Sıcak havalar uyku kalitesini nasıl etkiler?

İklim değişikliği hayatımızı birçok yönden birden etkiliyor. Ancak bu yaz itibarıyla İngiltere’de dahi 40°C’ye ulaşan yüksek hava sıcaklıkları, bu etkinin belki de en doğrudan hissedilen yönü. Tabii sıcak yaz günleri, sıcak yaz gecelerini de beraberinde getiriyor. Akdeniz ikliminden alışkın olduğumuz üzere sıcaklıkların geceleri 20 derecenin üzerinde seyretmesi, uykuya dalmayı zorlaştırmanın yanı sıra uykumuzun kalitesini de olumsuz yönde etkiliyor. 

Uyku döngüsü

Uyku döngüsü dört aşamadan oluşuyor: Uyanıklık, hafif uyku, derin uyku ve REM uykusu. Döngü yaklaşık 90 dakika sürüyor ve gecede dört ila 6 kere tekrar ediyor. Derin uyku safhası ise özellikle önem taşıyor. Bu safha hem nefes alış verişimiz ile beyin aktivitemizin en düşük olduğu, hem de uzun dönem hafızamızın pekiştiği ve gerçekten dinlendiğimiz safha. Ne yazık ki ortam sıcaklığından en fazla etkilenen safha da bu safha.

Bir yetişkin için ideal yatak odası sıcaklığı 15 ila 19 derece arası olarak kaydediliyor. Hava karardıktan sonra beynimiz tarafından salgılanan melatonin hormonu aynı zamanda biyolojik saatimizi de kuruyor: El ve ayaklarımızdaki damarları genişleterek bu geniş yüzeyler vasıtasıyla vücut sıcaklığımızı 1 derece civarında düşürüp uykuya dalışımızı kolaylaştırıyor. Ancak oda sıcaklığı çok yüksekse bu süreç bölünüyor ve derin uykuya geçişimiz de zora giriyor.

^{Gfycat üzerinden}

Uzmanlara göre tekrar eden uyku eksikliği bilişsel kabiliyetimizi kısıtlayarak hem karar verme yeteneğimizi ve performansımızı olumsuz yönde etkiliyor hem de ruh halimizi daha dengesiz kılıyor. Bu da yoğun dikkat gerektiren ya da stresli iş kollarında çalışan kişilerin hata yapmaya daha açık hâle gelmesi anlamı taşıyor.

Uyku borcu

Yetişkinler için tavsiye edilen günlük asgari 7 saatlik uykunun düzenli olarak alınamaması kalp rahatsızlıkları, obezite ve tip 2 diyabetin de aralarında bulunduğu bir dizi sağlık sorunuyla ilişkilendiriliyor. Ortaya çıkan “uyku borcu”nu her ne kadar hafta sonları fazladan uyuyarak kapatmaya çalışsak da, bu alışkanlık maalesef uykuyu günü gününe almanın yerini tutmuyor.

Yakın zamanda yayımlanan bir araştırmanın sonuçlarına göre, artan sıcaklıklar nedeniyle dünya genelinde kişi başına düşen uyku kaybı, 2010 itibarıyla yılda 44 saate ulaşmış durumda. Kaybın bu yüzyılın sonuna dek 50 saate ulaşması bekleniyor. Bu durum sadece yükselen hava sıcaklıklarına bağlı olarak yılda en az 10 gün fazladan uykusuz kaldığımız anlamına geliyor.

Aynı araştırmanın sonuçlarına göre, sıcak iklimlerde yaşayanlar soğuk iklimlerde yaşayanlara kıyasla 1 derece bir sıcaklık artışından daha fazla etkileniyor. Yine araştırmanın sonuçlarına göre kadınlar ve yaşlılar da sıcaklık artışından daha fazla etkileniyor.

Peki ya çözüm?

Sorunun çözümü için tek bir reçete yok, ancak vantilatör ve klima kullanmak etkili bir yöntem olarak öne çıkıyor. Pike benzeri daha ince örtüler kullanmak (ya da hiç örtü kullanmamak) da bir seçenek. Uzmanlar yatmadan önce elleri ve ayakları (kararında olmak şartıyla) soğuk suyla yıkamanın da vücut sıcaklığını düşürmede ve uykuya dalmayı kolaylaştırmada etkili olduğunu ifade ediyor. 

Daha az bilinen yöntemlerse yatak odasında ısı üreten elektrikli cihazlar (örneğin bir masaüstü bilgisayar) bulundurmamak, odanın serin kalması için gün içerisinde perdeleri örtülü tutmak ve günlük su tüketimini artırmak olarak öne çıkıyor.

İyi uykular!