Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın, Türkiye'nin 2053'te net sıfır emisyona ulaşma hedefi esas alınarak hazırlanan ve bu kapsamda 2035'e kadar atılacak adımları içeren&nbsp;Türkiye Ulusal Enerji Planı&nbsp;yayımlandı.Konu enerji planı olunca ben de tabii plana göz atmak istedim. Ama bu makalede elektrik üretimine ve tüketimine odaklanacağız.Plana göre Türkiye’nin 2020 sonunda 95,9 gigavat (GW) seviyesinde olan elektrik kurulu gücünün ise 2035’te 189,7 GW’a çıkması beklenirken, tüketimin 2035’e kadar yılda ortalama yüzde 3,5 büyüyerek 510,5 TWh’e yükselmesi bekleniyor. Bu artışta en büyük pay sanayi sektörünün.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2023/0/2/1673332498556.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.46" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Rakamların ötesine bakarsak, elektrikte kurulu gücün %97, tüketimin ise %52,5 artması enerji planının bir parçası. Bu normal bir artış gibi gözükse de, raporda bazı noktalarda yapılan seçimler çok da verimli değil.Plan özellikle elektrik üretimi konusunda hâlâ fosil yakıtlardan vazgeçemeyen ama bununla beraber bütün enerji kaynaklarında artış göstermeye çalışan bir bakış açısına sahip. Devreye alınması planlanan 96,9 GW'lık yeni elektrik kapasitesinin yüzde 74,3’ünü yenilenebilir enerji kaynakları oluşturuyor.Yenilenebilir enerji kaynakları arasında ise eski dostumuz nükleer enerji var. Nükleer atık yüzünden ve beşikten mezara bakıldığında verimlilik değeri düşük olduğundan artık nükleer enerjiye yönelim azalsa da bildiğimiz kadarıyla Türkiye’de iki nükleer santral planlanıyor ama bu planda Sinop’taki projeden bahsedilmemiş.Halen inşaatı süren Akkuyu santralinde 2025 itibarıyla 2,4 GW kurulu gücün oluşması, bu kapasitenin 2035’te ise 7,2 GW'a ulaşması planlanıyor.Yenilenebilir enerjide en büyük kapasite artışı güneş enerjisinde hedefleniyor. Türkiye’nin 2020 sonunda 6,7 GW olan güneş enerjisi kurulu gücünün 2035’te 52,9 GW'a yükselmesi planlanıyor. Bu şekilde güneş enerjisi %500 artış göstermiş ve bu artışla beraber elektrik üretimindeki en yüksek paya sahip olmuş olacak.Rüzgâr enerjisinde ise %160’lık bi artış ile 2020’de 8,8 GW olan kurulu gücün 2035’te 29,6 GW'a ulaşması bekleniyor. Burada 5 GW’lık bir santralin ise deniz üzeri rüzgâr paneli olarak kurulma planları da var.Diğer enerji kaynaklarından, hidroelektrik santrallerinin 2035’te 35,1 GW'a çıkması, bununla beraber fosil yakıtlardan da doğalgazın 35,5 GW, kömür santrallerinde 24,3 GW'a yükselmesi bekleniyor.Açıkçası yükseliş bu kadar fazlayken kömürlü termik santrallerinin yükselmesi anlamsız gelse de, bunun bazı anlaşmalar üzerinden olduğunu tahmin etmek mümkün. Zira özellikle geçtiğimiz yıl devreye giren Hunutlu Termik Santrali'ne gönderme yapılmış.Bir göze çarpan not ise, doğalgazı hidrojen ile güçlendirme planları. 2035 yılına kadar doğalgazın %3,5 oranında güçlendirilmesi planlanıyor. Hidrojenin ne kadar verimli olduğu ve bu verimin ne kadarının temiz kaynaklardan üretilebileceği, tartışmalı bir enerji kaynağı. Ama buradaki kullanımı sanayi ağırlıklı olacağa benziyor.Böylelikle 2035 yılında Türkiye’nin elektrik üretimi şu şekli alıyor: kömür ve doğalgazdan üretim yapan termik santrallerin 2020’de yüzde 57,6 olan oranı 2035’te yüzde 34,2’ye çekiliyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2023/0/2/1673332702287.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.02" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Anadolu Ajansı<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Güneş enerjisinin payı yüzde 16,5’e, rüzgâr enerjisinin payı yüzde 17,7’ye, nükleerin payı yüzde 11,1’e ulaşırken, hidroelektriğin payı yüzde 17,3’e düşüyor.&nbsp;Planın genelinde yenilenebilir enerjinin payının arttığı görülse de, 2053 yılında net sıfır hedefi olan bir ülke için bu artış yeterli değil. Bununla beraber Ulusal Plan net sıfır hedeflerine de atıfta bulunarak, Özgür Gürbüz’ün Birgün için ele aldığı <a fr-original-style="" href="https://www.birgun.net/haber/ulusal-enerji-plansizligi-416566" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">makalede</a> dikkat çektiği üzere kömürlü termik santrallerin de teknik ömürleri dolmadan kapatılmayacağı&nbsp;planda açıkça ortada.&nbsp;Ulusal planda 2053 yılında elektrik üretimi içinde fosil yakıtlarının payının da %20’de kalacağı belirtilmiş, yenilenebilir enerji %50’ye ulaşmış, nükleer enerji de %29 oranına yükselmiş oluyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki uzmanlar bu konuda ne diyor? Farklı bir yol izlenebilir mi? Gerçekten kömüre ihtiyaç var mı?</h3><a fr-original-style="" href="https://shura.org.tr/turkiye-elektrik-sistemine-yenilenebilir-enerji-kaynaklarinin-entegrasyonu/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Türkiye Elektrik Sistemine Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Entegrasyonu</a> isimli raporda SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi, elektrik sistemi dönüşümünde değişken yenilenebilir enerji kaynaklarının hızlandırılması üzerinden potansiyelleri araştırmıştı.Bu raporu özellikle “Mevcut Politikalar Senaryosu”’nun ulusal plana olan yakınlığından dolayı ve nükleer enerjiyi de ele aldığından seçtim. Rapor, nükleer santralin, 1.200 megavatlık (MW) dört ünitenin tamamının devreye alınacağını öngörmekte ve diğer senaryolarda da bunu kullanmakta.Eğer net sıfır hedeflerine ulaşılması isteniyor ise, elektrik üretiminin karbondan arındırılması ve yenilenebilir enerji gelişiminin benzeri görülmemiş bir şekilde hızlandırılmasını, ama en önemlisi fosil yakıtların da aynı hızla devreden çıkarılması gerekecek.Maalesef bu Ulusal Enerji Planı ile mümkün değil, ama Shura’nın raporunda öngörülen, iklim krizine çözüm açısından en güçlü senaryo olan kömür azaltım senaryosu ulusal plana çok da uzak değil.Kömür azaltım senaryosu ile Türkiye’de kömüre dayalı elektrik üretim kapasitesinin büyük bir bölümünün devre dışı kalması ve bu azalan arz miktarının yenilenebilir enerji kaynakları tarafından sağlanması hâlinde, rüzgâr ve güneş enerjisi kurulu güç kapasitelerinin en yüksek seviyelere çıkabildiği durum analiz ediliyor.Bu durumda 20 GW kömür kurulu güç kapasitesinin 5 GW’a düşmesi öngörülüyor. Elektrik üretiminde ortaya çıkan açığın ise yaklaşık 4 kat büyüyerek 33 GW’a ulaşan rüzgâr, 6 kat büyüyerek ciddi bir büyüme sağlayan ve 41 GW’a ulaşan güneş, 32 GW hidroelektrik kaynakları ile kapatılması planlanmış.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2023/0/2/1673332756209.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.35" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: SHURA<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Yenilenebilir enerji üretim payı, 2030’da %70 oranlarına ulaşacak ve ayrıca enerji verimliliği potansiyellerinin kullanılmasıyla “Mevcut Politikalar Senaryosu”na kıyasla, elektrik tüketimi 40 TWh azaltılabilecek.Maalesef planda enerji verimliliği istenilen düzeyde ele alınmamış. Gürbüz’ün de belirttiği üzere; “enerjiyi daha verimli kullanacağımız varsayılıyor ama talep öyle bir artıyor ki verimlilik ve tasarruf yapılıyor mu belli olmuyor”.Bina yalıtımları gibi enerji verimlilik projeleri, aynı zamanda, 1 GW’lık pompaj depolamalı hidroelektrik santral, 600 MW batarya enerji depolama gibi maliyeti o dönemde kesinlikle azalması beklenen yeni teknolojiler ile öngörüler bize “Kömür Azaltım Senaryosu”nda ortalama sistem maliyeti megavat-saat başına yaklaşık 5,5 Avro daha fazla avantaj sağlıyor.Tabii ki SHURA'nın planı verimliliğe, batarya teknolojilerine Ulusal Enerji Planı'ndan çok daha önce geçiyor ve daha az üretim sağlıyor ama buna rağmen daha tasarruflu da kalabiliyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2023/0/2/1673334561047.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.32" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Çevreci Geek bültenlerinde onlarca raporu beraber ele aldık ve hepsinin ortak noktası, gerekli yatırımlar düzenlendiği zaman, iklim krizine en fazla sebebiyet veren enerji kaynağı kömürden Türkiye’nin zengin yenilenebilir enerji altyapısı ile çok kısa sürede kurtulabileceğimizi göstermesi.Ulusal plan, maalesef çoğu noktasında politik karar almış ve bazı süregelen anlaşmaların devamını sağlamış. Açık konuşmak gerekirse ve onlarca incelemenin sonunda, hem daha ucuz hem de daha çevre dostu çözümler olduğu ortada.

İklim haberleri üzerine yorumlar.

Çevreci Geek

Türkiye'nin Ulusal Enerji Planı yerliyi artırıyor ama ithalden vazgeçemiyor

İthal kömürü bırakamayan ulusal plan

Avrupa'da Güneş Enerjisi Neredeyse Yüzde 50 Oranında Arttı:<img src="https://images.aposto.com/2023/0/1/1672669288785.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.49" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Reuters<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu yılın en temiz ters köşesi, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası kömüre yöneleceği inanılan Avrupa Birliği’nden geldi, yenilenebilir enerjiye rekor yatırım yapıldı.AB 2022’de var olan kapasitesine 41,4 GW’lık bir güneş enerjisi gücü daha ekledi. Bu, 2021’de kurulan 28,2 GW’ye göre yüzde 47’lik bir artış anlamına <a fr-original-style="" href="https://yesilgazete.org/ab-gunes-enerjisi-kapasitesini-bir-yilda-yari-yariya-artirdi-ilk-sirada-almanya-var/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">geliyor</a>.Bu ülkeler arasında Rusya doğalgazına en yüksek dereceden bağımlı Almanya bile, geçen yıl AB içindeki tüm ülkelerden daha fazla güneş enerjisi santrali kurdu ve 2022’de 8 GW kapasite daha ekleyerek bu artışın %20’sini sırtladı.AB’nin RePowerEU planı 2030 yılına kadar enerji arzının yüzde 45’ini yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlamayı hedefliyor. Sadece AB değil, Çin, ABD ve Hindistan gibi fosil yakıt devlerinin bu yıl attığı adımlar bizi yenilenebilir bir geleceğe taşıyor. Tüm krizlere rağmen Uluslararası Enerji Ajansı 2025 yılında yenilenebilir enerjinin en büyük elektrik üretim kaynağı olacağını, 2027’de ise yenilenebilir enerji kapasitesinin 5 katına çıkacağını öngörüyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İklim Krizi Yasalaşıyor</h3><img src="https://images.aposto.com/2023/0/1/1672669395225.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: Xavier Lejeune<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Gezegenin en büyük ikinci kirleticisi ABD, kabul ettiği yeni yasa tasarısı ile Temmuz ayında iklim ve temiz enerji yatırımlarına 369 milyar dolar ayıracağını açıkladı. Yasayla beraber 9 milyondan fazla yeni iş imkânı doğacak ve uluslararası ticaret konusunda belirleyici <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/i/tarihi-iklim-paketi-krizi-durdurur-mu" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">adımlar atılacak</a>.Bu Avrupa Birliği’nin Yeşil Yeni Mutabakat üzerinden kuracağı ticaret sistemine benzeyecek ve çelik, elektrik, tarım ve alüminyum sektörü bu değişime ayak uydurmak zorunda kalacak. Zira yıl içinde de Avrupa Birliği de tüm ülkeler nezdinde kabul edilen değişikliklerle kendi üretim döngüsü düzeltmeye başladı.İhracatının %50’sini bu iki ülkeye yapan Türkiye&nbsp;ise iklim hedeflerini güncelledi ama bu yıl da hedefler artıştan azaltım&nbsp;gibi kimsenin kullanmadığı bir dil ile açıklandı. Türkiye’nin %21 artıştan azaltım hedefi %41’e yükseldi. 2038 yılı ise emisyonların ulaşacağı en üst nokta olarak belirlendi.Uzmanlar hedefin “artıştan azaltım” olması nedeniyle, emisyonları azaltmak yerine yaklaşık %30 artıracağına dikkat çekti. Yani bu politik karar ile beraber Türkiye sera gazlarını 2038 yılına kadar sanki ekonomisi her yıl büyüyormuş <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/i/adalet-icin-iyi-iklim-icin-kotu-haber" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">gibi artırmaya devam edecek</a>.Bu seçimi ise Akbelen’de, kömür madenine feda edilmeye çalışılan zeytinliklerde görmek mümkün. En güçlü ithalat kaynaklarımızdan tarımı, fosil yakıta ve kömüre kaybetmek, sadece iklim krizine karşı değil, geleceğin ekonomisinde de kaybetmek anlamına geliyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">COP15'de 30x30x30</h3>2030’a dek yılda 30 milyar dolar fon ile karaların ve denizlerin %30’unu korumayı hedefleyen Biyoçeşitlilik Konferansı'nın karar belgesi, düşünülenden daha umut verici oldu.Anlaşma, Paris Anlaşması gibi, ülkeleri toplu hedef yerine kendi ülkelerindeki hedefler için hem kamu hem de özel sektörden biyoçeşitlilik girişimleri için yılda 200 milyar dolar ayırmaya yönlendiriyor. Özellikle yerli toplulukların haklarını korumak üzerine de ciddi adımlar atılacak gibi.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Batarya Teknolojilerindeki Gelişmeler</h3>Yenilenebilir enerji çözümlerini birbirine bağlayan en önemli teknoloji diyebileceğimiz batarya teknolojisinde ise geçtiğimiz yıl büyük adımlar atıldı. Sydney Üniversitesi sodyum-sülfür karışımını deniz suyundan elde ederek, lityum bataryadan 4 kat daha güçlü ve daha ucuza bir batarya üretti.Kafanızda deniz suyu çekincesi var ise MIT, alüminyum kükürt ile yapılan bir batarya geliştirdiğini açıkladı. Doğada en çok bulunan ikinci metal ve %100 geri dönüşebilen alüminyum ile doğada en çok bulunan ametal ve madencilik atığı olan kükürtten üretilen batarya, lityum iyon bataryaların altıda biri maliyetine üretilebiliyor.Uzun dönemli enerji saklamak için yani enerji üretiminin fazlası ise artık ısıtılmış kumdan oluşan dev bir bataryada saklanabiliyor. Finlandiya’da kurulan bu tesiste, 1 tonluk kum 600 dereceye ısıtılarak, İskandinav kışında 100 evin ısınmasını ve sıcak suyunu sağlayabilecek enerjiyi mümkün kıldı.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">2023’te Öne Çıkacak Başlıklar:</h3><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mısır’da düzenlenen COP27’nin ardından bir başka fosil ve kısıtlayıcı ülke olan Birleşik Arap Emirlikleri’nde düzenlenecek COP28 için şimdiden hazırlıklar başladı ama aktivistlere yönelik baskılar devam edeceğe benziyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">COP26’da atılan adımlar ileri taşıyıp, net sıfır ve fosil yakıtlara yönelik yasakların genişlemesi gereken bir yerde Mısır’da yaşananların tekrarlanmaması gerekiyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">IPCC yeni dönemde yedinci değerlendirme devresine girerek çözüm önerilerine ek olarak artık şehirlerde ve kasabalarda uyum politikalarını ele alacak. Rapor mart ayında yayımlanacak.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AB ve ABD gibi diğer ülkelerin yerel politikalarda iklim krizinin çözümlerini ve sürdürülebilir kalkınma amaçlarını yasallaştırma süreci devam edecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye’de bu yıl çevreyle ilgili en önemli olay, kanaatimce, cumhurbaşkanlığı seçimleri olacak.</li></ul>

Zor geçecek bir yıla iyi haberlerle başlayalım

2022'den 2023'e 6 iyi iklim haberi

APLUS Enerji ve Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği'nin (<a fr-original-style="" href="https://aposto.com/n/sefia-iklim-gundemi" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">SEFiA</a>) hazırladığı <a fr-original-style="" href="https://sefia.org/arastirmalar/artan-elektrik-fiyatlari-ve-yenilenebilir-enerji-kaynaklarinin-piyasaya-etkisi/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yeni bir rapor</a>, yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın enflasyonda düşmeye yardımcı olabileceğini gösteriyor.Çalışmada, YEKDEM&nbsp;(Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması) veya YEKA&nbsp;(Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları) kapsamında geliştirilen projelerin ve daha çok lisanssız santralin hayata geçirilmesi durumunda ekonomik etkiler inceleniyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Veriler</h2>Araştırmaya göre bugün 19 GW olan güneş ve rüzgâr kapasitemiz 36 GW olsaydı;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Elektriğin serbest piyasadaki fiyatı daha düşük olacaktı.&nbsp;Bu durumda serbest piyasadaki elektrik fiyatı, artan YEKDEM maliyetlerine rağmen, 2021 yılı için gerçekleşen değerlere kıyasla %3,5, 2022 yılının ilk altı ayı için ise %11,8 daha düşük hesaplanıyor.</li></ul><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/11/1/1671444426935.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.36" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Sefia<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Enflasyon daha düşük olacaktı. Yenilenebilir enerji üretiminin daha yüksek olduğu bir senaryoda, Temmuz 2022 itibarıyla %144,61 olarak gerçekleşen yıllık ÜFE enflasyonunun %129,22, aynı dönemde %79,60 olarak gerçekleşen yıllık TÜFE enflasyonunun ise %72,39 olacağı öngörülmüştür.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Daha az enerji ithalatı yapılacaktı. Bu senaryo ile 2021 yılı için Türkiye’nin ithal yakıt faturasının 3,1 milyar USD, enerji krizinin derinleştiği 2022 yılının ilk altı ayı için ise 3,3 milyar USD miktarında düşeceği hesaplanmıştır.</li><li dir="ltr" fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; box-sizing: border-box;">Karbon emisyonu azalacaktı.&nbsp;Özellikle karbon yoğun kaynakların ikame edilmesi yoluyla 2021 yılında 22,9 milyon ton CO2 eşdeğeri, 2022 yılında ise 13,4 milyon ton CO2 eşdeğeri karbon azaltımı yapılacağı görülmüştür. Çalışmada 18 ay için hesaplanan toplam azaltım miktarı 2020 yılı için açıklanan elektrik üretimi kaynaklı karbon emisyonlarının yaklaşık %28’ine denk geliyor, yani %30’a varan bir azaltım söz konusu.</li></ul>Yenilenebilir enerjinin ekonomik katkılarını diğer ülkelerde de görmek mümkün.Ember, Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) ve Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü (IEEFA) tarafından yayımlanan <a fr-original-style="" href="https://www.iklimhaber.org/asya-ulkelerinin-milyarlarca-dolari-gunes-enerjisi-sayesinde-cebinde-kaldi/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bir rapor</a>, sadece güneş enerjisi üretimi ile, yedi Asya ülkesinin 2022 yılının ilk yarısında milyarlarca dolarlık tasarruf sağladığını gösteriyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/11/1/1671446285717.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.74" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Feature China/Barcroft Images<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore, Vietnam, Filipinler ve Tayland’da güneş enerjisi üretiminin katkısı, Ocak-Haziran 2022 döneminde yaklaşık 34 milyar dolar tutarında potansiyel fosil yakıt maliyetinin önüne geçti. Bu, söz konusu dönemdeki toplam fosil yakıt maliyetlerinin %9’una denk geliyor.Rapor, tahmini 34 milyar ABD dolarlık tasarrufun büyük bir kısmının Çin’de olduğunu belirtti. Çin’de güneş enerjisinin toplam elektrik talebinin %5’ini karşıladığı ve Ocak-Haziran 2022 arasında yaklaşık 21 milyar dolarlık ek kömür ve gaz ithalatını önlediği ortaya koydu.Japonya, yalnızca güneş enerjisi üretimi sayesinde kaçınılan yakıt maliyetlerinde 5,6 milyar dolar ile ikinci en yüksek etkiyi gördü. Hindistan’da ise güneş enerjisi üretimi ile yılın ilk yarısında&nbsp;4,2 milyar&nbsp;dolar yakıt maliyetinden tasarruf etti. Ayrıca, zaten kısıtlı olan yerel arzı daha da zorlayacak olan 19,4 milyon ton kömür ihtiyacını da önledi.Raporda, 2030’da güneş enerjisi kapasitesine yönelik mevcut hedeflerin tutturulması ile, yedi ülkenin yakıt maliyetlerinde en az 44 milyar dolarlık bir tasarrufun mümkün olduğu belirtiyor.<a fr-original-style="" href="https://www.iklimhaber.org/iea-yenilenebilir-enerji-kapasitesi-5-yil-icinde-2-katina-cikacak/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ise</a>, Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesinin %64 artışla 2027 itibarıyla toplamda 90 gigavata ulaşmasını bekliyor. Toplam kapasite artışında %49 ile güneş enerjisi başı çekerken, rüzgâr enerjisinin bu artışın %24’ünü oluşturacağı öngörülüyor.Türkiye’nin, bu büyümeyle 2027 itibarıyla Çin, ABD, Hindistan, Almanya, Brezilya, İspanya, Japonya, Avustralya ve Birleşik Krallık’ın ardından dünyada en yüksek yenilenebilir enerji kapasitesine sahip ülkeler arasında 10’uncu sıraya yükselmesi bekleniyor.Tüm bu raporlardan sonra aklımızdaki asıl soru, Türkiye’nin neden hâlâ güneş ve rüzgâra yeterli yatırım yapmıyor oluşu olmalı. IEA’in raporu mevcut durumlara göre bizi &nbsp;2027 yılında ilk 10’a koyuyor. Bununla beraber, şu an bu yatırımların artırılması, enflasyonun, yüksek döviz kurunun ve savaş döneminde dışarıya bağımlılığın önüne geçiyor. Yenilenebilir enerji ve adil kalkınmanın hızlanması dileğiyle.

Araştırmalar yenilenebilir enerji ile enflasyonun %20 oranında azalabileceğini belirtiyor.

Enflasyon yenilenebilir enerjiyle düşer mi?

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) çalışmalarına göre enerji sektörü 2019 yılında 65 milyon kişiye istihdam sağladı ve toplam küresel istihdamın %2’sini <a fr-original-style="" href="https://www.ekoiq.com/karbonsuz-enerji-ile-iliskili-istihdamin-payi-yukselis-gosterdi/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">oluşturdu.</a>Alt sektörler bazında değerlendirildiğinde karbonsuz enerji üretimi ve enerji verimliliğindeki istihdamın fosil yakıt ve fosil yakıtlardan elektrik üretimindeki istihdam seviyesini aştığı görülüyor.&nbsp;Geçtiğimiz hafta yayımlanan Yenilenebilir Enerji Ülke Çekiciliği Endeksi (RECAI) araştırmasına göre, son dönemde tüm dünyada devletler yenilenebilir enerji programlarına <a fr-original-style="" href="https://www.ekoiq.com/karbonsuz-enerji-ile-iliskili-istihdamin-payi-yukselis-gosterdi/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">hız veriyor.</a>RECAI ilk 40 pazar sıralamasına göre ABD, Enflasyonu Azaltım Yasası’nın da etkisiyle listenin ilk sırasındaki yerini koruyor. Yenilenebilir enerji dönüşümünü hızlandırma yolundaki taahhütlerini sürdüren Çin ikinci sıradaki yerini koruyor. Üçüncü sırada ise haberlerde fosil yakıtlara geri döndüğü yer alan Almanya var. Tüm bu haberlere rağmen gerçekte enerji krizine karşı yenilebilir enerji sektörüne sağlanan yeni desteklerin etkisi ile bir basamak yükselerek üçüncü oldu.Bir önceki raporda 25. sırada olan Türkiye ise EY RECAI sıralamasında bir önceki sürüme göre beş basamak gerileyerek 30. sırada yer aldı. Yapılan değerlendirmede bu durum yerel para biriminin değer kaybına bağlanıyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/11/2/1670338292531.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.05" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">EY’nin raporunda, yenilenebilir enerji üretimine ağırlık vermek, enerji çeşitlendirmesini hızlandırmak ve enerji depolamasını artırmak küresel öncelikler arasında yer alıyor, “net sıfır” hedefine ulaşmada yenilenebilir enerji entegrasyonunun önemli ve hızla çözülmesi gereken bir problem olduğuna dikkat çekiliyor.IEA’nin raporu da net sıfır hedeflerinde gidilirse, 2030 yılında enerji sektöründe yaklaşık 30 milyon yeni istihdam yaratılırken değişim sürecinde de 6 milyon istihdam kaybı öngörülüyor.&nbsp;İstihdamın en güçlü kaynağı ise ekipman üretimi, yatırım, kurulum ve bakım-onarım alanlarında olacak. Fosil yakıt alanlarında mevcut çalışanların haklarının korunması, yeni istihdam alanlarına yönlendirilmesi ve temiz enerji alanlarında gelir, güvence ve iş güvenliği açısından nitelikli istihdamın sağlanması burada öne çıkan ve çözülmesi gereken sorunlardan.

Net sıfır hedefine doğru, ama istenilen hızda mı?

Her Şeye Rağmen Yenilenebilir Enerji

14 Ekim’de yerin 300 metre altında grizu patlaması nedeniyle Bartın’da bulunan Türkiye Taşkömürü Kurumu’na (TTK) bağlı madende 41 kişi hayatını kaybetti. Maden ocağında kazadan sonra çıkan yangın ise kısmen devam ediyor.Maden ocağına gelen Cumhurbaşkanı Erdoğan,&nbsp;“Biz kader planına inanmış insanlarız. Bunlar her zaman olacaktır, bunu da bilmemiz lazım” dedi. Bununla beraber Sayıştay’ın&nbsp;2019 raporunda&nbsp;yerin 300 metre altına inildiği için ocakta grizu patlaması riskine değinildiği ortaya çıktı.2020 yılında 157’si yer altında, 7’si yer üstünde olmak üzere toplam 164 iş kazasında 164 işçi yaralandı. TTK ise bu bir devlet kurumu olan Sayıştay verilerine ‘dezenformasyon’ dedi.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/9/2/1666692244368.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.65" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) dünyada maden kazalarında yaşamını yitiren işçilere ilişkin raporu da Avrupa’da en fazla maden kazası gerçekleşen ülke olarak Türkiye’yi açık ara birinci sıraya koyuyor.1941 yılından beri 3 binden fazla kişi madenlerde hayatını kaybetti. Cumhuriyet tarihinin en büyük kazası ise 2014 yılında Soma’da gerçekleşti ve 301 kişi hayatını kaybetti. Bu kazadan sonra ise alındığı söylenen önlemlerin ne kadar gerçekleştirildiğini Meclis Komisyonu araştırmasından sonra göreceğiz.İş kazalarının ve kömürün kader olmadığını artık kabul etmemiz gerek.&nbsp;21. yüzyılda iklim krizi gerçeği ile beraber Türkiye’nin çoğu Avrupa ülkesinden çok daha güçlü olan yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanmamamız bir suç.Daha önceki sayılarda da bahsettiğim gibi güneş ve rüzgâr kömürün yerini rahatça alabilir. Kader, harekete geçmeyenlere asla yardım etmez.

Hikâyeyi yenilenebilir enerji ile değiştirebiliriz

Kömür Kader Değil

Enerji güvenliği fosil yakıtlar ile mümkün değil

Güneş ve Rüzgâr Türkiye'nin Enerji Bağımlılığını Yarılayabilir

Nedir?&nbsp;COP, Türkçeye "Taraflar Konferansı" olarak çevrilebilecek "Conference of the Parties" ifadesinin kısaltması. Her yıl ülkeleri bir araya getirerek iklim krizine karşı nasıl mücadele edileceğini ve ülkelerin birlikte atabileceği adımları tartışan bir konferans.27.’si 6-18 Kasım tarihleri arasında Mısır’da düzenlenecek olan COP, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ve COP26’nın havada kalan sözlerinin gölgesinde düzenlenecek.COP26’dan sonra Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği İlerleme Raporu'na güncellenmiş iklim planını dahil etmek için 23 Eylül son tarih olarak belirtilmesine rağmen Glasgow paktını imzalayan yaklaşık 200 ülkeden sadece 23’ü güncellenmiş 2030 iklim <a fr-original-style="" href="https://www.iklimhaber.org/cop26da-verilen-soz-tutulmadi-ulkeler-iklim-planlarini-guncellemek-icin-son-tarihi-kacirdi/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">planları sundu.</a> Bunların çoğu, ana hedefleri güçlendirmek yerine daha fazla politika ayrıntısı içeriyor.COP27 de şimdiden dünyanın en büyük plastik kirleticisi Coca Cola’yı sponsor alarak daha başlamadan iklim aktivistlerinden büyük tepki toplamayı başarmış durumda.<img src="https://images.aposto.com/2022/9/2/1664862638484.jpeg" width="550" ratio="1.51" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Coca Cola dakikada 200 bin plastik şişe üretiyor - Fotoğraf: Twitter<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Buna rağmen oldukça ciddi bir konu olan iklim felaketlerinden kaynaklanan ekonomik kayıpların tazmini konusu, zirvenin en çok konuşulan gündemi. Geçen yıl Glasgow’da düzenlenen COP26’da Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği ülkeleri, iklim kaynaklı kayıpları tazmin edecek fon çağrılarını reddetmişti.Ancak farklı ülkeler bu yıl aşırı hava koşullarıyla boğuştukça, COP27’de öncelik verilmesi gereken&nbsp;“kayıp ve hasar”, yani iklim çöküşünün en aşırı etkilerinden mustarip yoksul uluslara nasıl yardım edileceği konusundaki anlaşma için baskı artıyor.Son dönemde küresel ısınmaya bağlı iklim değişikliğinden ortaya çıkan felaketlerden en çok etkilenen ülkelerden <a fr-original-style="" href="https://ekoiq.com/2022/09/misirdaki-hukumet-karsitlari-cop27-iklim-zirvesinin-disinda-birakiliyor/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">biri de Pakistan</a>. Aşırı yağışların yol açtığı, daha önce görülmemiş sel felaketi 1.500 kişinin ölümüne neden oldu ve 33 milyon kişinin hayatını etkiledi. Bu, Pakistan nüfusunun yaklaşık %15’i.Sellerden en çok etkilenen endüstrilerden bir tanesi Pakistan ekonomisinin yaklaşık %25’ini oluşturan tarım olduğundan hükümet yetkilileri sellerin Pakistan ekonomisine etkisinin 40 milyar dolar olduğunu belirtti ve etkisinin süreceğinin altını çizdi.İklim krizinden etkilenen ülkelerin, gelişmekte olan dünyanın uğradığı kayıp ve zarar ödemelerini finanse etmenin bir yolu olarak&nbsp;“iklimle ilgili ve adalete dayalı” bir küresel vergi istemeye hazırlandıklarını gösteriyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/9/2/1664863478662.jpeg" width="550" ratio="1.78" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Güney Amerika'nın en önemli nehirlerinden Parana geçtiğimiz yıl kritik seviyeye ulaşmıştı (Fotoğraf: AP - Victor Caviano)<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Danimarka'nın tazminat sözü</h3>Danimarka, BM'nin varlıklı bir üye devleti olarak, emisyonlarının gelişmekte olan dünyaya sonuçları için tazminat ödemeyi kabul etti ve iklim değişikliğinden “kayıp ve hasara”&nbsp;uğrayan savunmasız ülkelere yardım etmek için yaklaşık 13 milyon dolarlık&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://yesilgazete.org/danimarka-iklim-degisikliginden-kaynaklanan-kayip-ve-zarar-icin-tazminat-odeyen-ilk-bm-ulkesi-olacak/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tazminat sözü verdi.</a>Kalkınma bakanı Flemming Møller Mortensen,&nbsp;"Dünyanın en yoksullarının, en az katkıda bulundukları iklim değişikliğinin sonuçlarından en fazla zarar görmeleri büyük haksızlık”&nbsp;dedi.Danimarka Dışişleri Bakanlığı'nın yaptığı açıklamaya göre, ödenecek 100 milyon Danimarka kronunun (yaklaşık 13 milyon dolar);<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">35 milyon kronu Almanya’nın Frankfurt kentinde bulunan ve daha fakir ülkelerde sigortayı sübvanse eden bir kuruluşa,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">32,5 milyon kronu Bakanlığın Kuzey Afrika’nın Sahra Çölü'nü kapsayan Sahel bölgesine odaklanan iklimle ilgili kayıp ve hasarlarla çalışan sivil toplum stratejik ortaklıklarına,</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">25 milyon kronu COP27 yaklaşırken mevcut iklim değişikliği müzakerelerini destekleyebilecek "stratejik çabalara",</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">7.5 milyon kronu ise gelişmekte olan ülkelerde iklim değişikliğinin etkilerine karşı direnci artırmak için çalışan sivil toplum aktörlerine gidecek.</li></ul><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Fosil Yakıt Şirketleri</h3>BM Genel Sekreteri António Guterres, ülkelerin vereceği tazminatlara ek olarak, ülkelerin fosil yakıt şirketlerine beklenmedik vergiler koyması ve parayı iklim krizi kaynaklı zarar gören savunmasız ülkelere yönlendirmesi gerektiğini <a fr-original-style="" href="https://www.iklimhaber.org/bm-genel-sekreterinden-fosil-yakit-sirketleri-icin-vergi-cagrisi-kirleten-odemeli/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ifade etti.</a><img src="https://images.aposto.com/2022/9/2/1664864066842.png" width="550" ratio="1.42" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: Daily Telegraph<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Temmuz ayında Exxon, 17,8 milyar dolar ile üç aylık süreçte rekor kâr elde ettiğini açıklarken, Chevron 11,6 milyar dolar ile kendi üç aylık rekor kârını açıkladı. Bu arada BP, aynı dönemde 8,5 milyar dolar kâr elde etti.Guterres’in önerisine göre, vergilerden elde edilen gelir, erken uyarı sistemlerine yatırım yapmak ve iklim krizine karşı direnç kazanmak isteyen gelişmekte olan ülkelere akmalı.Dünya daha da ısındıkça yoksul ülkelere verilen zararın artması bekleniyor. Antigua ve Barbuda tarafından BM’ye yapılan <a fr-original-style="" href="https://www.iklimhaber.org/yoksul-ulkeler-iklim-kaynakli-kayip-ve-hasar-icin-kuresel-vergi-talep-ediyor/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ayrı bir başvuruda</a>, Karayipler'de artan deniz ve hava sıcaklıklarının yıllar içinde yalnızca ada ülkesinde 7,9 milyar sterlinlik (yıllık GSYH’sinin altı katı) zarara yol açacak bir süper fırtına yaratabileceği konusunda uyarıda bulunuluyor.Antigua ve Barbuda’nın BM Büyükelçisi ve Küçük Ada Devletleri İttifakı Başkanı Walton Webson, “Biz borç ve yıkım korkusu olmadan yaşamayı hak ediyoruz. Adalarımız, neden olmadığımız bir krizin en ağır yükünü taşıyor, özel bir kayıp ve hasar müdahale fonunun acilen kurulması, sürdürülebilir iyileşmenin anahtarı. Her geçen yıl daha da aşırı görülen iklim etkileri yaşıyoruz” dedi.Kısaca, COP27 iklim adaleti ve tazminatı konusunda ciddi tartışmaların yaşandığı belirleyici bir konferans olacak.

Yoksul ülkelerin iklim tazminatı talebi güçleniyor.

COP27’de Ana Başlık İklim Tazminatı Olacak

Carbon Tracker ve Global Energy Monitor, Küresel Fosil Yakıtlar Veri Tabanı'nı&nbsp;açtı. Bu, dünya çapında fosil yakıt üretimi ve rezervlerinin karbon bütçesi üzerindeki etkilerini<a fr-original-style="" href="https://fossilfuelregistry.org/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;izleyen ilk halka açık veri tabanı.</a><img src="https://images.aposto.com/2022/8/2/1663661202389.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.39" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: GRoFF<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Veri tabanına göre, dünya fosil yakıt rezervlerinin üretilmesi ve yakılması 3,5 trilyon tonun üzerinde sera gazı emisyonuna yol açıyor, bu rakam ise 1,5 derece hedefi için kalan karbon bütçesinin yedi katından fazla.Paris İklim Anlaşması, her ne kadar fosil yakıt tüketimini azaltmaya yönelik adımlar atsa da, anlaşma içerisinde yer altındaki rezervlerin geleceği ele alınıyor. Fosil yakıt üretimi sırasında ortaya çıkan sera gazları genelde göz ardı ediliyor.Bilim insanları küresel ısınmayı 1,5 derecede sınırlandırmayı en etkin şekilde yapmak için, fosil yakıtların üretimi konusunda da adımlar atılmasını öneriyor. Bununla beraber bu veri tabanında da gördüğümüz üzere 89 ülkedeki 50.000'den fazla saha, fosil yakıt üretimine devam ediyor.Veriler bize, ABD ve Rusya'dan herhangi birinin, diğer tüm ülkeler üretimi derhal durdursa bile, tüm küresel karbon bütçesini aşacak kadar fosil yakıt rezervine sahip olduğunu gösteriyor. En büyük emisyon kaynağı ise her yıl yaklaşık 525 milyon ton karbon emisyonu üreten Suudi Arabistan'daki Ghawar petrol sahası.<img src="https://images.aposto.com/2022/8/2/1663661244426.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.63" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Ghawar Petrol SahasıKaynak: NRedge<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Durum böyle olunca petrol şirketlerinin vaat ettiği değişimlerin küresel ısınmaya yönelik çözüm oluşturması da gerçekçi görülmüyor. Bir rapora göre BP, Chevron, ExxonMobil, Shell ve TotalEnergies gibi büyük petrol ve gaz şirketleri, çevresel çalışmalarını duyurmak için yılda 750 milyon dolar harcarken, bu sermayenin yalnızca %12’sini düşük karbonlu kalkınmaya ayırıyorlar.Araştırmacılar, BP, Chevron, ExxonMobil, Shell ve TotalEnergies'in 2021’de yayımladığı kurumsal web sitelerindeki makaleler ve blog gönderileri, basın bültenleri, raporlar, konuşmalar ve şirket ile CEO’ların sosyal medya hesapları da dahil olmak üzere 3 bin 421 kamu iletişim materyalini incelemiş. Çalışma, tanıtım materyalinin %60’lık kısmının en az bir yeşil talepte bulunduğunu ve en popülerinin&nbsp;“enerji üretim karışımını değiştirme” çabalarına odaklandığını buldu. Bununla birlikte, beş şirketin sermaye harcamalarının analizi, hepsinin petrol ve gaz üretimini artıracağını tahmin ediyor.Fosil yakıt şirketleri harcamalarını artırmaya devam etse de, daha büyük ekonomik incelemelere baktığımızda yenilenebilir enerjiye yatırımın daha kârlı olacağına yönelik çalışmalar birbiri ardına geliyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/8/2/1663661669295.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.07" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Joule<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://bit.ly/3LsaeFG" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Oxford Üniversitesi’nin Joule dergisinde yayımlanan araştırması,</a> fosil yakıtın bırakılarak yenilenebilir enerjiye geçilmesinin 2050’ye kadar dünyaya 12 trilyon dolarlık bir birikim&nbsp;sağlayabileceğini ortaya koydu.Çalışmadaki Hızlı Geçiş Senaryosu, güneş, rüzgar, batarya teknolojileri, elektrikli araçlar ve yeşil hidrojen gibi temiz yakıtları artırarak 2050 yılına kadar fosil yakıtlardan arındırılmış bir enerji sisteminin mümkün olduğunun altını çiziyor. Bu senaryo günümüzle karşılaştırılınca, yüzde 55 daha fazla enerji hizmeti&nbsp;demek.Bu enerji hizmetlerine yönelik yatırımlar ise, mevcut fosil yakıt kullanım seviyelerimizi sürdürmeye kıyasla dünyaya en az 12 trilyon dolar tasarruf sağlama kapasitesine sahip. Araştırma, büyük yatırımların benzer teknolojilerin fiyatını düşürmesi örneğinden yola çıkarak, yenilenebilir enerji, batarya ve hidrojen elektrolizi maliyetinin daha da düşeceğini öngörüyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/8/2/1663661863817.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.29" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Avustralya'daki Tesla Bataryaları Baz Enerji SağlamaktaKaynak: electrek<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Araştırmanın lideri Dr. Rupert Way, ellerindeki verilerin temel yeşil teknolojilerin ölçeklendirilmesiyle maliyetlerin düşmeye devam edeceğini ve ne kadar hızlı gidilirse bir o kadar çok tasarruf edileceğini <a fr-original-style="" href="https://yesilgazete.org/yenilenebilir-enerjiye-hemen-gecilirse-trilyonlarca-dolarlik-tasarruf-saglanabilir/?utm_source=pocket_mylist" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtiyor.</a>Araştırmayı değerlendiren Rocky Mountain Institute (RMI) Enerji Stratejisti Kingsmill Bond ise yenilenebilir güneş ve rüzgar enerjisi kaynaklarının hâlihazırda fosillerden daha ucuz olduğuna, özellikle destekleyici pil teknolojisi gelişmeye devam ettikçe daha da ucuzlayacağına dikkat çekiyor.Bond, mevcut fosil yakıt sistemini korumanın, gezegeni yalnızca küresel ısınmanın yıkıcı tehditlerine maruz bırakmakla kalmadığını, kirlilik yoluyla milyonlarca insanın ölümüne sebep olduğunu, enerji faturalarını yükselttiğini ve petrol ile doğalgaza sahip ülkelere büyük rantlar kanalize ettiğini belirtiyor.Rusya-Ukrayna savaşı üzerinden ortaya çıkan enerji krizine verilen cevapların da verimlilik ve yenilenebilir enerji üzerinden olduğunu görüyoruz. Rusya ise Avrupa’nın üzerinde doğalgaz vanasını bir tehdit kılıcı olarak tutmaya devam ediyor.Avrupa Birliği’nde mayıs-ağustos döneminde güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payının %12,2 ile rekor seviyeye ulaşması, AB’yi 29 milyar Avro potansiyel doğalgaz ithalatından kurtardı.<img src="https://images.aposto.com/2022/8/2/1663662191769.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.72" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Vatikan da Güneş Enerjisini SeçiyorKaynak: Associated Press<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Güneş enerjisinin toplam elektrik üretimindeki payı AB içerisinde geçen yılın aynı döneminde %9,4 seviyesindeydi. Avrupa Birliği’nin bu kış döneminde de benzer yatırımlara devam etmesi bekleniyor.&nbsp;Zira, Avrupa Komisyonu'nun açıkladığı “RePowerEU” isimli pakette yenilenebilir enerji için 2030 ana hedefinin %40'tan %45'e çıkarılması kabul edildi.Tüm bulgular, temiz enerjiye hızlı geçişin fosil yakıt sistemine kıyasla enerji sisteminde maliyetleri düşürürken, küresel ekonomiye daha fazla enerji sağladığı ve dünya çapında daha fazla insanın enerjiye eriştiği&nbsp;bir kazan-kazan-kazan senaryosunun mümkün olduğunu gösteriyor.Şu andaki enerji krizi politik ve ekonomik çalkantılardan ciddi şekilde etkilenen, merkeziyetçi ve güvensiz fosil yakıtlara bel bağlamaya devam etmekten ortaya çıkıyor. Araştırmalar, krize karşı düşük maliyetli ve giderek ucuzlayacak temiz enerjiye geçişin mümkün olan en kısa sürede hızlandırması gerektiğini, çünkü bunun hem ekonomi hem de gezegen için faydalı olacağını bir kez daha doğruluyor.

Yeni çalışmalar temiz enerjiye hızlı bir geçiş öneriyor.

Fosil Yakıtları Bırakarak 12 Trilyon Dolar Tasarruf Yapabiliriz

Enerji krizinin manşetlerden düşmediği şu günlerde, Türkiye’de Temmuz ayında rüzgar ve güneşten üretilen elektrik miktarı rekor kırarak toplam elektrik üretiminin %21,6’sını oluşturdu.Güneşten 2 milyon 7 bin mWh, rüzgardan 4 milyon 237 bin mWh elektrik üretimi her iki kaynak için de tarihte bir ilk. Bununla beraber, özellikle rüzgar üretiminde, Türkiye hâlâ potansiyelinin 10’da 1’ni kullanıyor.Uzmanlar gerekli adımların hızla atılması durumunda, Türkiye’de rüzgar sektörünün her yıl en az 3 bin MW kurulu gücü ekleyebilecek kapasitede olduğunu belirtiyor. Bu şekilde, 2030 yılında rüzgar enerjisini üç katına çıkararak sadece rüzgardan 30 GW elektrik üretimi mümkün.<img src="https://images.aposto.com/2022/8/2/1662443124513.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.89" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak:EkoIQ<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu son gelişmeler kur artışı ve uluslararası alandaki politik çalkantıların arasında, enerji bağımsızlığı ve enerji arz güvenliğinde yenilenebilir enerjiyi “anahtar çözüm” olarak daha da görünür hale getiriyor.Bununla beraber Türkiye’de kömürün yerli ve milli bir enerji kaynağı olarak görülmesi hem şu andaki enerji güvenliği hem de iklim hedefleri için sorun yaratıyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Artıştan Azaltım = Artış</h3>Ekim 2021’de Paris Anlaşması'nı onaylayan Türkiye’nin, diğer ülkelerin de yapacağı gibi, Kasım 2022’de Mısır’da gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi (COP27) öncesinde sera gazı emisyonu azaltım hedefini güncellemesi bekleniyor.Zira COP27’nin özellikle 2050’de Net Sıfır hedeflerinin daha da kesinleşeceği bir zirve olması da bekleniyor. Bu iki anlama geliyor:<ol fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Başta kömür olmak üzere fosil yakıtlara yönelik finansal yatırımların gittikçe azalacağını göreceğiz.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye’nin de şu an hangi politikalar ve ara hedeflerle ulaşacağı belli olmayan Net Sıfır hedefinin kesinleşmesi beklenecek.<img src="https://images.aposto.com/2022/8/2/1662443221753.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.00" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></li></ol><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Türkiye şu anda Paris İklim Anlaşması’na göre herhangi bir azaltım konusunda söz vermiş değil. Türkiye, güncel emisyonları 430 MtCO2e iken, 2030 yılına kadar hiçbir aksiyon almazsa emisyonlarının 1.175 MtCO2e’ye çıkacağını hesapladığını, iklim eylemleri ile bunu 929 MtCO2e’de sınırlamayı hedeflediğini açıklamıştı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yeni Bir İklim Hedefi</h2>Bu hedef, her ne kadar “azaltım hedefi” olarak adlandırılsa da, emisyonların 2030’a kadar iki katından fazla bir noktaya çıktığını açık bir şekilde görüyoruz. <a fr-original-style="" href="https://www.birbucukderece.com/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Yani Türkiye’nin acilen yeni bir iklim hedefine ihtiyacı var.</a>Geçtiğimiz hafta içinde de, iklim konusunda çalışan sivil toplum kuruluşları, BM İklim Zirvesi öncesinde yeni iklim hedefini açıklayacağını beyan eden Türkiye’nin 2030’a kadar en az yüzde 35 mutlak emisyon azaltımına gitmesi gerektiğini belirtti.Türkiye’nin 2030’da yüzde 35 mutlak emisyon azaltımı hedefine ulaşabilmesi için STK’ların önerileri şöyle:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2030 yılı itibariyle kömürden elektrik üretimine son verilmesi,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payının yüzde 75’e çıkarılması,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Elektrikli araçların payının binek araçlarda en az yüzde 20’ye, yolcu ve yük taşıma araçlarında en az yüzde 10’a çıkarılması,</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Demiryolu yatırımlarının artırılarak binek araçlarda yüzde 5, karayolu toplu ulaşım ve yük taşımada yüzde 10 raylı sisteme geçiş sağlanması, &nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sanayi, hizmet sektöründe ve tarım uygulamalarında enerji verimliliği, elektrifikasyon ve doğrudan yenilenebilir enerji kullanımının artırılması,&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Binalarda ise kömür ve sıvı fosil yakıt kullanımının sonlandırılması, büyük ölçüde elektrikle ısınmaya geçilmesi.</li></ul><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Net Sıfıra Ulaşmak için Yeni Bir Bakış Açısı Gerek</h3>Türkiye’nin 2020 yılında 523,9 MtCO2e olan emisyon düzeyi, %35 mutlak azaltım ile 340 MtCO2e’ye iniyor. Bu da en azından 2050’de net sıfıra ulaşmak için yeni projelerin planlanmasını kolaylaştırıyor.Zira konu net sıfır noktasına geldiğinde, artık atmosfere saldığımız sera gazı ile yutak alanların restorasyonu, doğa tabanlı karbon tutma ve yakalama gibi yöntemler ile atmosfere salınmasını engellediğimiz sera gazı miktarının birbirine denk gelmesini sağlamamız gerek.Buna ek olarak fosil yakıtlardan yenilenebilir enerjiye dönüşümde her ne kadar büyük potansiyeller olsa da, yatırımların&nbsp;biyolojik çeşitliliği koruması, arazi kullanımının planlı ve bütüncül politikalarla yapılması, gıda güvencesini sağlayabilmek için verimli tarımsal arazilere yapılmaması, ekosistemleri koruması ve yöre insanının ekolojik ve&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/6168241e1b8fe1000740023f" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sosyal haklarını gözetmesi gerekir.</a>Türkiye’de kömür madenlerinin ötesinde bazı yenilenebilir enerji projelerine bile baktığımızda bu durumların sağlanmadığını görmemiz mümkün.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bilimsel Veriler Yenilenebilir Enerjiyi Öneriyor</h3>STK’lar Türkiye’nin bu yıl vereceği güçlü iklim hedefi ile, ülke ekonomisini iklim ve enerji risklerine ve geleceğe hazırlayabileceğini belirtiyor.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://ember-climate.org/insights/research/turkey-wind-and-solar-saved-7-bn-in-12-months/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">EMBER’in çalışmasına göre&nbsp;</a>Türkiye’de güneş ve rüzgar ile üretilen elektriğin, 1 yıl içinde 7 milyar dolar, yani neredeyse 1 aylık enerji ithalatını önlediğini görmek mümkün. Bu da fosil yakıtlarda %80 oranında dışarıya bağımlı ve ağırlıklı olarak bu kaynaklara dayanan bir ülke için oldukça önemli.İklim dostu yenilenebilir enerji yatırımları ve enerji verimliliği aynı zamanda konut ve sanayideki yüksek elektrik faturalarının düşmesine de yardımcı oluyor. Bu, özellikle, yoksul kesimin hane halkı refahına doğrudan etki edebilecek bir sosyal fayda anlamına geliyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/8/2/1662444890374.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Akra Media<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">"<a fr-original-style="" href="https://350turkiye.org/kirleten-oderse-turkiyenin-2030da-komurden-cikmasi-mumkun/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kömürden Çıkış 2030” raporuna göre,&nbsp;k</a>ömürden çıkıp güneş, rüzgar, bataryaya dayalı bir sisteme geçiş ile 2035’e gelmeden elektrik üretim maliyeti azaldığını görmüştük.Yenilenebilir enerji kaynaklarının aynı zamanda istihdam konusunda ciddi faydalar sağladığını görmek mümkün. Her 1 milyon dolarlık yenilenebilir enerji yatırımı en az 10 kişiye istihdam yaratırken, aynı yatırımın kömüre yapılması işgücünde sadece 2 kişiye yer açıyor.&nbsp;Güneş ve rüzgar enerjisi yatırımları, kömürün 5 katı istihdam potansiyeli yaratıyor.SEFİA’nın hesaplamasına göre Türkiye’de 2053 net sıfır emisyon vizyonuna uyumlu bir elektrik sektörü dönüşümünün 2030’a kadar güneş enerjisinde 71 bin, rüzgar enerjisinde 141 bin ek istihdam yaratabileceği, 2050 yılına kadar ise söz konusu sektörlerdeki ek istihdamın sırasıyla 455 bin ve 330 bine erişebileceği hesaplanıyor.Uluslararası alandaki politik krizin Türkiye’yi ne yöne çekeceği tamamı ile hükümet politikalarına bağlı. Ya eski sistemlerin, fosil yakıtların, kömür için yok olan köylerin ,ormanların devamını sağlayacağız, ya da zaten kapıda bekleyen hazır teknolojilere yönelerek enerji güvenliğimizi sağlayacak, aynı zamanda istihdam ve sosyal fayda sağlayacağız.Zaman artık bilimi ve doğayı dinlemenin zamanı.

🍃☀️ Son raporlar Türkiye'nin enerji geleceğinin rüzgar ve güneşte olduğunu gösteriyor.

Türkiye Kömürle Değil, Yenilenebilir Enerjiyle Güvende

Biden'ın geçtiğimiz günlerde imzaladığı Enflasyon Azaltım Yasa Tasarısı içerisinde en büyük harcama 370 milyar dolar ile iklim krizine ait. Bu rakam oldukça yüksek görünse de, aslında ilk yasa tasarısından ve Biden’ın seçimlerde vaat ettiği 2 trilyon dolarlık harcamadan oldukça düşük.Demokratlar bu yasal değişiklikler ile 2005 yılına göre emisyonların %40 oranında azalacağını&nbsp;belirtiyor. Bununla beraber uzmanlar yasal değişiklik olmadan da 2030’da emisyonların %20 oranında azalacağını öngörüyordu.Bu değişikliğin en büyük ayağı güneş enerjisi, rüzgar türbinleri, ısı pompaları, enerji verimliliği yatırımları ve elektrik araçlarının verilecek kredi ve vergi iadeleri&nbsp;ile desteklenmesi olacak.Yasa paketi ile enerji sektörüne yapılacak yatırımların iklim krizinin ötesinde enflasyonu da düşüreceği düşünülüyor. Uzmanlar ABD Tüketici Fiyat Endeksi’nde yaşanan %9’luk artışın %30 kadarının enerji fiyatlarındaki artışlardan kaynaklandığını belirtiyor. Fosil yakıta olan bağımlılığı azaltarak tüketici fiyatları üzerindeki bu etkinin azalacağı belirtiliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kömürlü termik santrallerinin kapatılmasına teşvik</h2><img src="https://images.aposto.com/2022/7/3/1661316655282.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.72" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Photo: Twitter/@turcopundit<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Detaylarda ABD’nin çoğu kırsalda bulunan 172 kömürlü termik santralinin kapatılmasına yönelik planlar dikkat çekiyor. 10 milyar dolarlık bir bütçenin kırsaldaki elektrik kooperatiflere yöneltilerek, yenilenebilir enerji yatırımlarının teşvik edilmesi planlanıyor. Zira bu kooperatiflerin ürettiği enerjinin %32’si kömürden geliyor.Sadece kooperatiflerin değil, diğer enerji şirketlerinin ve hatta tüm sanayinin de yenilenebilir enerji ve teknolojilerini üretmesi teşvik ediliyor.Tabii ki bu teknolojileri üretirken, endüstriyel üretim bölgelerinde enerjinin daha verimli kullanılması da teşvik edililiyor. Sanayi bölgeleri için özellikle ilk defa metan gazına yönelik sınırlandırma ve sınırın üstüne çıkan üreticilere yönelik cezalandırma da uygulanacak.Özellikle son dönemde yapılan araştırmalar sanayi ile enerji üretiminde metan gazı kaçaklarının genellikle ölçülmediğini ve karbondioksitten kısa ömürlü ama neredeyse 20 kat daha güçlü bu sera gazının etkilerinin düşündüğümüzden fazla olduğunu tartışıyordu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yaşam alanları iyileştiriliyor</h2><img src="https://images.aposto.com/2022/7/3/1661316919886.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">W.Va.ERIN SCHAFF/NYT<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Harcamaların ciddi bir kısmı da dezavantajlı bölgelerde yaşayan topluluklara yönelik planlanmış. Gelir düzeyi düşük olan bu toplulukların bulunduğu bölgelerde hava kirliliğinin ölçülmesi ve bu kirliliğin temizlenmesine yönelik projelere destek verilecek. Bu bölgelerin aynı zamanda iklim krizine karşı değişikliklere uyum sağlamasına yönelik projelere de destek sağlanacak.Proje ile 4 milyar dolarlık bir bütçenin bu topluluklardaki yürüme yollarının ve toplu taşıma sistemlerinin geliştirilmesi, otoyollar için ses bariyerlerinin eklenmesini ve özellikle ısıl ada etkisinin azaltılmasını da hedefliyor.Projede dikkat çeken bir diğer nokta ise ağaçlandırma ve toprak iyileştirmeye yönelik çalışmalar. Yaklaşık 20 milyar doların, örtücü bitkiler gibi uygulamaları kullanan “iklim akıllı tarıma”&nbsp;aktarılacağını belirten Biden, çiftçilerin böylelikle toprakta daha fazla karbon tutabileceğini belirtiyor.Özellikle son dönemlerde orman yangınları yüzünden oldukça alan kaybeden ve ilerde de kaybetmeyi bekleyen ABD, orman yangınlarına karşı önlemler alınması ve eski ormanların korunarak karbon yutağı kapasitesinin geliştirilmesi konusunda 5 milyar dolarlık bir yatırım ile adım atmış durumda.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Karbon yakalanır mı?</h2><img src="https://images.aposto.com/2022/7/3/1661317037478.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Her ne kadar buraya kadar, iklim değişikliğine yönelik değişiklikler oldukça mantıklı gözükse de, paketin en çok tartışılan konusu&nbsp;karbon yakalama teknolojilerine yönelik yatırım oldu.Genelde daha fazla sondaj yapılması için kullanılan bu teknolojinin son dönemde karbon yakalama teknolojisi olarak kullanılması ve var olan, hızını almış yenilenebilir teknolojilere alternatif olarak gösterilmesi tepki aldı. Çünkü son dönemlerde karbon yakalama tesislerinin milyar dolarlık yatırım almasına rağmen istenilen verimi sağlayamaması ve bunun yüzünden kapatıldığını görmek mümkün. Bununla beraber federal bir yatırım ile bu teknolojilerin ilerleyeceğini savunanlar da var.Bu federal yatırım ile karbon kredisi için en az 100 bin ton karbondioksit yakalaması gereken “fabrikalar” artık 12,5 tonluk alt sınır ile, tam kapasitede 9 milyon dolara yakın vergi indirimi kazanacak. Bu fabrikaların aynı zamanda daha fazla karbondioksiti işleme sokmak için, yeni kurulacak boru hatları ile taşıma yapabileceği konusunda yorumlar var.Karbon yakalama teknolojilerinin indirekt olarak doğalgaz ve petrol şirketlerinin ömrünü uzatması bekleniyor. Tepki çeken başka bir gelişme de bu sonucu destekleyecekmiş gibi gözüküyor.Federal topraklarda bulunan ve gelecekte kurulacak yenilenebilir enerji projeleri devam eden petrol ve gaz projelerinin gelişimine bağlanıyor ve açık artırmayla rüzgar ve güneş enerjisi ile devam etmeden önce karada en az 2 milyon dönüm ve denizde 60 milyon dönüm petrol ve gaz çıkarılmasını&nbsp;teklif etmesini gerektiriyor. Bu da aslında iklim krizine karşı yapılmış değişiklerin konuşulduğu bir pakette tabii ki tepki topluyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki bu yatırımlar yeterli mi?</h2><img src="https://images.aposto.com/2022/7/3/1661317312334.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.02" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Photo: Image RYTIS DAUKANTAS/UPSTREAM<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Birçok ülkenin iklim düzenlemeleri ve yeşil altyapıya dair yatırım yaptığının altını çizen&nbsp;Bloomberg’den Aaron Clark, Enflasyon Azaltma Yasası’nın karbon fiyatlandırmasına değil, daha çok yatırımları ucuz hale getiren sübvansiyonlara odaklandığını belirtiyor.Yenilenebilir enerji kaynakları artışta olsa da, ABD'nin enerjisinin yüzde 80'inden fazlası fosil yakıtlardan geliyor. ABD kişi başına karbondioksit üretimde 15,5 ton ile birinci, toplamda ise 5 bin megatonun üstündeki karbondioksit salımı ile Çin’den sonra ikinci sırada.Tabii ki, bu dev ülkenin yaptığı her değişim oldukça önemli ve iklim krizine büyük bir etkisi de olacak. Ama karbon yakalama gibi verimsiz teknolojilerinin ve yenilenebilir enerji üretimi öncesi petrol ve doğalgaz üretiminin teklif edilmesi, enerji lobilerinin hâlâ çok güçlü olduğunu gösteriyor.Yine de, ABD’nin bu yasa değişikliği paketinin doğru yolda atılan ilk adım olduğunu söyleyebiliriz.

Paket tarihî değişiklikler sunsa da, Biden'ın vaatlerinden çok uzakta

ABD'nin İklim Krizine Yönelik Yatırımları Yeterli mi?

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri&nbsp;António Guterres, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, fosil yakıt şirketlerinin son dönemde rekor kıran kazançlarını grotesk bir açgözlülüğün eseri ve ahlak dışı olarak nitelendirdi.Pandemi sonrası hızla eskiye dönen talep ile beraber Rusya’nın Ukrayna’yı işgali üzerinden doğan arz problemleri&nbsp;enerji şirketlerinin kârını rekor seviyeye çıkardı.Guterres, büyük enerji şirketlerinin sadece bu yılın ilk çeyreğinde ulaştığı yaklaşık 100 milyar dolarlık gelir için enerji şirketlerine ve finansal destekçilerine özel, “beklenmedik vergi”&nbsp;uygulanmasını önerdi.&nbsp;➡️ Beklenmedik Vergi:&nbsp;Daha önce 1997’de Tony Blair hükümeti tarafından da uygulanan bu vergi, tek seferlik olmak üzere uygulanan bir <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/news/business-60295177" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">vergi türü.&nbsp;</a>Bu verginin hedefinde, kendilerinin sebep olmadığı “beklenmedik” bir değişimden gelir elde eden şirketler var.Belki de bu verginin en büyük özelliği normalde fosil yakıt şirketlerine sağlanan indirimlerden bu verginin etkilenmemesi olacak. Önceki yıllarda sağlanan indirimler sayesinde BP ve Shell son dönemde İngiltere’ye neredeyse hiç vergi ödememiş.<img src="https://images.aposto.com/2022/7/1/1659972772177.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.90" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İllüstrasyon: Adweek<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">📈 Savaş Zamanında Rekor Kârlar</h3>Vergi indirimleri ve son dönemde yaşanan gelişmelerden sonra BP, 8 milyar dolar ile son 14 yılın en yüksek kârına ulaştı. Bir diğer enerji devi Shell 11 milyar dolarlık kâr ilan ederken, Exxon Mobil, 18 milyar dolarlık rekor <a fr-original-style="" href="https://www.theguardian.com/business/2022/jul/29/oil-gas-company-profits-fuel-prices-shell-exxon-chevron" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kâra ulaştı.</a>Dünya çapında bireylerin doğalgaz faturalarını ödemekte zorlandığı, gıdaya ulaşmakta zorluk çektiği bir dönemde, düşük gelirli ailelerin açlık sınırına itilmesi ve orta gelirli ailelerin ciddi kesintilere gittiği bir dönem içerisinde bu durum tepki topladı.Guterres, bu savaş ortamında, fosil yakıt şirketlerinin en yoksul insanların ve toplulukların sırtından elde ettiği ve iklime büyük bir maliyeti olacak rekor kârlar elde etmesini ahlak dışı ilan etti.Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri aynı zamanda, tüm hükümetleri bu aşırı kârları beklenmedik vergi ile vergilendirmeye ve fonları bu zor zamanlarda en savunmasız insanları desteklemek için kullanmaya çağırdı.Özellikle İngiltere’de bu verginin alınması ciddi şekilde konuşulmaya başlandı ve şirketlerin 26 Mayıs sonrası gelirlerinin hedeflenmesi planlanmakta.<img src="https://images.aposto.com/2022/7/1/1659973315715.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.60" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: Scott Dalton / Oxfam America<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bununla beraber BP ve Shell, Rusya’daki yatırımlardan çıktıklarını belgeleyerek büyük bir vergi kesiminden kurtuldular. Buna ek olarak şirketler son dönemde kazandıkları gelir ile sattıkları hisselerini geri aldılar. Bu geri alış şirketlerin değerini artırdı.&nbsp;Bu sebeplerden dolayı “beklenmedik vergilerin” düşünülenden daha az gelir getirmesi <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/news/business-60295177" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bekleniyor.</a>🟢 "Yeşil badana"İronik olan şeylerden biri de BP’nin sadece İngiltere’de 1 milyon dolara yakın bir bütçeyi sosyal medyada çevre dostu yatırımlarının reklamına harcaması olmuş.&nbsp;Eco-Bot.Net&nbsp;tarafından <a fr-original-style="" href="https://www.theguardian.com/business/2022/aug/06/bp-social-media-influence-ads-labour-windfall-tax?utm_source=pocket_mylist" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yapılan bir çalışma</a>, bu harcamanın yarısının rekor bütçeyi açıklamadan önceki haftaya yayılacak şekilde planlandığını gösteriyor.Greenpeace Birleşik Krallık,&nbsp;bu reklamların tamamı ile “sosyal izin alınması” üzerine planlandığını belirtiyor. Yani şirketin yaptığı yeşil badanalar ile, kaba bir tabir ile “kazanıyor ama çalışıyorlar” imajı verilmeye çalışılıyor.Reklamların neredeyse hepsi Birleşik Krallık için iyi ve çevreci olan çözümlere odaklanırken, hiçbiri enerji fakirliği yaşayan insanlardan ve vergilendirilmeyen rekor kârlardan bahsetmiyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/7/1/1659973390758.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.29" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">1970'ten itibaren petrol ve doğalgaz endüstrisinin yıllık kâr getirisi<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Yapılan <a fr-original-style="" href="https://www.theguardian.com/environment/2022/jul/21/revealed-oil-sectors-staggering-profits-last-50-years" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bir başka çalışma</a>, bu durumun 1970’lerden beri devam ettiğini gösteriyor. Fosil yakıtlar, özellikle petrol ve doğalgaz, yatırımcılarına son 50 yılda her gün 2,8 milyar dolar saf kâr kazandırmış.Arzın dönem dönem suni olarak sınırlandırılması ve 52 trilyon dolarlık bir finansal güç ile, petrol ülkeleri ve fosil yakıt şirketleri neredeyse tüm politikacıları ve sistemleri elinde oynatabilmiş.London School of Economics, Londra Üniversitesi Akademisi ve Carbon Tracker adlı STK tarafından onaylanan ve hazırlık aşamasındaki bu çalışma, Dünya Bankası’nın&nbsp;verilerine dayanmakta. Bu veriler üzerinden yapılan çalışma, daha sonra küresel petrol ve gaz satışından ortaya çıkan rantı, yani tüm üretim bedeli çıkarıldıktan sonra ortaya çıkan kazanılmamış kârı hesaplıyor.🔴 İklim krizini çözmek istiyorsak bunun durması gerekİklim krizinin en büyük suçlusu fosil yakıtlar. Bununla birlikte proje içerisinde çalışan uzmanlar&nbsp;her gün 2,8 milyar dolarlık rant ve IMF’nin son verilerine göre her gün 16 milyar dolarlık vergi indirimi&nbsp;sağlanan fosil yakıt sektörünün, iklim krizi tartışmalarını politik olarak istediği yere çekebileceğini belirtiyor.Her ne kadar son dönemde gelir kapıları azalsa da, Rusya-Ukrayna savaşı bu gelirin neredeyse iki katına çıkmasına sebep oldu. Ama artık hem enerji güvenliği hem de iklim krizine çözüm olması için, hükümetlerin bu aşırı geliri vergilendirmesi ve sağlanan vergi indirimleri ile devlet yardımlarını kesmesi gerekiyor.Burada oluşacak kazanç ile yenilenebilir enerji ve batarya teknolojisine odaklanan ve yerel, adil bir enerji dağıtım sistemi&nbsp;kurulabilir.Özellikle son dönemde, enerji güvenliğini sağlamak ve Rusya gazından bağımsızlık ilan etmek için iklim krizine yönelik çözümlerin kullanılması ele alınıyor. Avrupa İklim Vakfı’nın yayımladığı son rapor ülkelerin bu konularda atabileceği adımları ele almış.&nbsp;Bu adımların içerisinde agresif bir şekilde yenilenebilir enerji projelerinin kurulması, enerji verimliliği ve elektriklendirme projelerine geçiş ve doğalgaz boru hatları yerine önümüzdeki 36 ay boyunca sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatının geçici olarak artırılması var.&nbsp;Asıl hedefte ise doğalgaz kullanımını ilk olarak belirli bir seviyede tutmak ama en azından 2025’te hızlıca azaltmak ve yeni doğalgaz altyapısına yönelik yatırım yapılmasının önüne geçmek var.🖋️ Beklenmedik bir çözüm?Aslında önerilenler Uluslararası Enerji Ajansı’nın 2050’de Net Sıfır Planı’ndan çok da uzakta değil. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik işgali bazıları için fosil yakıta geri dönüş demek olsa da, bence uzun dönemde, kalıcı bir alternatif olarak görülen doğalgazın bile, düşündüğümüzden daha hızlı bir şekilde yerini yenilenebilir enerji projelerine bırakmasına yol açacak.Her kriz, aslında eski sistemin artık sürdürülemeyeceği bir dönüşüm sürecidir. O yüzden burada sürekli tekrarladığımız bir deyişi bir daha tekrarlayalım; iklimi değil, sistemi değiştir!

Peki çözüm ne? Beklenmedik vergi mi, yoksa sistemin tümden değişimi mi?

Birleşmiş Milletler: Fosil Yakıt Şirketlerinin Kazançları Ahlaksızca

Türkiye, 1980’lerden beridir, hem elektrik hem de ısınma için enerji üretiminde doğalgaz ithalatına bağımlı bir sisteme sahip.O günden bugüne ısınma konusunda doğalgaz ithalatı artsa da, elektrik üretiminde dışarıya bağımlılığı azaltmak için başta linyit olmak üzere fosil yakıtlar ve hidroelektriğin büyük bir çoğunluğunu oluşturduğu yenilenebilir enerji kaynakları desteklenmekte ve yatırım almakta.Son on yılda ise maliyetlerinin giderek azalması ile güneş ve rüzgar da yenilenebilir enerji kaynaklarında kendine daha geniş bir alan bulmuş durumda. Öyle ki son 4 yılda yapılan elektrik üretim yatırımlarının yüzde 86'sını yenilenebilir kaynaklar oluşturmuş.Bu gelişmeler elektrik üretiminde doğalgaza bağımlılığı ciddi derecede azaltsa da, %20’nin üstünde payı ile doğalgaz hala ikinci en büyük elektrik kaynağı.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/4/1/1652114913267.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.60" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Buna ek olarak Türkiye’nin elektrik yatırımı konusundaki ilk endişesi arz güvenliği olduğundan, iklim krizi ve sera gazı emisyonu konusundaki sorunlar bu denklemde kendine çok geç yer buldu.Türkiye’nin elektrik enerjisi konusunda ki dönüm noktası iae 2021’de onaylanan Paris İklim Anlaşması ve bu anlaşma ile beraber 2053 yılı için konulan net sıfır emisyon hedefi ile gerçekleşti diyebiliriz.Bu dönüm noktası ile enerji arz güvenliğinin sağlanması için yenilenebilir enerji kaynakları merkeze alınarak projeler hazırlanmakta.Buna rağmen maalesef hala kömürlü termik santrallere ve yine dışarıya bağımlı olduğumuz bir kaynak olan nükleer enerji de bu planları içerisinde bulunmakta.An itibari ile elektrik üretiminin %40’dan fazlası fosil yakıtlardan gelmekte. Açıkçası bu elektrik üretimindeki fosil yakıtların dünya ortalaması olan %63’ün oldukça altında olsa da, Türkiye’nin yenilenebilir enerji potansiyeli düşünülünce bu rakamın daha da düşük olması mümkün.Türkiye Elektrik Sistemine Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Entegrasyonu<a fr-original-style="" href="https://shura.org.tr/turkiye-elektrik-sistemine-yenilenebilir-enerji-kaynaklarinin-entegrasyonu/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi’nin hazırladığı “Türkiye Elektrik Sistemine Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Entegrasyonu” raporu,</a> elektrik sistemi dönüşümünde değişken yenilenebilir enerji kaynaklarının hızlandırılması ile Türkiye’nin iletim şebekesi üzerinde ortaya çıkabilecek potansiyel etkileri araştırmakta.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/4/1/1652115150466.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="2.01" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Raporda, elektrik sistemlerinin, ekonominin karbonsuzlaşması ve net sıfır emisyon hedeflerine ulaşılması için bel kemiği rolü oynayacağı belirtiliyor.Elektrik sistemleri için kullanılan yenilenebilir enerji kaynakları, özellikle gelecek dönemdeki teknolojilerde, direkt olarak elektrikli araçlar ve ısı pompalarında, indirekt olarak ise hidrojen üretimi için kullanılacak.Eğer net sıfır hedeflerine ulaşılması isteniyor ise, elektrik üretiminin karbondan arındırılması ve yenilenebilir enerji gelişiminin benzeri görülmemiş bir şekilde hızlandırılmasını, ama en önemlisi fosil yakıtların da aynı hızla devreden çıkarılması gerekecek.Tüm bunlar göz önüne alındığında, SHURA’nın raporu yenilenebilir enerji kaynaklarına odaklı bir elektrik sistemi dönüşümünün hızlandırılması ile Türkiye’nin iletim şebekesi üzerinde ortaya çıkabilecek potansiyel etkileri değerlendirmekte.Bu bülten de biz SHURA’nın raporunda bulunan enerji politikalarını kısaca inceleyeceğiz.Senaryolar<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/4/1/1652115179168.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.55" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Araştırmalar, şu anki mevcut politikaları göre piyasanın 2030’a kadar büyük ölçüde aynı şekilde işlemeye devam edeceği öngörüyor.Bunun sonucunda kömürün, %15 oranında artarak 23 GW’a ulaşacağı, rüzgâr enerjisinin kurulu gücünün iki katına çıkarak 17 GW’a yükseliceği, güneş enerjisi kurulu gücünün ise neredeyse 3 kat büyüyerek 20 GW’a yükseleceği varsayılmıştır.Mevcut senaryoda doğal gaz kurulu güç kapasitesinin ise yaklaşık 26 GW’da kısmen sabit kalacağı varsayılmış.Buna ek olarak mevcut senaryo Türkiye’de ilk kez inşa edilen nükleer santralin, 1.200 MW’lık dört ünitenin tamamının devreye alınacağını öngörmekte ve diğer senaryolarda da bunu kullanmakta.SHURA raporu alternatif olarak iki senaryo önerse de, burada iklim krizine çözüm açısından en güçlü senaryo olan Kömür Azaltım Senaryosu’nu ele alacağım.Kömür Azaltım Senaryosu ile Türkiye’de kömüre dayalı elektrik üretim kapasitesinin büyük bir bölümünün devre dışı kalması ve bu azalan arz miktarının yenilenebilir enerji kaynakları tarafından sağlanması halinde, rüzgar ve güneş enerjisi kurulu güç kapasitelerinin en yüksek seviyelere çıkabildiği durum analiz ediliyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/4/1/1652115462622.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.63" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu durumda 20 GW kömür kurulu güç kapasitesinin 5 GW’a düşmesi öngörülüyor. Elektrik üretiminde ortaya çıkan açığin ise yaklaşık 4 kat büyüyerek 33 GW’a ulaşan rüzgar, 6 kat büyüyerek ciddi bir büyüme sağlayan ve 41 GW’a ulaşan güneş, 32 GW hidroelektrik kaynakları ile kapatılması planlanmış.Bu durumda, yenilenebilir enerji üretim payı, 2030’da %70 oranlarına ulaşacak ve ayrıca enerji verimliliği potansiyellerinin kullanılmasıyla “Mevcut Politikalar Senaryosu”na kıyasla, elektrik tüketimi 40 TWh azaltılabilecek.Bu da maliyetli fosil yakıt ihtiyacını azaltılırken elektrik sisteminin karbonsuzlaşmasına katkı sağlayacak.Bu senaryo aynı zamanda, 1 GW’lık pompaj depolamalı hidroelektrik santral, 600 MW batarya enerji depolama, talep tarafı katılımı, devreye girecek ve çıkacak santrallerin sistem odaklı yaklaşımla konumlandırılması, komşu ülkelerle elektrik iletim bağlantı kapasitelerinin kullanılması, mevcut esnek santrallerin sistemde tutulması gibi sisteme esneklik sağlayacak birçok seçenek ile gelmekte.Belki de burada en çok merak edilen noktalardan birisi maliyet olsa gerek. Mevcut Politikalar Senaryosu”na kıyasla, “Kömür Azaltım Senaryosu”nda ortalama sistem maliyeti megavat-saat başına yaklaşık 5,5 euro daha fazla avantaj sağlıyor.Karbon maliyeti, yük al/yük at ve üretim kesinti maliyetleri, piyasa takas fiyatı, ortalama yatırım ve işletme &amp; bakım maliyetleri gibi değişkenler burada ciddi rol oynamakta.Oldukça detaylı bir şekilde Türkiye’nin elektrik altyapısı ve onun geleceğini ele alan bu rapor bize gösteriyor ki mevcut politikalar ile gerçek anlamda karbonsuz bir elektrik üretimine sahip olmak mümkün değil.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/4/1/1652115610752.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.44" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Hem Paris İklim Anlaşması’na hem de net sıfır hedeflerine uyum sağlayacak çözüm ise SHURA’nın kömürden elektrik üretimini giderek azalttığı ama doğalgaz seviyesininin çok da etkilenmediği Kömür Azaltım Senaryosusu içerisinde gerçekleşmekte.Bu senaryo Uluslararası Enerji Ajansı’nın Net Sıfır Raporu ve Avrupa Birliği’nin Enerji Politikaları ile de benzer bir çizgide ilerlemekte.Bununla beraber son dönemde özellikle Rusya’nın giderek agresif bir tutum alması ile doğalgaza yönelik projelerde enerji politikalarında çekimser bir tutum alınmış durumda.Açıkçası kömürün geleceği Rusya’nın bundan sonra atacağı adımlara oldukça bağlı. Eğer Rusya doğalgaz konusunda aynı katı alım koşullarını devam ettirirse, kömür kullanımı konusunda “Hızlandırılmış Yenilenebilir Enerji Senaryosu” daha gerçekçi olacaktır.Bu senaryoda doğalgaz ve kömür kaynaklarının elektrik üretimindeki toplam payının %30 oranında azalması beklenmekte ama toplam azalma 9 GW’da kalmakta. Bununla beraber yenilenebilir enerji kaynaklarının payı ise %60 gibi bir seviyeye yükselmekte ama sera gazı salımında ciddi bir azalma olmamakta.Ekonomisini ve gücünü fosil yakıt kaynaklar üzerine kuran ülkeler ve liderler, yenilenebilir enerji kaynaklarının ucuzlaması ve enerji üretiminin merkezci yapısının bozulması ile ciddi bir kırılma yaşamakta.Maalesef bu kırılmanın uluslararası politikalar ile nasıl bir şekil alacağı, iklim krizinin çözümünün de ne kadar karmaşık olacağını belirleyecek.&nbsp;<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/4/1/1652115873363.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.47" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Enerji konusunda yatırım yapan ülkelerin önünde artık tek bir seçim yok. Özellikle Türkiye gibi, “sıcak bir bölgede” bulunan ülkelerin hem enerji güvenliğini sağlarken hem de giderek yaklaşan iklim krizini düşünerek yenilenebilir ve sürdürülebilir teknolojilere yatırım yapması gerekecek.Maalesef gelecek gemisinin rotasında bolca fırtına gözükmekte, umarım fırtına dağılır, güneşimiz bol olur.

Doğru politikalar ile kömürün payını %85 azaltmak mümkün

Türkiye 8 Yılda %70 Yenilenebilir Kaynaklı Elektriğe Ulaşabilir 

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali hala devam etmekte. Savaşta 4 bine yakın sivil hayatını kaybetti, bir o kadar da yaralı var. Milyonlarca Ukraynalı ise yaşadıkları yerleri terketmek zorunda kaldı.Savaşın arkasındaki sebep ne olursa olsun, yaşanan felaketin etkilerini göz ardı etmek mümkün değil.Rusya’nın işgaline karşı Avrupa Birliği ve özellikle Batı ülkeleri askeri müdahale yerine, en başından beri belirli ticari ve finansal kısıtlamalar koyarak karşı çıktı.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/6/1651339723057.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.66" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu kısıtlamalar Rusya’nın ekonomisini ciddi bir şekilde etkilese de, Rusya’nın bir kalemden geliri, savaşın başlangıcından beri iki katına çıkmış durumda.İklim krizinin en büyük sebebi olan fosil yakıtlar, Rusya’nın kesilmeyen geliri olarak bu savaşta kendine özel bir yer bulmuş durumda.Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (Centre for Research on Energy and Clean Air, CREA) tarafından Rusya'nın petrol, doğal gaz ve kömür sevkiyatları ile boru hattı <a fr-original-style="" href="https://energyandcleanair.org/financing-putins-war/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ihracatının ayrıntılı yeni incelemesine göre,</a> toplamda 63 milyar Euro’ya ulaşan bu gelir, sadece doğal gaz değil, kömür ve petrolden de elde edilen geliri içinde barındırıyor.Rusya, sadece Avrupa Birliği’ne satılan fosil yakıtlardan son iki ayda 44 milyar Euro gelir elde etmiş durumda.&nbsp;Bu veriler bize Rusya’nın hala fosil yakıtlar üzerinden Avrupa Birliği ve diğer ülkeler üzerindeki kurduğu baskıyı göstermekte.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/6/1651339767483.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.58" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Rusya’ya finansal olarak kısıtlama koyan ülkeler, söz konusu fosil yakıtlar olduğunda, maalesef savaş suçlusu ilan ettikleri liderler ile beraber çalışmak zorunda kalmakta.Buna ek olarak, savaş sonrası gelen finansal kısıtlamalar, zaten COVİD-19 sürecindeki ekonomik gerilemeden dolayı kısıtlı arza sahip fosil yakıtların fiyatını daha da yükseltmiş durumda.Durum böyle olunca, Nisan ayında, bu yılın ilk iki ayına göre %30 oranında düşen ham petrol ihracatından Rusya beklenilen oranda etkilenmedi. Devlet eli ile yönetilen şirketler tarafından direkt hükümete aktarılan gelir de kısıtlamaların etkisini azaltmış oldu.Uzmanlar bundan sonraki dönemde finansal kısıtlamaların genişlemesi durumunda, Rusya’nın aynı kısıtlamalardan dolayı artan, fosil yakıt gelirleri ile ayakta durabileceğini öngörüyor.Yani Rusya, Avrupa’yı fosil yakıtlar ile bir ayı kapanına sıkıştırmış durumda.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/6/1651340094038.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.79" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Uzmanlar, savaşın ömrünün ancak fosil yakıt kullanımının azalması halinde ciddi bir şekilde kısalacağına inanmakta.Rusya’nın finansal kısıtlamalara destek veren ülkelerin sözleşmelerini feshedeceğini açıklaması da ülkelerin fosil yakıtlar için bir karar sürecine girmesi gerektiğini gösteriyor.Bununla beraber, maalesef bu sözleşmelerin uzun dönemli olması şirketleri ve ülkeleri de arada bırakmakta.BP, Shell ve Exxon Mobil hala Rusya ile yüksek oranda ticaret yapmakta.Her ne kadar Rusya’dan gelen fosil gazı kullanmayacaklarını açıklasalar da, Almanya 9 milyar Euroluk, İtalya ise yaklaşık 7 milyar Euroluk ihracat yapmış durumda.Bununla beraber rüzgarın yönü değişiyor gibi. Exxon ve Shell, Rusya’ya yeni fosil yakıt yatırımı yapmayacağını açıklarken, Avrupa Birliği’nden de kolektif bir cevap yükselmekte.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/6/1651340157635.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.78" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Rusya’nın Bulgaristan ve Polonya’ya gaz akışını kesmesinden sonra da, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen bu durumu bir şantaj olarak gördüklerini belirtti.von der Leyen bu kabul edilemez duruma karşı, gaz depolama kaynaklarını ve gaz ihracatçılarını değiştirmeye yönelik ciddi adımlar atılacağını da belirtti.Komisyon’da Rusya ile devam eden sözleşmelerin tamamlanacağını ama fosil yakıt kullanımını azaltan adımların bir sonraki kışa kadar hızla atılacağını da belirtmekte.Bunun içerisinde, yalıtımlı bina sayısının arttırılması, ısınma yerine doğalgaz yerine elektrik kullanılması gibi çözümler önerilicek. Ama asıl karar önümüzdeki Çarşamba günü alınacak.Daha geniş çapta ise AB halihazırda Ağustos ayından itibaren bir kömür ambargosunu kabul etti ve Avrupa Komisyonu'nun önümüzdeki günlerde 30-31 Mayıs'ta yapacağı toplantıda petrol ithalatını yasaklanmasını önermesi bekleniyor.Türkiye ise son dönemde artan kuraklığın hidroelektrik santrallerini etkilemesinden dolayı, doğalgaz tüketimini artırmış durumda.%99,1 oranında dışarıya bağımlı olan Türkiye, doğalgaz ithalatında ise Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) Aralık ayı sektör raporuna göre Rusya yüzde 33.42'lik pay ile ilk sırada yer alırken onu yüzde 17.04 ile ABD, yüzde 13.83 ile İran izliyor.Durum böyle olunca Türkiye de savaşın başlangıcından bu yana Rusya’dan en çok fosil yakıt ithal eden dünyadaki ilk beş ülke arasında yer alıyor. Türkiye’nin 4,1 milyar Euro tutarındaki fosil yakıt ithalatı doğal gaz, ham petrol, petrol ürünleri ve kömürü kapsıyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/6/1651340370145.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.55" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Açıkçası fosil yakıt tarihi bu gibi örnekler ile dolu. Libya’da Kaddafi, Irak’da Saddam, Angola’da dos Santos gibi diktatörlerin eli fosil yakıtlar ile hep güçlendi.Bu yüzden çözüm daha fazla fosil yakıt üretiminden öteye geçmek zorunda. Önümüzde fosil yakıt üreten Rusya, Çin ve İran gibi uluslararası politika karnesi zayıf olan ülkeler var.Sadece politik krizinlerin değil, iklim krizinin de önüne geçmek için enerji kullanımı daha verimli, yerel, adil ve yenilenebilir bir şekil almalı.Başka bir dünya mümkün...

Finansal kısıtlamalar dünyanın fosil yakıtlara olan bağımlılığının önüne geçemiyor.

Putin'in Savaşı'nı Fosil Yakıtlar Destekliyor

Türkiye’nin 5 yıl aradan sonra Paris Anlaşması’nı onaylaması geçtiğimiz yıla imzasını vuran olaylardan biri olmuştu.&nbsp;Ama bununla beraber, Paris Anlaşmasını onaylamak iklim krizine karşı alınacak önlemlerin ilk sırasında yer alsa da tek başına yeterli değil.Türkiye’nin bu süreçte başarılı olabilmesi için, düzenli olarak iklim krizine karşı aldığı önlemleri güncellemesi, kömürden çıkış sürecini başlatması ve bu çıkış sonrası kömür bölgelerini ekonomik anlamda toparlayacı adil dönüşüm adımlarını atması gerekmekte.Maalesef Türkiye bu adımların hiç birini atmış değil. İklim krizine karşı hala geri dönüşüm girişimleri çözüm olarak gösterilse de, iklim krizinin en büyük sorunu fosil yakıtlara ve kömüre karşı mali yardımlar ve yasal düzenlemeler devam etmekte.Hatta bu ay içerisinde bu düzenlemelerden cesaret alarak yüzyıllık zeytin ağaçlarını kömüre feda eden girişimleri de yaşadık.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/cevrecigeek/status/1509527672413638662" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2022/3/2022-04-20T08:20:39.989Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bununla beraber elektrik üretiminde 2019 itibarıyla %40’a varan dışa bağımlılık enerji arz güvenliği konusunda bir kırılganlığa neden oluyor. Artan döviz fiyatları ile de ekonomimizin her noktası etkilenmekte.Her ne kadar bu yüzden hükümet kömürü hala ekonomik bir kazanç olarak görse de, Türkiye 2012’de “yerli kömüre hücum” politikasıyla çıktığı yolda, yerli kömürün iki katı büyüklüğünde ithal kömürlü elektrik kapasitesi kurdu ve dışa bağımlı bir yapı devam etti.Bu 10 yıllık süreçte ise artık enerji uzmanları ve finansal yatırım kuruluşları giderek pahalı olmaya başlayan kömürü enerji denkleminden çıkarmaya başladı ve yeni çözüm önerileri ile adil bir geleceğin ilk adımlarını atıyorlar.Avrupa’da 23 ülke ya elektrik üretimlerinde kömürü çıkardı ya da kömürden çıkış kararıyla kendilerine bir yol haritası hazırladı.Türkiye hükümet olarak böyle bir yol haritasını hazırlamasa da adil ve fosil yakıtsız geleceğin Türkiye özelinde iki örneğini ise, sivil toplum kuruluşlarının hazırladığı “Kömür Sahalarının Güneş Potansiyeli” ve ‘‘Yerel Ekonomi için Dönüşüm Fırsatı: Milas’ta Zeytincilik’’ raporlarında görmek mümkün.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/350turkiye/status/1511991804798943233" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2022/3/2022-04-20T08:37:13.740Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://1m9brlncdg13urcuh2wppb2d-wpengine.netdna-ssl.com/files/2022/04/DI%CC%87JI%CC%87TAL-Ko%CC%88mu%CC%88r-Sahalar%C4%B1n%C4%B1n-Gu%CC%88nes%CC%A7-Potansiyeli-.pdf" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">“Kömür Sahalarının Güneş Potansiyeli”</a> raporu Kömürün Ötesinde Avrupa (Europe Beyond Coal), Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe), Greenpeace Akdeniz, WWF-Türkiye, İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği, 350 Türkiye, Ekosfer ve Yuva Derneği için Solar3GW tarafından hazırlanmış.Rapor, Türkiye’de açık madencilik yapılan kömür sahaları güneş panelleri ile donatarak 7 milyon hanenin, yıllık elektrik ihtiyacının karşılanabileceğine dikkat çekiyor. Bu Türkiye’deki hanelerin neredeyse üçte birine denk gelmekte.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/3/1650444423687.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.57" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Kömürlü termik santrallerine bağlı çalışan açık madencilik sahaları hem kapladıkları alan itibarıyla güneş santrali kurulumuna elverişli, hem de trafo merkezlerine halihazırda bağlantılı olduklarından güneş enerjisi dönüşümünde maliyet avantajına sahip.Raporda yapılan hesaplamalara göre, 22 kömürlü termik santrale kömür sağlayan kömür sahalarına 13.189 MW kurulu gücünde güneş paneli kurulabilir. Bu, Türkiye’nin şu anki güneş kurulu gücünün (7815 MV) yüzde 170 artması demek.Kurulacak güçten üretilecek 19.079 GWh/yıl elektrik, hem bu 22 kömürlü termik santralden daha fazla elektrik üretiyor hem de yıllık 12,4 milyon ton CO2 emisyonunun önüne geçilebilir. Bu &nbsp;da Türkiye’nin yıllık CO2 emisyonunun sadece bu yatırımlar ile yüzde 3 azalması anlamına geliyor.Bununla beraber, raporda yüksek güneş potansiyeli değerlendirilirken madencilikle bozulan arazilerin doğaya yeniden kazandırılmasının mümkün olup olmadığı mevzuata uygun biçimde tespit edilmesi ve yerel halkın mülkiyet hakkı korunarak kararlara katılımı sağlanması öneriliyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/3/1650444380335.png" width="550" ratio="1.40" style="width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Güneş enerjisine dayalı istihdam olanaklarından faydalanmak için kömür bölgelerinde düşük karbonlu ekonomiye geçişi destekleyecek yerel kalkınma politikalarının ve bu politikaları tamamlayacak işgücü arz ve talep önlemlerinin hayata geçirilmesi gerekiyor.Yani sadece güneş enerjisi kuruluma yapmak yeterli olmamakta. Örnek olarak özellikle son dönemde yeni kömür madenleri için zeytin ağaçlarının kökünden söküldüğü Muğla’nın Milas ilçesine bakabiliriz.&nbsp;Burada bulunan Yatağan, Yeniköy ve Yeniköy-Kemerköy Termik Santrali ve buraya kömür sağlayan madenler yaklaşık 25 bin dönümlük bir alana sahip. Bu alana kurulacak güneş enerjisi sistemleri yaklaşık 2000 GWh/yıllık enerji üretimi yapabiliyor.Bu enerji üretimi termik santraller ile karşılaştırıldığında üçte birlik bir enerji kaybı anlamına gelse de, tasarruf edilecek yıllık yakıt masrafı ve daha ucuz enerji üretimi ile güneş enerjisine ek olarak bölgede verimlilik teknolojileri ve rüzgar santralleri de kurulabilir.Yine aynı bölgeyi ele aldığımızda, özellikle Milas’ta bulunan ve coğrafi işarete sahip tescilli Memecik zeytinyağına yapılacak yatırımların geri dönüşü oldukça yüksek gözükmekte.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/3/1650444543614.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.80" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Böylelikle daha önce de bahsettiğimiz gibi, düşük karbonlu bir ekonomik değer ile adil dönüşüm içeren yerel kalkınma bir araya gelerek tamamlayıcı bir politika izlenebilir.Milas Kent Konseyi, Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe) ve İklim İçin 350 Derneği’nin hazırladığı <a fr-original-style="" href="https://350turkiye.org/yerel-ekonomi-icin-donusum-firsati-milasta-zeytincilik/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">‘‘Yerel Ekonomi için Dönüşüm Fırsatı: Milas’ta Zeytincilik’’ isimli raporun amacı </a>da, Milas için zeytine dayalı düşük karbonlu &nbsp;bir ekonominin geliştirilmesi olasılığını araştırmak.Yapılan araştırmalar Milas’ta yıllık ortalama 100 bin ton zeytin hasadı yapıldığını gösteriyor. Bununla beraber bu hasadın beşte biri bölge ekonomisi için ek katma değer yaratmadan işlenmemiş zeytin olarak bölge ekonomisi dışına çıkıyor.&nbsp;Bölge ekonomisi dışına çıkan bu 20 bin tonluk zeytini kullanmak için 50 zeytin işleme tesisi, 15 zeytinyağı tesisi ve 5 sabun-şampuan tesisi kurulabilir. Bu sayede 685 kişilik yani Milas’ta kömür madenlerindeki istihdam kadar yeni iş olanağı yaratılabilir.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/3/1650444632043.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.80" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Yerel, ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliğe dayalı bu dönüşümün maliyeti 2021 fiyatlarıyla 240 milyon₺’lik bir yatırımla yapılabiliyor. Milas’ta var olan iki kömürlü termik santrale bir yılda yapılan kapasite mekanizma ödemesi ise 260 milyon₺ civarında.Yani kömürlü termik santrallerden alınacak bir senelik yatırım, yeniden yönlendirilirse Milas’ın zeytin ekonomisinin değerin 13 katına çıkarabilecek kapasiteye sahip.Özetle, bu iki rapor, uzun yıllardır fosil bazlı enerji üretimi için sosyal, ekolojik ve iklimsel yıkıma yol açan kömürlü termik santraller ve madenler yerine bir dönüşüm planı sunuyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/3/1650444799854.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.80" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu dönüşüm amacı ise bu yıkımdan etkilenenler için adaleti yeniden sağlamak. Zira, bu dönüşümü birkaç büyük şirket yerine, fosil yakıtlardan etkilenmiş bölgelerdeki topluluklar ve KOBİ’ler ile gerçekleştirmek, sosyo-ekonomik anlamda adaleti sağlayacak en doğru adım.Eğer eski bildiklerimizle bu yeni döneme girersek, tüm ekonomiyi baştan aşağı yenileyecek bu dönüşümün yükünü yine fosil yakıt altında ezilmiş topluluklar çekecek.Zaman bu eski döngüyü kırmanın zamanı.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">

Kömürden sonra adil ve yerel bir dönüşüm mümkün

Zeytin ve Güneş: Türkiye'nin Kömürden Çıkışı için İki Proje

Eğer elinizde bir projeniz varsa, fikriniz harika olsa bile finansal altyapısını sağlam kurmazsanız projenin geleceğini tehlikeye atmış olursunuz.Bu durum her proje gibi, fosil yakıt projelerinde de geçerli. Mesela diyelim ki, kömürlü termik santral kurmak isteyen bir şirketsiniz, yanınızda bu projeye destek olmak isteyen hissedarlarınız da var.Her ne kadar hissedarların ilk yatırımı önemli olsa da, böyle büyük bir proje için hissedarların yaptığı yatırım genelde yeterli olmamakta.Böyle bir durumda ise özel bankalar ve kamu bankaları, uluslararası bankalar ile kalkınma ve yatırım bankalarından oluşan finansal kuruluşlar devreye girmekte.Öyle ki, projelerin geneline baktığımızda, her 10 birimlik bütçenin 8'i finansal kuruluşlardan yani bankalardan sağlanmakta.Bu yüzden fosil yakıt yatırımlarında bankaların rolü ve önemi düşündüğümüzden fazla diyebiliriz.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bankalar Artık Yatırımını Geri Çekiyor</h3><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/2/0/1647761088376.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.37" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Yatırımını Geri Çeken Finansal Kuruluşlardan Bazıları<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Fosil yakıt projeleri özelinde baktığımızda, artan farkındalık ve küresel ile ulusal politikaların değişmesi ile bankaların da artık bu projelere yatırımlarını geri çektiğini yani tasfiye ettiğini görmek mümkün.Öyle ki, Enerji Ekonomisi ve Finansmanı Analiz Enstitüsü’nün (IEEFA) <a fr-original-style="" href="https://ieefa.org/finance-leaving-coal/" rel="noopener" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">raporunda</a> 100’den fazla ülkedeki finansal kuruluştan en geç 2050 yılı itibarıyla net-sıfır olma hedefini benimsemiş olan finans kuruluşlarının sayısı 300’ü, geri çekilen bütçe ise 93 trilyon doları aşmış durumda.Bu finansal kuruluşların içinde Deutche Bank, Nordea, Credit Suisse gibi devler de bulunmakta.Türkiye’den ise Akbank, Garanti BBVA, Yapı Kredi Bankası ve Türk Eximbank’ın adı kömüre finansman sağlamayacaklarına dair taahhütleriyle bu listede yer alıyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dumansız Para Sahası</h3>Bununla beraber kömüre yönelik finansmanı durduracağını henüz açıklamayan bankalar da var. Türkiye'de bu bankaların listesi şu şekilde:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px; list-style-type: square;" style="padding-inline-start: 20px; list-style-type: square; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Aktifbank</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Burgan Bank</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Denizbank</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">QNB Finansbank</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Fibabanka</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ICBC</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Odeabank</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Şekerbank</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türk Ekonomi Bankası</li></ul>Bu durumun değişmesi için 350 Türkiye, başta bu 9 banka ile beraber tüm finansal kuruluşların kömürle başlayıp tüm fosil yakıtlara yönelik yatırımların finansmanında yer almayacağını duyurmasını&nbsp;hedefleyen yeni bir kampanya başlattı.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://twitter.com/350turkiye/status/1504012596764155913" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2022/2/2022-03-20T08:04:40.639Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> <hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Dumansız Para Sahası adlı bu kampanyada, Aktifbank, Burgan Bank, DenizBank, Fibabanka, ICBC, Odeabank, Şekerbank, Türk Ekonomi Bankası ve QNB Finansbank’ın genel müdürlerine açık çağrı mektubunu içeren birer paket gönderildi ve <a fr-original-style="" href="https://www.change.org/kirlihesaplar" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">change.org/kirlihesaplar ismiyle imza kampanyası başlatıldı.</a>Biz bireyler olarak çevre dostu bir şekilde yaşamaya çalışırken, bizim bilgimiz dışında paramızın&nbsp;iklim krizini derinleştiren kömürlü termik santrallere kullanılması gerçekten sinir bozucu.Dumansız Para Sahası kampanyası aynı zamanda bireylere de çağrı yapılarak, bankalardan birikimlerin gelecek nesillere daha temiz bir dünya bırakmak için kullanılmasını talep etme hakkı olduğu hatırlatılıyor.<a href="//Change.org" rel="noopener noreferrer" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a><a fr-original-style="" href="https://www.change.org/kirlihesaplar" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Change.org'da başlatılan imza kampanyası ile</a> sizler de bankalara çağrı yapabilir, eğer bankanız çağrıya kulak vermiyorsa, sizler ve gezegen için daha iyi seçim yapan bankalara yatırımınızı aktarabilirsiniz.Kampanya ile daha detaylı bilgiye ve 350 Türkiye ile SEFIA (Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği) ile hazırlanan özel rapora ise <a fr-original-style="" href="//350türkiye.org/finans" rel="noopener noreferrer noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">350türkiye.org/finans</a>&nbsp;adresinden ulaşmak mümkün.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.change.org/kirlihesaplar" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://images.aposto.com/2022/2/0/1647764839355.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.34" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">

Türkiye'de fosil yakıtı destekleyen bankalarda paranız varsa iklim krizine istemeden de olsa sebep oluyorsunuz

Bankadaki Paranız İklim Krizini Derinleştiriyor Olabilir

Okuması desen yani iyi kötü 10 dakika oturup okuyacaksın, pff. Öyle bir şey için baya randevuya hazırlanır gibi; ışığı biraz kısıp, güzel müzik açıp, telefonu ters çevirip, tüm dikkatimi yazıya vermem lazım.Kimin öyle bir zamanı var değil mi?Ama olay ciddi, koskoca Birleşmiş Milletler rapor hazırlamış, biliminsanları saatlerce emek vermiş ve diyor ki; tarımdan elde edilen biyoyakıt ile gıda üretimi bu şekilde gidemez, sürdürülebilir değil.Önemli bir konu... Türkiye’de her 100 litre benzinin 3 litresi böyle tarım ürünlerinden elde ediliyor, bazı yerlerde bu 20 hatta 40 litre civarında.İlk yazdığım yazılardan biri bu benim, şu an 7. yılım, bu konuda onlarca içerik hazırlamışımdır, ama bana versen ben de okumam hemen.Çünkü, fast food culture haber içeriklerine de geleli çok oldu, Twitter neredeyse ana haber bülteni gibi davranıyor.Hızlı istiyoruz her şeyi, hızlıca anlamak istiyoruz, onun da tadına biraz bakalım istiyoruz. Ama iklim krizi böyle bir şey değil...Zooor, zor bir konu, bağlantılar, etkiler, grafikler, istatistikler, konuyu biraz bilmek gerekiyor. İklim krizi hakkında beğendiğiniz içerik üreticilere lütfen sarılın bir sonraki gördüğünüz de, gerçekten zor bir iş, o raporlar bazen okunmuyor cidden.Çünkü bu bağlantıları anlatmak için kesinlikle bir sayfa yeterli değil. Anlaşılır mıyım korkusu eminim herkeste vardır, ama bu konu iklim krizi olunca çok daha büyüyor.Ama yazdıkça biz de alışıyoruz, basitleştiriyoruz. Şimdi 700 kelimeyi geçen bir yazı yazarsam beynimde otomatik alarmlar çalıyor. Konuyu kısaca özetlemek yerine istatistik ve formüllere boğarsam, gözüm şöyle bir seğiriyor.Açıkçası, anlaşılır mıyım korkusu artık konu ile de alakalı değil. Çünkü konu basit, al bak bir cümle: Atmosferde ısıyı tutan gazlar var ve bu gazları insanlar artırdığından dolayı dünyanın ısı dengesi bozuluyor.&nbsp;Anlaşılmak şundan zor: Bu tek bir birey ile çözülecek bir şey değil. Normal bir bireyin aslında kullandığı bir ürünün içerisindeki maddenin geleceğini yok edeceği korkusunu yaşamaması gerek.Biz bireyler olarak birleştik ve buna dur diyecek sistemini yaratmıştık zaten.Seçimlerle, oy vererek, her 4 yıl bu sorumluluğu onlara veriyoruz.Burada anlaşılmayan şey şu. E böyle bir şey var, neden hükümet bir şey yapmıyor?Güzel bir soru ama şunu unutuyoruz: hükümet dediğimiz kamuya hizmet eden bir araç. Eğer kamu, yani biz bu sorunu çöz diye bastırmazsak, onlar da bu sorunu ciddiye almayacaktır.4 yıl sonra seçilmek için en önemli konuları konuşup, diğerlerini kenara atan bir sistem maalesef bu.Anlaşılmak bunun için önemli. Çözüm sorumluluğunu verdiğimiz hükümetlere, sorunun ve çözümün ne olduğunu bizim göstermemiz gerek.Emin olun onlar da sorunun farkında, ama biz sorunun ciddiyetini tam iletemedik, hep aynı kişileri seçip, hep aynı ürünleri alıp duruyoruz.Evet, sorun ciddi, çok saçaklı ve artık zaman da kalmadı. Soğan çorbası sipariş veren kişi garsona, ne oldu der gibi göz atıyor; 10 kasırga gözü, bir yaz yangını, 3 kuzey seli gücünde.Ama çözümü de biliyoruz artık: hızlıca fosil yakıtlar gitmeli, verimli ve sağlıklı ürünler gelmeli, dönüşüm olacaksa adil olmalı.Yani kısaca, yanlış bir domates alarak, birbirimize ve gezegene zarar vermeyi engelleyecek bir sistem getirelim.Bunu anlamak çok mu zor?

Anlaşılmaz olan o değil! 1300 kelime... Düz kağıda yazsan 3 sayfalık yazı oluyor...

İklim Krizi Anlaşılmaz mı? 

Avrupa’da küçük bir havayolu şirketi olan Brüksel Havayolları geçtiğimiz hafta ilginç bir açıklama yaptı. Şirket 2021 kışında 3 bin adet uçuşun yolcusuz yapıldığını belirtti.Yani 3 bin adet uçak içerisinde 1 tane bile yolcu olmadan, tam güç havalandı ve bir sonraki durağında indi. Havayolu bu kararın arkasında, kalkış ve iniş izinlerini kaybetmemek olduğunu açıkladı.Benzer bir şekilde Brüksel Havayolları’nın ana şirketi Lufthansa Havayolları da aynı dönemde ek olarak 15 bin,&nbsp;yani toplam 18 bin uçuşunun aynı sebeplerden dolayı <a fr-original-style="" href="https://www.thebulletin.be/brussels-airlines-runs-3000-empty-flights-maintain-airport-slots" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yolcusuz yapıldığını onayladı.</a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/0/0/1642343160281.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.54" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bahsettikleri yasal düzen, Avrupa Birliğinin havayollarının çalışması için gerekli tuttuğu bir kural. AB’nin bu kuralı şirketlerin büyük havaalanlarında uçuşlarının en az %80’ini gerçekleştirmesini zorunlu tutuyor.Bu kullan ya da kaybet kuralı, koronavirüs zamanlarındaki uçuşların azalmasından dolayı %50 oranına indirilse de anlaşılan havayolu şirketleri&nbsp;bu hedefleri tutturmakta bile zorluk çekmekte.Belçika Hükümeti, Lufthansa’nın bu açıklamasından sonra Avrupa Birliği’nden belirtilen oranın daha da aşağı çekilmesi için talepte bulundu.Her ne kadar sonbaharda bir artış görülse de, COVID-19 Omicron virüsünün de yayılması ile bu kışın beklenenden daha az trafiğe sahip olacağı belirtiliyor.Lufthansa’nın kendisi ve alt şirketleri olan, Swiss International, Austrian, Eurowings ve Brussels’ın Ocak ve Şubat ayı için şimdiden 33 bin uçuşu iptal edildiği söylenmekte, bu geçtiğimiz dönemin %10’una denk geliyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/0/0/1642343699308.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Eğer bu kural değişmezse, sadece Lufthansa Grubu, yine 18 bin uçuşu insansız uçurmak zorunda kalacak. ABD’de bu gibi minimum uçuş konseptleri sadece, New York’taki JFK gibi dev havaalanları için geçerli.Bununla beraber ABD’de bile 2020 sonlarında doğru yolcuların <a fr-original-style="" href="https://www.scientificamerican.com/article/ghost-flights-haunt-the-skies-enlarging-carbon-footprints/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">%96 oranında azaldığı görülmüş</a>, aynı dönemde ise havayolu şirketleri uçuşların sadece %58’ini iptal etmiş. Yani bu rakamlara bakınca ABD’de bile oldukça fazla sayıda bir uçuşun yolcusuz uçtuğunu kabul edebiliriz.Bir yandan, havaalanı için bu saatlerin tutulması, planlama ve rekabet açısından önemli iken, havayolu şirketleri için de bazı gerçekler var. Yakıtlar pahalı ve bilet satılmadan bu uçuşların yapılması zarar anlamına geliyor.Ama daha da önemlisi iklim krizi çağındayız. Küresel hava trafiği küresel emisyonların <a fr-original-style="" href="https://ourworldindata.org/co2-emissions-from-aviation" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">%2,5’inden sorumlu</a> ve mantığı tartışılan bir kuralı uygulamak için gezegene bu zararı vermek bir o kadar mantıksız.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/0/0/1642343883051.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.72" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Tabii ki, bazı havayolu trafiği kabul edilebilir, bunun karbon ayakizi de verimli yakıtlar ile azaltılabilir. Ama asıl çözüm zaten uygulanmakta. Karbon ayakizi daha düşük olan şehirlerarası tren yolculuklarının artırılması gerekmekte.Bunu aynı şekilde daha önce de ele aldığımız Uluslararası Enerji Ajansı'da belirtmekte. Eğer 2050'da Karbon Nötr Enerjiye sahip bir ekonomi yaratmak istiyorsak, uçuşların azalması ve yerine <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/615affc3a86d450006ce5c07" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tren yolculuklarının koyulması lazım.</a>Özellikle AB gibi iklim krizi konusunda kendisini lider olarak gösteren bir topluluğun hala bu gibi ikircikli kararlar veriyor olması, gelecekte çok tartışacağımız karbon nötr konusunda da satır arası kararların habercisi gibi.

On binlerce uçuşun yolcusuz yapıldığı bir sistemde, iklim krizini konuşmak

Yolcusuz Uçakların Yaktığı Gezegenimiz

2021 yılında iklim politikalarında yaşanan değişimler, 2022'in habercisi oluyor.

2021'in özeti, 2022'nin habercisi

Koronavirüs pandemisinin ikinci yılına doğru ilerken, aşının daha bulunmadığı, ilk karantina dönemlerini de hatırlayalım istedim.Tüm gezegende, insan hareketliliği o kadar azalmıştı ki, sismolojistler ölçüm yaptıkları araçları yeniden ayarlamak zorunda kalmışlardı, çünkü insanlığın araçları ile yaptıkları titreşimler bir anda kaybolmuştu.Bu dönemde, çok kısa da olsa doğada biraz nefes almış, karbon ayak izimiz oldukça azalmıştı. Ama uzmanlar karantina sonrası enerji kullanımının artacağını ve bunun büyük ihtimalle fosil yakıtlar üzerinden yaşanacağı konusunda uyarmıştı ve bu uyarılar gerçekleşti.Uluslararası Enerji Ajansı’nın <a fr-original-style="" href="https://www.iea.org/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yayınladığı son iki rapor</a>, küresel enerji sektörünün nereye gittiği konusunda tahminlerde bulunuyor ve bu raporlara göre hem kömür, hem de yenilenebilir enerji artıyor.Gelin kimin bu süreçte baskın çıkacağını beraber keşfedelim.Pandemiden önce bile kömür sıkıntılı zamanlardan geçiyordu. Düşük fosilgaz fiyatları ve güçlü bir yenilenebilir enerji sektörü, kömüre ihtiyacımızı azaltmıştı. Pandemi sırasında ise endüstrinin de küçülmesi ile yıllık kömür kullanımındaki düşüş %10’lara doğru ilerliyordu ama sonra Çin geldi.Pandemi sonrası Çin’de yaşanan ekonomik toparlanma hem düşünülenden önce hem de güçlü bir şekilde gelince, 2020 yılında Çin’in kömür talebi %1 oranında arttı.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/11/0/1639927723908.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.03" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bölgesel olarak bakınca, kömürdeki düşüşün ABD ve AB’de %20 civarında olduğunu görüyoruz ama Çin’deki bu yükseliş %4 oranındaki küresel düşüşü engellemese de, düşünülen düşüşten çok daha yukarıya çekti.Bu yıl ise elektrik talebinin düşük karbonlu çözümlerden daha hızlı bir şekilde büyümesi ve artan fosilgaz fiyatları ile, kömürden elektrik üretimi %9 oranında bir artışla geri dönüyor.Her ne kadar küresel enerji üretimindeki payı, özellikle ABD ve AB’de %20 civarında azalsa da, Hindistan’daki %12’lik ve Çin’deki %9’lük talep artışı, küresel kömür talebini de eksiden artıya çekiyor. 2021 sonunda küresel kömür talebinin, 2013 seviyesinde olması ve %6 oranında artış göstermesi bekleniyor.Kömürün bu seviyelerde artması, hem de iklim krizi konusunda farkındalık bu seviyedeyken oldukça mantık dışı.Çünkü kömür insan eli ile oluşmuş iklim krizinin tek başına en büyük zarar veren kaynağı. Kömürün yakılması, küresel karbondioksit emisyonlarının %46’sından yani neredeyse yarısından sorumlu. Yani kömürde artış, iklim krizinin katlanarak artması anlamına geliyor.İyi haber ise yenilenebilir enerji sektörünün hızla büyüyor olması. Ulusal politikalar ve COP26 sonrası verilen kararlar, yenilenebilir enerjinin 2026’ya kadar küresel enerji sektöründeki büyümenin %95’ini tek başına sağlayabileceğini gösteriyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/11/0/1639927826757.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.93" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Yani 2026’ya kadar yenilenebilir enerjiden üretilen elektriğin kapasitesi %60 oranında artarak 4800 GW’ı geçecek. Bu da, şu andaki fosil yakıt ve nükleer enerji kapasitesi ile aynı miktarda.Burada bu artışın %43’ünün gerçekleşeceği pazarın Çin olduğunu hatırlatmakta fayda var. Çin’in enerji sektörü üzerinde etkisini küçümsemek gerçekten komik olur.Çin’in enerji için kömür kullanımı da benzer bir şekilde, tüm kömür tüketiminin üçte birine eşit durumda. Çin büyümeye devam ediyor ve şu anda elektrik ihtiyacı ve ağır sanayinin büyümesi yenilenebilir enerjinin kaldırabileceği bir seviyede değil.AB ve ABD’nin altyapısı ise yenilenebilir enerji değişen politikalar ile planlanandan daha hızlı bir şekilde büyüyor. AB 2030 yılı sonunda hedeflerini aşacak gözüküyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/11/0/1639927986243.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.72" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">2021’de yenilenebilir enerjinin, özellikle tüketicilerin de desteği ile güneş panellerinin, yeni bir rekor kırması bekleniyor. Öyle ki, bu yılki yenilenebilir enerji kurulumlarının neredeyse yarısı güneş panellerinden oluşacak.Yenilenebilir enerjinin geleceği, bu büyüme ile devam edecek gibi gözüküyor. Ama gezegenin geleceği Çin’in net sıfır konusunda ne kadar istikrarlı olacağına bağlı.Kömürdeki bu artış, pandemi sonrası beklenenden fazla yükselen tüketim ihtiyacına bağlı gözükmekte. Eğer Çin net sıfıra belirlediği tarihte ulaşmak istiyorsa, kömür ile ilgili ciddi değişimler yapmak zorunda.Bu durum sadece Çin için değil, Hindistan, Japonya ve Kore için de geçerli. Her ne kadar bu ülkeler, sınırları dışında kömürlü termik santral kurulumu yapmayacağına söz verseler de, kendi içlerinde hem kömür hem de yenilenebilir enerji konusunda beklenen hızda ilerlememekteler.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/11/0/1639928101130.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.75" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Çin'de güneş enerjisi ile enerji üreten bir petrol sahası - Çin'in enerji politikasını özetleyen bir sahne<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Uluslararası Enerji Ajansı’nın <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/60acefadf74ec20006b31560" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">“2050 yılına kadar Net Sıfır” raporund</a>a 2026’ya kadar olan yenilenebilir enerji kapasitesindeki yıllık büyüme, %80 daha fazla olarak öngörülüyordu.Eğer 2050’ye kadar net sıfır emisyona ulaşmak istiyorsak, güneş panelleri ve rüzgara olan yatırımların önümüzdeki beş yıl içerisinde iki katına çıkması gerekecek.Hükümetler 2050’de net sıfıra ulaşmak istiyorsa, ulaşım, sanayi ve binalardaki tükettikleri enerji ile tüketmedikleri enerjiyi, yani verimliliği de düşünmek zorunda. Bunun için yeni teknolojiler ile beraber daha verimli elektriklendirme projelerine destek verilmesi gerek.Bunun için özel ve kamu yatırımlarının fosil yakıt kaynaklarından çıkıp, doğa dostu teknolojilere de yönlendirilmesi gerekmekte.Ama en başta, Çin ve Hindistan’ın ve özellikle hızla gelişen Asya ülkelerinin ilk önce yerel politikalar yerine küresel iklim politakalarına uyum sağlaması ve gelişen ülkelerdeki yenilenebilir enerji projelerine destek verilmesi gerekmekte.AB’nin Çin ile <a fr-original-style="" href="https://read.apos.to/i/yeni-soguk-savas-yesil-ekonomi-uzerinden-mi-olacak" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">başlattığı ekonomik süper savaş ise,&nbsp;</a>iklim krizi ikinci planda kalacak gibi gözüküyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">

Enerjide kömür de yenilenebilir enerji de artıyor. Peki şimdi ne olacak?

Kömür de, Yenilenebilir de Büyüyor: Şimdi Ne Olacak?

Geçtiğimiz hafta bu bültenin başlığının Türkiye’nin kömür sonrası atacağı adımlar olduğunu belirtsem de, hafta içi gelen bir açıklama bülteni yeniden yazmama sebep oldu.AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen,&nbsp;Avrupa Birliği Küresel Geçit programını, “Çin yatırımlarını tecrübe eden ülkelerin daha iyi ve farklı tekliflere ihtiyacı var”&nbsp;diyerek iklim krizini de merkezine alan ekonomik bir soğuk savaşın başlangıç sinyallerini verdi.Aslında bu von der Leyen’in, bu şekilde verdiği ilk mesaj değildi. Haziran ayında düzenlenen G7 toplantısında dünyanın en büyük gelişmiş ekonomileri oluşturan, ABD, Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, Kanada, İtalya, Japonya ve bu toplantılara sürekli eşlik eden Avrupa Birliği İngiltere’de buluşmuştu.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/11/3/1638956519247.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.78" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu konuşmada öne çıkan “dünya için daha iyi bir şekilde gelişme” denilen proje; içerisinde önemli altyapı yatırımlarını barındıran, Afrika’da hızlı trenlerden, Asya’da rüzgar santrallerine kadar yenilenebilir enerji ve sürdürülebilir teknoloji odaklı bir projenın başlangıcıydı.Bu projenin Çin’in Bir Kuşak, Bir Yol projesine karşı geliştirildiğini de AB Komisyonu başkanı&nbsp;von der Layen’in “bizim yatırımlarımız Çin gibi şartlara bağlanmış olmayacak” demesinden anlıyoruz.Bir Kuşak, Bir Yol projesi; ulaşım, dijital ağlar ve ticaretle ilgili projelerden oluşan ve dünya nüfusunun yüzde 65'i ile yaklaşık 68 ülkeyi kapsayan, 4 trilyon dolarlık bir bütçesi olduğu hesaplanan, devasa bir uluslararası altyapı programı.Bununla beraber, &nbsp;Çin’in burada özellikle gelişmekte olan ülkeleri hedefleyerek bir borç açığı da oluşturmaya çalıştırdığını ve böylelikle uzun dönemli bir güç oyunu&nbsp;oynadığını belirtiyor.Bunun örneklerinden biri olarak, tamamen Çin finansmanı ile inşa edilen ve sonrasında “hediye edilen”, Afrika Ülkeleri Birliği binasının, neredeyse her noktasından gizli kayıt cihazları çıkmasını verebiliriz. Bu konuları 15 Haziran’da hazırladığım <a fr-original-style="" href="https://read.apos.to/i/60c8d874b10a9a0006730fe9" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bültende ele almıştım.</a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><a data-type="embed" fr-original-style="" href="https://youtu.be/aJSD8XV3qzE" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/11/2021-12-08T09:43:59.685Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Haziran’dan itibaren bu konuda çok da fazla ses çıkmasa da, özellikle Biden başkanlığındaki ABD’nin AB’ye giderek yaklaştığını ve transatlantik ilişkilerin giderek güçlendiğini gördük.COP 26 sürecinde de ABD’nin AB ile sürdürülebilir çelik üretimi ve elektriklendirme konularındaki ortak yatırım kararları, &nbsp;AB’nin projesi için zemini sağlamlaştırdı.Sonunda, von der Layen de Çarşamba günü yaptığı açıklama ile Küresel Geçit (Global Gateway) adlı projelerini hayata geçirdiğini duyurdu. Projede strateji kapsamında AB ve üye ülkelerin adil ve sürdürülebilir biçimde kaliteli altyapı yatırımları yapacağına dikkat çekilmekte.Mevcut seçeneklerin ise çoğunlukla büyük mali, siyasi ve sosyal sonuçlar doğuran satır araları içerdiğini belirten von der Layen, ülkelerin sürdürülebilir ve kaliteli projeleri için güvenilir ortaklara ihtiyaç duyduğunu belirtti.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/11/3/1638956933901.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.93" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Burada da özellikle Çin’i hedef göstererek: AB planının iyi yönetileceğini, şeffaf olacağını ve sürdürülemeyecek seviyelerde borç miktarıyla sonuçlanmayacağına vurgu yapan von der Leyen, Küresel Geçit'in, Çin girişiminin "gerçek bir alternatifi" olduğunu söyledi.Küresel Geçit Planı, gelişmekte olan ülkelerin altyapı yatırımlarına 2027 yılına kadar 300 milyar euroluk kaynak sağlayacak. Bu kaynak, dijital dönüşüm, telekomünikasyon, ulaşım, enerji ve sağlık gibi alanlara yöneltilecek.Bununla beraber bu yatırımları almak için, hukukun üstünlüğü, çevre, demokrasi, insan hakları gibi çeşitli alanlardaki standartlara uyum gösterilmesi gerekecek.Açıkçası özellikle bu cümleden sonra, ABD ve Sovyet Rusya arasındaki Soğuk Savaş dönemini&nbsp;hatırlayanlar az da olsa bir dejavu yaşamış olacaktır.Burada - Ukrayna ve Rusya arasındaki gerginliği saymazsak- bahsettiğimiz Soğuk Savaş aslında ekonomik bazlı.&nbsp;Dünyanın en büyük kömür ve doğalgaz ihracatçılarından biri olan Rusya’nın COP26’ya katılmamış olması&nbsp;bunun bir göstergesi olarak görülebilir.Fosil yakıt kullanımını bitirmeyi hedefleyen Avrupa, şu an kullandığı petrolün %27’sini, kömürün %46’sını ve doğalgazın %41’ini tek bir ülkeden, Rusya’dan alıyor ve bunu bir güvenlik sorunu olarak da görmekte.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/11/3/1638957179054.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.88" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Sadece ülkeler arasında değil, aynı eski soğuk savaş döneminde olduğu gibi, bazı üçüncü ülkeler üzerinden de bu çekişmenin devam ettiğini görüyoruz.Çin’in Bir Kuşak, Bir Yol projesi üzerinden Kongo’da yaptığı yatırımlar ile lityum piller için önemli bir madde olan kobalt madenciliğinin %40’ını yönettiği öne sürülmekte.Burada AB’nin geç kaldığını söyleyen uzmanlar da mevcut. Çünkü, 2006’dan beridir devam eden bu yatırımlar ile Çin’in 10 yılda 33 milyar dolarlık bir mineral pazarını kontrol ettiği ortada: Bu şu anda başlayan AB yatırımları ile kazanılacak bir pazar değil.AB’nin burada en güçlü silahı, Çin’in Afrika’daki borçlandırmaya yönelik politikasını kırmak ve Afrika Ülkeleri Birliği binasında olduğu gibi Çin’in diğer ülkelerin ve bireylerin haklarını önemsemeyen&nbsp;şekilde hareket etmesi öne çıkarmak olabilir.Bununla beraber, Çin ekonomik ilişkiler ve ülkelere kendi yaptığı yatırımlar ile 90 yıllığına gibi uzun süreli anlaşmalar imzalamaya devam ediyor. Rusya ise diğer ülkelere ucuz kalkınma imkanları sunmaya çalışmakta ve nükleer teknolojisini alternatif göstermekte.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/11/3/1638957414952.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.67" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Rusya ve Çin mayıs ayında Çin'deki ortak iki nükleer santral açılışında bir araya gelmişti.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">ABD ise şu an kendi içerisinde yeni yeşil ekonomik düzeni kurmaya çalıştığını biliyoruz, yurtdışı yatırımlarında ise AB'yi desteklediği ise bilinen bir gerçek.Kabul edelim bundan sonraki süreçte de ABD ve AB ile Çin ve Rusya’nın atacağı adımların hepsi, daha önce de olduğu gibi ekonomik çıkarlar üzerinden olacak. Sürdürülebilirlik ve iklim krizinin ise ne kadar öne çıkacağı ise gelişen teknolojiler, iklim adaleti ve adil geçiş sürecinde bireylerin talepleri üzerinden belirlenecek.Eskiden esintiler taşıyan yeni bir döneme giriyoruz, ama dünya artık ikiye bölünecek kadar basit değil.İklim hareketinin toplumsal kapsayıcılığı gezegenin kendini tekrar eden sisteminden kopması için elimizdeki en güçlü araç.

Avrupa Birliği ve Çin'in uluslararası dev ekonomik projeleri sürdürülebilirlik için ne anlama geliyor?

Yeni Soğuk Savaş Yeşil Ekonomi Üzerinden mi Olacak?

İlk olarak COP26’nın sonucunu kısaca bir özetleyelim.BM İklim Zirvesi kararlarında kömürden çıkış bahsinin son dakikada; “kömür kullanımının “kademeli “ azaltılması” &nbsp;olarak ve fosil yakıtlara teşviklerin sonlandırılmasının; fosil yakıtlara “verimsiz” teşviklerin sonlandırılması olarak değiştirildi.Bu değişimlerin arkasında çok açık bir şekilde neredeyse tüm ülkelerde daha fazla temsilci ile zirveye katılan ve son kullanma tarihini uzatmaya çalışan fosil yakıt lobisi var. Buna ek olarak Çin ve Hindistan’ın kısa dönemli ekonomik bakış açısı da bu değişimi kolaylaştırdı.Bununla beraber zirve esnasında, 40’tan fazla ülke ve yaklaşık 150 kuruluştan oluşan bir koalisyon, 2030 yılından itibaren kömürü aşamalı olarak bırakma ve “artık kömürle çalışan yeni elektrik santrallerinin kurulmasını desteklememe” taahhüdünde de bulundu.Bu verilerden yola çıkarak, iklim konusunda politik olarak iklim aktivistleri için sıkıntılı ama finansal olarak kömür için sıkıltılı bir döneme girdiğimizi söyleyebiliriz.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/10/0/1638082369964.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.78" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Yükselen yakıt fiyatları ve finansal desteklerin kesilmesi ile enerjimizin geleceğinde kömürün yeri olmadığını bir kez daha gösteriyor. Bu belki istediğimizden daha uzun sürebilir, ama 350.org Küresel Kampanyalar Koordinatörü Mahir Ilgaz’ın da dediği gibi tüm dünyada kömür, başta kömür karşıtı hareketlerin mücadelesiyle zaten yok olma yoluna girdi ve zirve de bunu tasdik etmiş oldu.Peki tüm COP26 süreci boyunca sessiz kalan Türkiye bu yeni dönemde nasıl politikalar geliştirecek?Bize belki TBMM Küresel İklim Değişikliği Araştırma Komisyonu’nun, dört aylık çalışmanın ardından hazırladığı 729 sayfalık rapor yol gösterebilir.Raporda Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün, iklim değişikliğinin gelecekte Türkiye’yi nasıl etkileyeceğini ortaya koyabilmek amacıyla 2016-2099 dönemi için geliştirdiği küresel iklim projeksiyonları öne çıkıyor.Buna göre, Türkiye genelinde ortalama sıcaklık 2021-2099 döneminde yıllık 1 ila 6 derece artacak. Yağışlar azalsa bile sel riski artacak, kuraklık risk seviyemiz giderek artacak. Bu durum gıda güvenliğinin riske girmesine ve ekosistemlerin bozulmasına yol açabilecek.Yani haberler çok da iyi değil. Raporda, iklim değişikliğine karşı yasal ve kurumsal düzenleme gerektiren konular ise 96 ana başlık altında toplandı.Açıkçası bunlar yaklaşık 20 yıldır konuşulan ama üzerinde hiç bir adım atılmayan, su kullanımını azaltmaya yönelik damla sulama, biyolojik çeşitliliği korumaya yönelik kanun tasarılarını içermekte. Sorunlar da dahil olmak üzere rapor yapılacaklar konusunda az da olsa yeni başlıklara sahip.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/10/0/1638082517654.jpeg" width="550" fr-original-style="" fr-original-class="fr-draggable" style="border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;">Konya – Ilgın’da tarım arazilerinin ortasında kömür ocağı ve kömür toplama alanı Foto: 350 Türkiye<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu başlıklardan bir tanesi ise İklim Değişikliği Kanunu. Rapor, iklim değişikliğiyle mücadelede sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum için gerekli hukuki ve kurumsal çerçevenin oluşturulması, teknik ve finansal mekanizmalara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla kanuni düzenlemeye ihtiyaç duyulduğunu, bu kapsamda “iklim değişikliği kanunu” çıkarılması gerektiğini vurguluyor.Raporda, iklim değişikliğine yönelik atılan adımların kimseyi geride bırakmadan ve adil yönetilmesi için “ulusal adil geçiş mekanizması” kurulması teklifine yer verildi. İklim değişikliğinin etkilerine karşı 2050’ye kadar ‘iklim dirençli toplum olma’ hedefi koyulması önerildi.Bunun için ısınmadan ulaşıma, çim yerine çalı kullanımından yağmur suyu depolomaya yönelik öneriler de raporun bir parçası.Açıkçası ulusal adil geçiş mekanizması kelimelerini duymak çok güzel, ama bunun bir komisyon raporu ve projesi olduğunu ve daha meclise sunulmadığını da unutmayalım.Türkiye daha önce de su, müsilaj, TARBİL gibi konularda eylem projelerinin yapıldığı ama projelerin eyleme geçemediği bir dönemde geçiyor. Çünkü bu projelerin detayları ilk önce hükümet tarafından benimsenmemekte.Adil Geçiş ve iklim dirençli toplum güzel isim tamlamaları olsa da, AKP hükümetinin şu an yaptığı açıklamalar, Türkiye’de iklim krizinin en büyük sebebi olan kömür ve kömürden çıkış konusunda zor ikna olacağını gösteriyor.Kömür konusunda ilk açıklama Türkiye’nin özellikle kömürden elektrik üretim politikalarının uygulayıcısı Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ)’dan geldi.Düzenlenen bir söyleşide <a fr-original-style="" href="https://medyascope.tv/2021/11/17/euas-genel-mudurune-gore-komurden-o-kadar-da-cikmiyoruz-ikisi-ihale-asamasinda-bes-komurlu-termik-santral-yolda/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Medyascope’un sorusu üzerine</a>, EÜAŞ Genel Müdürü Dr. İzzet Alagöz’e göre, Türkiye kömürden “o kadar da” çıkmıyor, hatta ikisi ihale aşamasında, beş kömürlü termik santral de yolda gözüküyor.Alagöz’e göre Türkiye’nin planları yeni kömürlü santral kurmak üzerine. Yerli kömür kaynaklarımızın yüzde 10’unu dahi kullanmadığımızı belirten Alagöz, yerin altında 60 yıl yetecek kömürümüz olduğunu ve bu kömürü yerin altında bırakma niyetleri de olmadığını belirtti.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/10/0/1638082999484.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.91" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu açıklamadan bir kaç gün sonra ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, karbon yakalama teknolojisinin gelişmesi durumunda Türkiye’nin kömürden çıkmayacağını söyledi.Dönmez, karbon yakalama teknolojisinin gelişmesi durumunda kömürün Türkiye enerji portföyünden çıkarılmayacağını kaydetti; “Yakıtın kendisinde kaliteyi artırıcı ve karbon azaltıcı teknolojik gelişmeler süreci şekillendirecek ama teknolojiler bugünkü haliyle kalırsa, net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda 2053’ten sonra kömürden elektrik üretim imkanı kalmaz” dedi.Bu iki açıklama bürokrasinin kömüre yönelik duruşunu açıkça göstermekte. Sadece bu açıklamalar ile değil, COP26 toplantısı öncesinde de belirli adımlar bu konuda atılmıştı.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/10/0/1638083065797.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.75" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Milas’taki YK Enerji A.Ş, IC İÇTAŞ Enerji – LİMAK Enerji ortaklığı ile işletilen, Yeniköy ve Kemerköy termik santralları için kömür sağlayan ve Akbelen Ormanı ile bölgedeki köyleri tehlikeye sokan alanlar tek saha haline getirildi ve 2041 yılına kadar işletilmesine izin verildi.Eğer ulusal bir adil geçiş mekanizmasından bahsedeceksek, yerel halkın tarım ve yaşam alanlarını yok eden bir teknoloji savunmak mümkün olamaz.Yerli ve milli olarak atfedilse de, ciddi oranlarda dışarıdan da ithal edilen kömür ile ayrılığımız uzun ve acılı olacakmış gibi. Çünkü özellikle şu anki ekonomik koşullarda Türkiye kömürden çıkışı ne kadar geciktirirse o kadar büyük fırsatlar kaçırıyor.Bunu sebeplerini gelecek hafta Türkiye’nin nasıl adil ve ekonomik bir şekilde kömürden çıkabileceğini ele alan çalışmalar ile inceleyeceğiz.

Küresel politikada kömürden çıkış yerini alsa da Türkiye'den gelen mesajlar kuşkulu

COP26 Sonrası Türkiye Kömürden Çıkmakta Niyetsiz

Hükümetler ve şirketler, petrol, doğal gaz ve özellikle fosil yakıtlarla enerji üretimini durdurmazsa iklim krizini çözmek mümkün değil. Fakat eğer bu krizin bireysel seçimlerimizi değiştirmeden çözüleceğine de inanıyorsak birbirimizi kandırıyoruz demektir. Bunu sadece ben değil, Uluslararası Enerji Ajansı’nın mayıs ayında yayımladığı 2050’ye Kadar Net Sıfır: Küresel Enerji Sektörü için Bir Harita adlı raporu da bilimsel bir dille açıklayarak beyan ediyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neden enerji sektörüne odaklanıyoruz?</h2>Enerji sektörü, fazlası iklim değişikliğine ve küresel ısınmaya yol açan sera gazlarını, insan eliyle en fazla artıran sektör. Öyle ki tek başına sera gazı salımlarının %75’inden sorumlu.Eğer iklim krizini kontrol edilebilir bir soruna dönüştürmek istiyorsak bu sektörü yeniden düzenlemek, insanlık tarihinin en büyük görevlerinden biri olacak. Bilim insanları kontrol edilebilir sorun seviyesini 1,5 derecelik küresel ısınma olarak kabul ediyor. 2050’ye kadar enerji sektöründen ve mümkünse diğer sektörlerden salınan karbondioksiti net sıfıra ulaştırmaksa küresel ısınmayı 1,5 derece de tutmanın ya da buraya geriye çekmenin ilk adımı olacak.Kötü bir haber: Küresel ısınma şu anda 1,2 dereceye ulaşmış durumda. O yüzden, karbondioksit salımını bu derece azaltmak, bizim üretimimizden tüketimimize, ulaşımımızdan elektriğimize tamamıyla bir dönüşüm anlamına geliyor. Çünkü insanlığın var olması ve toplumsallığın devamı için yaptığı her şey, bir kaynak ve enerji harcıyor. Bu esnada salınan gazları mümkünse hiç salmamamız, salınanıysa “yakalayarak” aynı seviyede tutmamız bizi net sıfıra ulaştıracak.İyi bir haber: Uluslararası Enerji Ajansı’nın raporu, bu değişimin mümkün olduğunu söylüyor. Teknik uygulanabilirlik, maliyet verimliliği ve sosyal kabulü artırırken ekonomik büyümeyi ve enerji kaynaklarını koruyacak bu plan, 2050’de — biraz uğraştırıcı da olsa — net sıfıra ulaşmamızı sağlayabiliyor. Peki nasıl? Detaylar, bir Çevreci Geek sayısında <a fr-original-style="" href="https://read.apos.to/i/yasaklardan-sonra-turkiyede-plastigin-gelecegi#60acefadf74ec20006b31560" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ele alınıyor.</a><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bireysel ve kolektif değişim</h2>Rapor, her ülkenin seviyesinin, atacağı adımın, karbon yakalama teknolojilerinin ve hatta bireysel seçimlerinin farklı olacağının farkında. Yine de Uluslararası Enerji Ajansı, net sıfıra ulaşmanın, sadece ülkelerin değil, bireylerin de bu konuda bilgilenmesi ve kendisi ile değiştirmesiyle mümkün olacağının tekrar tekrar altını çiziyor.Hatta net sıfır planının neredeyse %8’inin direkt, %55’inin de hükümetlerin ve finansal kurumların desteğini gerektiren bireysel değişimler olduğu da raporda belirtiliyor:<img src="https://images.aposto.com/2021/9/1/1633354679180.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı (IEA)<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bireysel değişimler, aşırı ve verimsiz enerji kullanımımızın azaltılması, ulaşım seçeneklerinin değişmesi ve kaynak verimliliği kazanımları olarak üç başlıkta ele alınıyor. Düşük oda sıcaklıklarına alışmak, lambaları söndürüp enerji tasarrufunu alışkanlık hâline getirmek, bisiklete binmek, yeni kaynaklara talebin azalması gibi değişiklikler, yapabileceklerimizin yalnızca birkaçı.&nbsp;Elbette bu değişimlerin büyük bir kısmı finansal kurumların daha iyi teknolojilere yatırım yapması, hükümetlerin yasal adımlar atması ve altyapı tercihlerinin değişmesi anlamına da geliyor. Yani yatırım alarak geliştirilmiş daha iyi bir batarya teknolojisini kullanan trenlerin kullanıldığı, tren ağlarının desteklenerek genişletildiği, hava yolculuğundan caydırılan bir sistemden bahsediyoruz.&nbsp;Dolayısıyla bu tarz değişimler için kolektif katkı, çözümün %75’lik kısmını oluşturuyor. %25’lik bir kısımsa evimizde, gönüllü olarak yapılan, lambayı kapatmak ve doğal gazı kısmak gibi enerji tasarrufu alışkanlıklarından oluşuyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sistem değişikliği, şimdi</h2>Direkt ve dolaylı olarak değişimin %63’ünde pay sahibi olan bireylerin, bu değişimleri yapacak kapasiteye sahip olup olmadığıysa ayrı bir soru. Var olan altyapılar, şehirleşme seviyeleri, iklimsel engeller ve tabii ki ekonomik zenginlik burada çok değişken bir veri oluşmasına sebebiyet veriyor.2020 yılında hâlâ 790 milyon insanın elektriğe ulaşamadığı, 2,6 milyar insanınsa yemeklerini pişirirken kömür ve odun gibi “kirli” tekniklerini kullandığı bir dünyadayız. Her ne kadar enerji sektörünü değiştirmeye çalışsak da temiz kaynaklara ulaşamama durumunun sadece ekonomik bir zorluk değil, sağlık, eğitim ve cinsiyet eşitliğinin de önüne geçen bir engel olduğunu unutmamak gerekiyor.Bu nedenle daha gelişmiş ülkelerdeki aşırılığın ve verimsizliğin önüne geçilmesi kadar, enerji dönüşümünün adil bir şekilde yapılması ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları doğrultusunda toplumsal eşitlik çerçevesinde küresel ve ulusal planların yaratılması gerekiliyor.Önümüzde küresel ısınma iki dereceye çıkması ihtimaliyle bilim insanlarının bile “Biz de tam ne olacağını bilmiyoruz,” dediği, sonuçlarının iyi olmayacağına emin olduğumuz bir kriz var. O hâlde tekrarlayalım: Elimizde teknoloji var, eksik olan politik irade.

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

Görkem Gömeç

İthal kömürü bırakamayan ulusal plan