EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Özetle enflasyondan arındırılmış kur olarak özetleyebileceğimiz reel efektif döviz kuru (REDK) eylül ayında 54,5 seviyesine yükseldi. Endeks, bir önceki ay 52,9 değerini almıştı.
REDK ne demek?
REDK, ülkemizin dış ticaretinde önemli pay sahibi olan ülkelerin yerel para birimlerinden oluşan sepet karşısında TL'nin aldığı ortalama değerin (nominal efektif kur) ülkeler arası fiyat farklılıklarından (enflasyon) arındırılması sonucunda elde edilen bir göstergedir. Endekste eşik değer 100'dür ve bu değerin üzerindeki seviyeler yerel para biriminin değerli olduğunu gösterir. Bu endeksin eşlenikleri arasında en ünlüsü "dolar endeksi" olarak bilinen DXY'dir.
Veri bize ne anlatıyor?
Mayıs ayından bu yana en yüksek değerine ulaşan endeks, TL’nin eylül ayında yabancı para birimleri karşısında enflasyon kaynaklı aşınmadan daha az değer kaybettiğini yani reel anlamda değerlendiğini söylüyor. Diğer bir ifadeyle, TL’deki aylık değer kaybı, mevcut enflasyonist ortam sebebiyle beklenen “normal” değer kaybından daha az oldu.
TCMB, manşet değer olarak kabul edilen TÜFE bazlı REDK dışında yurt içi ÜFE bazlı ve işgücü maliyeti bazlı olarak da hesaplanıyor. ÜFE harici yapılan hesaplamaların bir alt kırılımında ise ülke grupları (gelişen ve gelişmiş) yer alıyor.
Bu kırılımların her biri bizlere farklı bağlamlarda karşılaştırmalar yapma olanağı sunuyor. Bu karşılaştırmaların başında ülkemizin eş grup ülkelerinin para birimleri karşısındaki reel performansı geliyor. USD’nin küresel çapta değer kazandığı bu dönemde TÜFE gelişen ülkeler bazlı REDK’nin bir yıl önceki (51,5) değerinin çok gerisinde (43,1) olduğunu görüyoruz. Bu da TL’nin eş grup ülkeleri para birimlerinden olumsuz ayrıştığını gösteriyor.
Veri setinin neresindeyiz?
2016’nın sonundan bu yana hep eşik değerin altında seyreden endeks, 2018 (Trump) ve 2021 (paradigma değişimi) kur şokları ile büyük birer kırılma yaşadı. 2021 yılının aralık ayı endeks tarihinin en düşük değeri olarak kayda geçerken (47,8) 60 eşiği 12; 70 eşiği ise 30 aydır görülmüyor.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Reel efektif döviz kuru, mayıs ayından bu yana en yüksek değerine ulaştı; Villeroy faiz artışlarının devam edeceği sinyalini verdi; S&P bankaları uyardı.
05 Eki 2022
YAZARLAR
EXANTE
Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ OKUMALAR
ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı dizel tedarik anlaşması, ABD Kongresinde Cumhuriyetçiler ile Demokratların hükümetin kapanması sürecinde dahi yaşamadıkları ölçüde bir ortak mutabakat sağlamalarına neden oldu. Peki Trump neden böyle bir karar aldı? Rusya bu anlaşmadan ne kazanacak ve ABD’nin Ukrayna politikasında nasıl bir değişiklik yaşanıyor?
İmalat sanayiinde ilk dört ayda %1,3’e ulaşan üretim artışı, Ağustos ayında %0,2’ye geriledi. Giyim ve makine sektörlerinde daralma tüm şiddetiyle sürerken, önceki yıllarda büyüyen bazı sanayi kolları da yaz aylarında üretim kaybetmeye başladı.
Nobel Ekonomi Ödülü’nü alan Robert Hall ve Michael Woodford’un çalışmalarının ortak noktası, ekonomik istikrarın yalnızca bugün alınan kararlara değil, insanların geleceğe ilişkin beklentilerine de bağlı olduğu düşüncesi oldu. Ödülün gerekçesinde “makroekonomik istikrarın mikroekonomik temellere yaptığı katkılar” ifadesi yer alırken burada Türkiye açısından da önemli çıkarımlar var. Bu teze göre, ekonomik istikrarın toplumsal karşılığı tek başına enflasyonun düşmesi değil.
Bu hafta yurt içinde Ağustos ayı cari işlemler dengesi, Eylül ayı bütçe dengesi ve TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi öne çıkarken, yurt dışında ABD enflasyonu ve perakende satışlar, Çin enflasyonu ve dış ticaret dengesi ile Avro Bölgesi nihai enflasyonu ön planda.
12 Eki 2026
Arjantin'de Javier Milei'nin "testere" ile başlattığı ekonomi programı üçüncü yılını tamamlamaya yaklaşırken, ilk iki yılın başarı hikayesi yerini giderek daha karmaşık bir tabloya bırakıyor.
