Alternatiften ana akıma: Etin geleceği
Alternatif et sektörü büyüyor. 2019’da küresel bitki bazlı gıda ve içecek sektörü 53 milyar dolarlık bir piyasa hâline geldi. Bunun içinde bitki bazlı, hücre bazlı ve çekirge veya yosun bazlı alternatif protein kaynakları segmenti 12 milyar dolarken Statista’nın raporuna göre 2026 yılında üç katına çıkacağı öngörülüyor.
Daha ucuz, daha kârlı: Üretim maliyetleri kilo başı 2 dolar olan soya bazlı et ve kilo başı 300 dolar olan hücre bazlı et arasında değişen alternatif etler, raflarda geleneksel etin iki katı daha yüksek fiyatla piyasada öne geçebilmiş değil. GImpossible Burger’ın CFO’su daha kârlı ama daha ucuz ürünler üretebileceklerini, bunun için ölçeklenebilir bir üretime ulaşmaları gerektiğini söylüyor. Birçok bitkisel bazlı gıda teknolojisi şirketi hayvanı, yemi ve suyu denklemden çıkardığı için pazar payı kazandığında geleneksel şirketlere göre daha kârlı bir noktaya varabiliyor. Et üretiminin üçte birine sebep olduğu küresel sera gazı salınımında ise bitki bazlı alternatifler etin sadece onda biri salınıma sebep olarak bir "helal olsun"u hak ediyor.
Tüketim alışkanlıkları: Tüketici tarafında ise talep arzı destekler nitelikte. 2019’da ABD'de tüketicilerin %41’i bitkisel bazlı süt aldığını, %14’ü de bitkisel bazı et alternatifi aldığını söylüyor. Alternatif et tüketiminde genç tüketicilerin bitki temelli gıda tercih etmesinin temel sebebi geleneksel et üretiminin çevreye zararlı etkisinden dolayı olsa da tüm yaşlarda tüketicilerin başlıca tercih sebebi sağlık kaynaklı.
Mekânın sahibi geldi: Hâl böyle olunca, et pazarının eski kulağı kesikleri de yarışa dâhil oldu. Gıda sektörünün köftehor devleri, şirket içi ürün inovasyonu veya sektörde yer edinmiş markaları satın alarak piyasada pay edinmenin peşinde. Haziran ayında dünyanın en büyük et imalatçısı JBS, kendi bitki bazlı ürününü çıkararak pazara katıldı. Fast food tarafında ise, 2019’da menülerine vegan burgerler ekleyen McDonalds ve Burger King’i geçtiğimiz ay Beyond Meat ile anlaşmalı olarak Beyond Chicken kızarmış tavuk ürününü çıkaran KFC takip etti.
Küresel et sektöründeki bu dalga, tüketim alışkanlıklarımızı değiştirdiğimizde para neredeyse oraya giden şirketlerin ürün stratejilerini de değiştirebildiğimizin bir kanıtı. Çevreye duyarlı ve hayvan dostlarımızın canını dert edinen bireylerin, kendi beslenmelerinde yaptıkları değişim, belki onlar için küçük ama hayvanlar ve çevre için büyük bir adım. Yine de global et pazarının %1’ini oluşturan alternatif gıdaların alternatiflikten ana akıma henüz geçmediği aşikâr. Buna rağmen bu ürünlerin yakında hayatımızdaki yerlerinin Nişantaşı kafeleri, vegan arkadaşların evleri ve Macrocenter’larla sınırlı olmayacağı da belli. Belki de bir sonraki kuşak, kahvaltıda soya bazlı sucuklar yiyecek, gece içmelerinden sonra hücre bazlı kelle paça çorbaları içecek.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
NEREDE YAYIMLANDI?
Günün menüsü: Sabah yulaf sütlü kahve, öğlen zeytinyağlı sarma, akşam petri kabında et.
26 Ağu 2020
YAZARLAR
Berkok Yüksel
A former child writing about food and London for Aposto.
apéro
İştah ve ufuk açan yemek yayını. Her çarşamba ve cumartesi önlüğünü giyer.
İLGİLİ OKUMALAR
Beslenme trendleri ortaya çıkarken bilimsel bilgi; medya, beden idealleri, sosyal normlar ve gıda endüstrisi tarafından seçiliyor, sadeleştiriliyor ve ürünleştiriliyor. Böylece bilim, gündelik yaşamın ve tüketim alışkanlıklarının parçası hâline gelirken sağlıklı beden, “doğru” beslenme ve kendimize iyi bakmak da sürekli yeniden tanımlanıyor.
Yunanistan’ın küçük Kiklad adalarından Sifnos, yerel ürünleri, geleneksel yemekleri ve son 15 yılda açılan şef restoranlarıyla ülkenin öne çıkan gastronomi duraklarından birine dönüştü. Adada nohut, peynir, kapari, kekik balı ve balık gibi ürünler hem geleneksel tavernaların hem de yeni nesil restoranların menülerinde yer buluyor. Seramikçilik gibi yüzyıllardır süren zanaatlar yemek kültürünün bir parçası olmaya devam ederken farklı ülkelerden şeflerle yapılan işbirlikleri de Sifnos mutfağını yeni tatlara ve tekniklere açıyor.
Bir zamanlar bir hayatta kalma becerisi olan foraging, bugün fine dining'in, wellness kültürünün ve sosyal medyanın ilgi alanında. Bu geri dönüş, insanın doğadan yeniden beslenmesinden çok, doğayla kopmuş ilişkisinin farkına varmasıyla ilgili olabilir.
Bordeaux’nun kurduğu şarap dünyası zamanla apelasyonlar, ödüller ve prestij üzerinden ortak bir ölçüte dönüştü. Fakat Asya’nın şarapla ilişkisi bunlardan çok daha eski. Çin’in Jiahu çömleklerinde ya da Japonya’nın Koshu bağlarında yazılan hikaye, şarabın tek bir coğrafyanın tanımlayabileceği kadar dar bir geçmişe sahip olmadığını gösteriyor. Bugün bu birikim, Batı’dan gelecek bir onaydan çok kendi referansları üzerinden yeni bir şarap kültürüne dönüşüyor.
22 Ağu 2026
Bir kısmı henüz kapılarını yeni açtı, bir kısmı yıllardır hayatımızda. Ortak noktaları ise aynı: Her biri Türkiye'nin yeme-içme sahnesine yeni bir fikir, yeni bir soluk ya da yeni bir yön öneriyorlar. Son dönemin en çok konuşulan 20 adresi bu seçkide.
