Alternatiften ana akıma: Etin geleceği

Alternatif et sektörü büyüyor. 2019’da küresel bitki bazlı gıda ve içecek sektörü 53 milyar dolarlık bir piyasa hâline geldi. Bunun içinde bitki bazlı, hücre bazlı ve çekirge veya yosun bazlı alternatif protein kaynakları segmenti 12 milyar dolarken Statista’nın raporuna göre 2026 yılında üç katına çıkacağı öngörülüyor.

Daha ucuz, daha kârlı: Üretim maliyetleri kilo başı 2 dolar olan soya bazlı et ve kilo başı 300 dolar olan hücre bazlı et arasında değişen alternatif etler, raflarda geleneksel etin iki katı daha yüksek fiyatla piyasada öne geçebilmiş değil. GImpossible Burger’ın CFO’su daha kârlı ama daha ucuz ürünler üretebileceklerini, bunun için ölçeklenebilir bir üretime ulaşmaları gerektiğini söylüyor. Birçok bitkisel bazlı gıda teknolojisi şirketi hayvanı, yemi ve suyu denklemden çıkardığı için pazar payı kazandığında geleneksel şirketlere göre daha kârlı bir noktaya varabiliyor. Et üretiminin üçte birine sebep olduğu küresel sera gazı salınımında ise bitki bazlı alternatifler etin sadece onda biri salınıma sebep olarak bir "helal olsun"u hak ediyor. 

Tüketim alışkanlıkları: Tüketici tarafında ise talep arzı destekler nitelikte. 2019’da ABD'de tüketicilerin %41’i bitkisel bazlı süt aldığını, %14’ü de bitkisel bazı et alternatifi aldığını söylüyor. Alternatif et tüketiminde genç tüketicilerin bitki temelli gıda tercih etmesinin temel sebebi geleneksel et üretiminin çevreye zararlı etkisinden dolayı olsa da tüm yaşlarda tüketicilerin başlıca tercih sebebi sağlık kaynaklı. 

Mekânın sahibi geldi: Hâl böyle olunca, et pazarının eski kulağı kesikleri de yarışa dâhil oldu. Gıda sektörünün köftehor devleri, şirket içi ürün inovasyonu veya sektörde yer edinmiş markaları satın alarak piyasada pay edinmenin peşinde. Haziran ayında dünyanın en büyük et imalatçısı JBS, kendi bitki bazlı ürününü çıkararak pazara katıldı. Fast food tarafında ise, 2019’da menülerine vegan burgerler ekleyen McDonalds ve Burger King’i geçtiğimiz ay Beyond Meat ile anlaşmalı olarak Beyond Chicken kızarmış tavuk ürününü çıkaran KFC takip etti. 

Küresel et sektöründeki bu dalga, tüketim alışkanlıklarımızı değiştirdiğimizde para neredeyse oraya giden şirketlerin ürün stratejilerini de değiştirebildiğimizin bir kanıtı. Çevreye duyarlı ve hayvan dostlarımızın canını dert edinen bireylerin, kendi beslenmelerinde yaptıkları değişim, belki onlar için küçük ama hayvanlar ve çevre için büyük bir adım. Yine de global et pazarının %1’ini oluşturan alternatif gıdaların alternatiflikten ana akıma henüz geçmediği aşikâr. Buna rağmen bu ürünlerin yakında hayatımızdaki yerlerinin Nişantaşı kafeleri, vegan arkadaşların evleri ve Macrocenter’larla sınırlı olmayacağı da belli. Belki de bir sonraki kuşak, kahvaltıda soya bazlı sucuklar yiyecek, gece içmelerinden sonra hücre bazlı kelle paça çorbaları içecek.