Adakarası: Tanesi küçük, hikayesi büyük

Nereden? Değirmenyolu Mevkii, Yiğitler Köyü, Avşa Adası, Balıkesir

Ne zamandan beri? 2003

Kimden? Alp Törüner

Adakarası, hem üzüm hem de şarap olarak oldukça özgün bir tür. Bölgenin mikroklimasına kusursuz adaptasyon gösteren üzüm, oldukça dirençli ve hırçın; fenolik ve antosiyan özellikleri ise hem gelişme hem de meyve safhasında oldukça üst düzeyde. Türkiye genelinde bağlardaki hasat zamanının ortalama iki hafta kadar öne çekildiği 2024 bağbozumunda bu özellikleri sayesinde Adakarası bağlarında iklim krizinin etkileri neredeyse hiç hissedilmiyor. Hemen hemen tüm üreticiler bu sene itibarıyla gelecek üzüm hasatları için endişeliyken Avşalı bağcıların içleri rahat.

Güçlü maya, yüksek yıllanma

Büyülübağ’ın kurucusu Alp Törüner, yaklaşık 8-10 yıl önce Boğaziçi Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Mühendisliği Bölümü’nden Neşe Bilgin’in yaptığı çalışma ile Adakarası'nın bazı ilginç özelliklerinin ortaya çıktığını anlatıyor. Bu çalışma sayesinde, Adakarası'nın mayasının oldukça güçlü olduğu öğreniliyor. Zaten geçmişte Tekel de Adakarası üzümlerini  Tekirdağ'daki şarap fabrikasında mayalama için kullanıyormuş.

Neşe Hoca'nın çalışmasında görülüyor ki Adakarası, uçucu asit üretmeme özelliğine sahip yaklaşık 10 üzümden biri. Bu özellik Adakarası şarabına ne kazandırıyor? Nahoş kokuların oluşumunu engelliyor ve karakteristiğini iyi yansıtan, yüksek yıllanma potansiyeline sahip olmalarını sağlıyor.

"Bu özellikleri öğrendikçe, Adakarası'na hayranlığım ve bağlılığım daha da arttı. İlk başlarda sadece şarapçılıkla uzun geçmişe sahip yerel bir üzüm olduğunu biliyordum. Ancak zamanla bu üzümün dünya şarap arenasında hak ettiği yeri bulmasına yönelik motivasyonum büyük ölçüde arttı. Bugün, Adakarası ile ilgili yaptığımız kutlamalar ve etkinlikler bu bağı daha da güçlendiriyor. Adakarası ile ilişkim, bu bağlamda oldukça anlamlı ve derinleşmiş durumda."

Tescilli üzüm, tescilli şarap

Avşa Adakarası üzümü, bu isimle Avrupa Birliği tarafından tescillenmiş durumda. Avşa Adakarası şarabı için de yakın zamanda tescil başvurusunda bulunuldu. Peki bu tescil ne anlama geliyor?

"Ada dışında da Adakarası üzümü yetiştirilebilir; şu anda yok ama gelecekte olabilir. Üzümün tescili, Adakarası’nın Avşa Adası’nda, yani orijininde yetiştiğini ve eşsizliğini vurguluyor. Şarap için de aynı durum geçerli: Avşa Adası Adakarası üzümünden yapılan şarap sadece Avşa Adası’nda üretilebilir. Şampanya örneğindeki gibi, ada dışında üretildiğinde aynı isim asla kullanılamaz. Bu da bizim için çok kıymetli."

Tadım notları

Avşa Bağbozum şenliğinde Adakarası üzümünden elde edilen farklı stillerde üretilen şaraplarla dört karakterini deneyimleme fırsatımız oldu: Şampanya metoduyla yapılan Adakarası şarabı, ardından kırmızı, roze ve tatlı şarap hâli. Alp Bey için bu yelpaze Adakarası'nın profilinin ne kadar yüksek olduğunu ve farklı tarzlarda işlenmiş şaraplarda bile ne kadar çeşitli özellikler barındırabildiğini gösteriyor.

"Kırmızı şarap özelinde konuşacak olursak, Adakarası'nın kırmızı meyve profili oldukça belirgindir; özellikle Napolyon kirazı gibi kırmızı meyveleri öne çıkar. Baharat profili ise tane çekilmemiş karabiber, kuru karanfil ve kuru gül kokularını içeriyor. Yıllandığında, Adakarası kırmızılarında ortaya çıkan ikincil ve üçüncül aromalar oldukça dikkat çekici; meyvemsi, gövdeli, odunsu ve baharatsı profillerin birarada bulunmasını sağlıyor."