın ödüllü romanı. Distopik bir gelecekte, salgın nedeniyle hayvan eti tüketilemez olunca çare "yemelik insan" yetiştirmekte bulunuyor. Korku türünü de kapsayan bu roman; karnizm, yamyamlık gibi başlıklar üzerine okuyucuyu düşünmeye sevk ediyor.

Vladimir Sorokin’in distopik romanı Manaraga’da yaratılan dünyada tatilde yanınıza alabileceğiniz basılı bir kitap bulamıyorsunuz. Çünkü bu dünyada kitapların çok iyi birer yakıt olduğu fark ediliyor. Ünlü insanlar için ilk basım kitaplar ya da tarihî yazmalar yakılarak elde edilen açık ateşte lezzetli barbekü partileri yapılıyor. Bu yasa dışı işin yıldız şefi, roman ilerledikçe hem ahlaki ikilemlerle hem de rakipleri ile mücadele etmek zorunda kalıyor. Kitabın şeflik ve sektörel rekabet üzerine ilginç fikirler vereceğine kuşku yok.