Sonsuz otobanlardan özgürleştirici dans pistlerine: Asena Hayal

Televizyonun yanına konan teyp: Evde çalınan politik müzikler ve çan sesi — Asena’nın Almanya’da geçirdiği 10 yıldan aklında kalan ilk sesler bunlar. Çocuklukla ergenlik arasındaki herkesi büyüleme gücüne sahip 90’lar MTV’sini hatırlıyor. Televizyonun yanına koyduğu teybe kaydettiği şarkılar Rednex’ten Cotton Eye Joe ve The Cranberries’den Zombie. Rednex’i kısa sürede geride bırakıp The Cranberries’i biraz daha tutarak ilerliyor kendi sevdiği müziği bulma yolunda.

“Sanatçı çıkmak”: Her yaz aile arabasıyla günler süren yolculukların yapıldığı otobanlardan, temelli dönülüyor Türkiye’ye. Yıl 1995. Lisede grafik tasarım okuduktan sonra istikamet Yıldız Teknik Üniversitesi Bileşik Sanatlar Bölümü. “Sanatçı” olarak mezun olunan bir okul. Asena’nın yeni medya sanatlarına yakın duran işleri, sık sık sese temas ediyor. Rus feminist müzik ve performans sanatı grubu Pussy Riot’ın aktivist eylemini yeniden üreten performans videosu gibi.

Asena'yla Beyoğlu sokaklarında turlamadan hemen önce

Müzik biriktirmekten DJ’liğe: Asena, üzerine bir kariyer kurmadan, eğlenmek için yaptığı DJ’liğin temelini 2010’da, Avusturya’nın Linz şehrinde Erasmus öğrencisiyken atıyor. Streaming hayatımıza bu kadar girmemişken, biriktirdiği müzikleri arkadaşlarıyla paylaşan biri. Ev partileri için yapılan listeler, yıllar içinde mekânlardaki performanslara dönüşüyor.

Sokağın ruhu eve sızarken: “Rahatsız olabileceğim türde müzikler evimin içine kadar giriyor. Eğer benim sevdiğim müzik olsaydı bu, bu kadar rahatsız edecek miydi? O durumda buna tolerans gösterebilecekken, neden müzik değiştiği anda toleransım düşüyor? Bu da kendi içimde sorguladığım bir şey,” diyor pandemi sonrası beklenenden çok daha fazla hareketlenen sokaklar için. 

Kendisi hem sokağa taşan bu kültürün parçası hem de kalabalık, gürültülü bir mahallenin sakini. Çaldığı mekânlardaki gözlemi, insanların eğlenmeye çok ihtiyaç duyuyor oluşu. Durumu zorlaştıran da İstanbul gibi bir şehirde, alternatiflerin çok az olmasının getirdiği sıkışma.

Asena'yla daima güneşin peşinden, umudun izinden

“Dans pisti politiktir”: Kamusal alan kullanımından girdiğimiz yol bizi kulüp kültürüne çıkarıyor. Asena’ya göre dans pisti “senin sahnen olabilir. Orada istediğini giyebilir, istediğin role bürünebilirsin. Olması gereken bu.” Sınıfın, hiyerarşik yapının ortadan kalktığı, eşitlik vaat eden, özgürleştirici bir yer olmalı burası — “Bize dikte edilen normun dışına çıktığımız yer.” Bu açılardan da buram buram politik. İstanbul kulüp kültürünü de mimarisinden çalan müziklere kadar steril ve sınıfçı buluyor.

Yaşadığımız coğrafyanın getirdiği, özellikle kadınlar için her an izleniyor olma farkındalığı ve kendini kollama ihtiyacı da işin içine giriyor tabii. Berlin gibi kulüpleriyle ünlü bir şehirde, bu kültür turizmin önemli bir parçası olarak kabul edilip devlet kurumları tarafından desteklenirken Türkiye gibi eğlence sektörünün yüz üstü bırakıldığı bir yerde, doğal olarak ticari kaygılar öne çıkıyor. 

Geçtiğimiz yaz sokak buluşmalarını müzikle besleyen Noh Radio'nun önü

Yüksek mekâna giriş ve içki fiyatları, müziğe yapılan müdahaleler eğlence ve kulüp kültürünü dört bir yandan kuşatmış olsa da umut görüyor Asena. Geçtiğimiz yaz, şehrin meydanlarında ücretsiz punk konserleri izlediğimizi hatırlatıyor. Değişen kültür politikaları, üretene de izleyiciye de nefes alma fırsatı veriyor.

İstanbul Nightlife Project: İstanbul’un 10-20 yıl önceki gece hayatını düşünmek bana hüzünlü bir nostalji yaşatmıyor. Aksine zaman zaman üstüme çöken ilerleyememe hissini dağıtıyor ve bunları yeniden yaşayacağımızı hatırlatıyor. Asena’nın masasındaki güncel konulardan biri, İstanbul gece hayatının 90’lardan başlayarak belli bir döneme kadar gelen hikâyesine odaklanan İstanbul Nightlife Project. 

Asena'yla Noh Radio'nun hemen yanında

Şehri kulüpler ve mekânlar üzerinden okuyacak bir hafıza ve arşiv çalışması niteliğindeki projenin üç esas ekseni elektronik müzik, rock ve punk sahnesi ve “eller havaya” kültürü. Hangi mecraları kullanacağı henüz açıklanmasa da bu şehirde gece hayatına dair yaşanmış deneyimleri aktarıp dolaşıma sokmayı amaçlayan projeyi takibe alıyorum.

“Otobanda sürüyoruz”: Keşif Sahnesi’ni takip edenler, konukların yanlarında getirdiği kişisel eşyalara ilgimizi bilir. Bu defa Asena’nın bileğindeki “Autobahn” dövmesinin hikâyesini merak ediyorum. 

Kraftwerk’in 1975 tarihli, 22 dakikalık şarkısı, tekrarlayan basit ritmi ve “Otobanda sürüyoruz,” cümlesiyle Asena’yı çocukluğuna götürüyormuş. Almanya - Türkiye arasındaki üç günlük araba yolculukları, Yugoslavya sınır polisine rüşvet olarak verilen HB sigaralar, bitmeyen yolların bir çocuğun zihninde sonsuza uzaması — hepsi müzik tarihinin dönüm noktalarından birinde birleşiyor.

Beyoğlu kaldırımlarına düşen parti izleri

Anahtar: Asena’nın yeni kapılar açması için bize bıraktığı anahtar da başka bir dövmesinden geliyor: DAF. Deutsch Amerikanische Freundschaft. 70’lerin sonunda kurulan, geçen yıl kurucu üyelerden Gabi Delgado-Lopez’in ölümüyle sona eren electropunk grubu.