aposto-logo
TR
TREN

TCMB rezervlerine kısa bir bakış

Döviz kurlarında son dönemde yaşanan yukarı yönlü ivmelenmeleri anlamak için TCMB rezervlerinin son iki yıldaki vaziyetine bir göz atmanın kritik öneme haiz olduğunu düşünüyorum.

4 Temmuz - Türkiye İş Bankası
Türkiye İş Bankası ile birlikte

Çocukların karne hediyesi bu yıl da Türkiye İş Bankası ’ndan Karneni Göster Kitabını Al Türkiye İş Bankası ’nın bugüne kadar Türkiye’de hayata geçmiş en yaygın ve uzun soluklu kitap projeleri arasında yer alan “Karneni Göster Kitabını Al” kampanyası bu yıl 16’ncı yılını kutluyor. Neden önemli? Bugüne kadar 15 milyonu aşkın kitap armağan ederek çocukların karne sevincinde yanlarında olan İş Bankası , çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırarak gelecekleri için çok boyutlu düşünmeyi, hayal gücünü, merak duygusunu geliştirmeyi amaçlıyor. Çok özel bir karne hediyesi : Cumhuriyetin bir yaş küçük kardeşi olan İş Bankası , Cumhuriyetin 100. yıl coşkusunu karnesini alan tüm çocuklarla kutlamak üzere bu yıl için oldukça özel bir kitap hazırladı. Sevgili küçükler için hazırlanan Çocuklar Soruyor Tarih Dede Anlatıyor kitabı, şimdi dijital olarak Kumbara Dergisi Portalı ’nda veya karnesini kapıp gelmek isteyen minik dostlarımız için İş Bankası şubelerinde onları bekliyor. Belirtmeden geçmek istemeyiz; kitap dezavantajlı çocuklara ve yatılı okullar, sevgi evleri, çocuk ve gençlik kapalı cezaevlerindeki çocuklara ulaştırılmak üzere çoktan yola çıktı bile. Çocuklar Soruyor Tarih Dede Anlatıyor : Önsözü ve editörlüğü Yekta Kopan imzası taşıyan kitap; Darüşşafaka öğrencilerinin Cumhuriyet, Mustafa Kemal Atatürk ve Kurtuluş Savaşı’yla ilgili sorularına harp coğrafyacısı Dr. Selim Erdoğan ’ın verdiği yanıtlardan oluşuyor. Burcu Ural Kopan tarafından yayıma hazırlanan kitapta , Türkiye İş Bankası Müzesi arşivinden seçilmiş Cumhuriyetin kuruluş dönemine ait özel fotoğraflar ve Kıymet Ergöçen ’in hazırladığı illüstrasyonlar çocuklara eşlik ediyor.

Daha fazlasını öğren

Ekonomim.com’da yer alan habere göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Hafize Gaye Erkan, Türkiye Bankalar Birliği (TBB) yönetimi ile gerçekleştirdiği toplantı sırasında TCMB’nin döviz kurlarını baskılama amacıyla uyguladığı makroihtiyati tedbirlerin kademeli olarak kaldırılacağını ifade etti ve döviz kurlarını baskılamak için TCMB rezervlerinden yapılan satışların durdurulacağını teyit etti. 

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise Twitter üzerinden yaptığı açıklamasında TCMB net uluslararası rezervlerinin geçtiğimiz hafta 8,5 milyar USD artışla tarihin en yüksek haftalık artışını kaydettiğini ifade etmişti.

Rezervlerin durumuna kısa bir bakış

Döviz kurlarında son dönemde yaşanan yukarı yönlü ivmelenmeleri anlamak için TCMB rezervlerinin son iki yıldaki vaziyetine bir göz atmanın kritik öneme haiz olduğunu düşünüyorum. O yüzden bu yazımızda Naci Ağbal dönemi sonrasını ele alacağız.

TCMB eski Başkanı Şahap Kavcıoğlu Mart 2021’de göreve geldiği sırada TCMB net uluslararası rezervleri yaklaşık 12,8 milyar USD seviyesindeydi. Politika faizinin üst üste %19’da sabit bırakılarak nispeten sıkılaştırıcı politikanın sürdürüldüğü Mart-Eylül 2021 dönemi arasında TCMB rezerv birikimine odaklandı ve net uluslararası rezervler, yapılan eklemeler ile birlikte uzun zamanın ardından 30 milyar USD seviyesinin üzerini gördü. Her şey yolunda gibi görünüyordu.

Fakat biriktirilen rezervler, Merkez Bankası’nın sürpriz bir şekilde faiz indirim patikasına girdiği Eylül-Aralık 2021 dönemi sırasında TL’nin değerini korumak adına yapılan doğrudan ve dolaylı döviz müdahaleleri nedeniyle 20 milyar USD’den fazla eriyerek 8,3 milyar USD seviyesine kadar geriledi. Özellikle Kur Korumalı Mevduat (KKM) enstrümanının duyurulduğu 17 Aralık haftasında yapılan 9 milyar USD’lik müdahale döviz kurlarında ani bir gerileme sağlasa da, bu gerileme kalıcı olmadı.

Merkez Bankası bu dönemin ardından TL’yi USD karşısında koruyarak enflasyonu kontrol altına almak adına döviz müdahalelerine devam etti ve net uluslararası rezervler bu müdahaleler nispetinde Ocak 2022’den Temmuz 2022’ye kadar 6,3 milyar USD ile tarihi düşük seviyelere geriledi. Bu süreçte USD/TRY paritesi ise yapılan tüm müdahalelere rağmen yükselişini sürdürerek 13,87’den 17,74’e kadar yükseldi. 

Merkez bu sırada döviz talebini kısmak için birtakım makroihtiyati tedbirler de uyguladı. Örneğin bankalara gerçek kişiler için getirilen %5’lik dövizden dönüşüm hedefi ve toplam mevduat içinde TL mevduat payı %50’yi aşmayan bankalar için 8 puan ilave zorunlu karşılık uygulanması kararları bu tedbirlerden bazılarıydı. Bu kararlar, bankaların teklif ettiği mevduat ve KKM faizlerinin artarak kredi faizlerini geride bırakmasına neden oldu.

Bu sırada döviz kurları kademeli olarak artmaya devam etti ve Mart 2023’e kadar USD/TRY paritesi 19,18’e kadar yükseldi. Bu noktada TCMB net uluslararası rezervleri de hem Hazine tarafından hem de yurt dışından gelen desteklerle birlikte Temmuz 2022’ye kıyasla daha yüksek bir nokta olan 18,5 milyar USD seviyesinde yer alıyordu. Fakat rezervler uzun süre bu seviyede kalmadı. 

Genel seçim döneminde döviz talebinin ayyuka çıkması ile birlikte rezerv müdahaleleriyle makroihtiyati düzenlemeler daha da sıkılaştırıldı ve 2 Haziran ile sonra eren haftada TCMB net uluslararası rezervleri  eksi 5,7 milyar USD’ye kadar gerileyerek tarihinin en düşük seviyesini kaydetti. Bu, iki ay içinde rezervlerde yaklaşık 20 milyar USD’lik erime anlamına gelirken, dövizin ateşi kesilmedi ve USD kuru 20,96’ya kadar yükseldi.  

Günümüz

Gelelim günümüze; 2 Haziran 2023’te yeni kabinenin açıklanması ile birlikte piyasa dostu bir isim olan Mehmet Şimşek Hazine ve Maliye Bakanı olarak atandı. TCMB Başkanlığına ise Goldman Sachs eski yöneticisi Hafize Gaye Erkan getirildi. Yeni yönetim rasyonel zemine dönüş ve parasal sıkılaştırma mesajları verse de bu dönemde USD/TRY paritesi oldukça hızlı bir şekilde yukarı yönlü ivmelendi ve yaklaşık bir ay içinde 20,96 seviyesinden 25,90’a kadar yükseldi. 

Pekçokları dövizdeki bu ivmelenmeyi TCMB’nin Haziran ayı PPK toplantısında aldığı 650 baz puanlık artış kararının bankaların 1150-1650 baz puanlık artış beklentilerinin altında kalması ile açıkladı. Fakat bence durumun sebebi başka. Zira tek sebep bu olsaydı, buna benzer sert hareketleri TCMB’nin sırasıyla 100’er ve 150’şer baz puan faiz düşürdüğü Ağustos-Kasım döneminde de görürdük.

Bana kalırsa dövizdeki ivmelenmenin ana sebebi, Merkez Bankası’nın “arka kapıdan” yaptığı döviz müdahalelerini durdurarak kurun yükselişine müsade etmiş olması. Bunu yayımlanan verilere baktığımızda çok daha net bir şekilde görüyoruz. Ne tesadüftür ki TCMB net uluslararası rezervlerinin düştüğü eksi seviyelerden toparlanması ve tarihinin en yüksek haftalık artışını yaşaması, kısa zamanda gördüğümüz en sert döviz ataklarından biriyle aynı döneme rastlıyor.

 💉 Hatırlatma dozu: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) net uluslararası rezervleri 2 Haziran ile sona eren haftada eksi 5,7 milyar USD’ye gerileyerek tarihinin en düşük seviyesini gördü. Fakat 2 Haziran haftasını takip eden üç hafta içinde rezervler toplam 14 milyar USD’den fazla toparlanarak 9,2 milyar USD’ye çıktı. Aynı dönemde USD/TL paritesi ise 20,96 seviyesinden 25,94’e kadar yükseldi. Birçok ekonomist bu süreci kurun suni müdahalelerden arındırılarak olması gereken yere geldiği şeklinde yorumladı. 

Sonuç olarak

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın kamu bankaları yoluyla döviz müdahaleleri yapmayı bırakarak bir ödemeler dengesi krizine karşı rezerv birikimine geçmesi tartışmasız olarak olumlu bir gelişme. Bu durum ülkenin risk primine ve yatırım görünümüne de olumlu olarak yansıyacaktır. Fakat döviz kurlarındaki yükseliş, artan ithal girdi maliyetleri nedeniyle yükselen enflasyon ve TL cinsinden artan dış borç yükü bu kararın olumsuz yan etkileri olarak öne çıkacak. 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

İLGİLİ BAŞLIKLAR

Politika faizi

Ekonomim

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Hafize Gaye Erkan

Türkiye Bankalar Birliği

Mehmet Şimşek

Twitter

Naci Ağbal

Şahap Kavcıoğlu

Merkez Bankası

USD/TRY paritesi

NEREDE YAYIMLANDI?

EXANTEEXANTE

BÜLTEN SAYISI

📈 BIST'te yeni rekor

Bugün gündemin ana maddelerini BIST 100'de kırılan yeni rekor, TCMB tarafından yayımlanan PPK özet metni ve sadeleştirme adımları oluşturdu.

04 Tem 2023

TRT

YAZARLAR

Emircan Yaman

Piyasalar ve Finans Editörü

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle hafta içi her gün sabah 08.00'de gelen kutunda!

İLGİLİ OKUMALAR

;