Binance için bir devrin sonu

Başarı öykülerini herkes sever, ancak çöküş hikayelerinin de insanları kendisine çeken ayrı bir cazibesi var. Dünyanın en büyük kripto borsası Binance'in kurucusu ve CEO'su Çinli iş insanı Changpeng Zhao'nun (kısaca CZ) hikayesi, bunun son örneği oldu. 

2017'de bir kripto girişimi olarak yola çıkan ve 5 yıllık yolculuğunda onlarca ülkede çalışanı olan bir borsa devine dönüşen Binance, Kasım 2022 itibarıyla kripto piyasasının yarısından fazlasını kontrol ediyordu. Zhao ise kripto dünyasında bir lider olarak anılıyordu.

En azından, iki gün öncesine kadar...

İki gün önce Zhao, federal savcılar tarafından Binance'e açılan davada, kara para aklama suçlamalarını ve uluslararası mali yaptırımları ihlal ettiği yönündeki iddiaları kabul ederek CEO'luk görevinden istifa ettiği duyurdu. İstifa haberi, kripto camiasında bir şok dalgasına neden oldu.

Zhao'nun istifasına giden süreçte neler yaşandı?

Binance, hızlı yükseliş sürecinde daha önce de zor dönemlerden geçmişti. Binance'in bir merkezi olmamasında ısrar eden, kendisi neredeyse şirketin merkezinin orası olduğunu belirten Zhao, sık sık ABD başta olmak üzere dünyanın dört bir yanından düzenleyicilerle karşı karşıya geldi.

Hamas'ın 7 Ekim saldırılarının ardından kripto sektörü, terör finansmanında araç olarak kullanılabileceği gerekçesiyle bir kez daha mercek altına alındı. Odak noktasında ise dünyanın en büyük kripto borsası Binance vardı. Financial Times'ın haberine göre, saldırıyı takip eden süreçte İsrail, 100'ü aşkın Binance hesabını kapattığını açıkladı.

Bugüne kadar CZ'nin oldukça açık sözlü bir profil çizdiği söylenebilir. Ancak, Salı günü mahkeme karşısına çıkan CEO, kripto dünyasının tanıdığı açık sözlü liderden çok daha farklıydı.

Koyu renk takımı elbisesi ve soluk mavi kravatıyla yargıç karşısına çıkan Zhao, daha önce düzenleyicilere karşı sergilediği dik başlı tutumun aksine, Binance'in Hamas benzeri terörist gruplara para aktarmak için kullanılması da dahil, kara para aklama ve ABD yaptırımlarını ihlal etme suçlamalarını kabul etti. Binance'in faaliyetini sürdürmesi için Adalet Bakanlığı ile yapılan anlaşma çerçevesinde, şirket 4,3 milyar dolar, Changpeng Zhao ise 50 milyon dolar para cezasına çarptırıldı.

• Zhao, X hesabından yaptığı paylaşımda "Hatalar yaptım ve sorumluluk almalıyım" diyerek istifa ettiğini birinci ağızdan da doğruladı.

ABD Hazine Bakanlığı konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Binance'in fidye yazılım saldırıları, cinsel istismar, büyük ölçekli bilgisayar korsanlığı, uyuşturucu ticareti ve El Kaide, IŞİD gibi gruplarla bağlantılı "100 binden fazla şüpheli işlemi" bildirmediğini söyledi. ABD Başsavcısı Merrick Garland ise Binance'in "kısmen bu suçlar sayesinde dünyanın en büyük kripto para borsası hâline" geldiğini ve şimdi de ABD tarihindeki en büyük kurumsal cezalardan birini ödediğini belirtti. Garland, "Yasaları çiğnemek için teknolojiyi kullanmak sizi isyankar yapmaz, suçlu yapar" yorumunu yaptı.

• ABD Adalet Bakanlığı ayrıca Binance'in kara para aklama riskine karşı işlemleri raporlamak için gereken protokollere sahip olmadığını ve çalışanların böylesi bir denetimsizliğin suçluları platforma çekeceğinin farkında olduğunu aktardı. 

Avukat Mark Kornfeld ise konuya ilişkin açıklamasında "Adalet Bakanlığı'nın ana kripto oyuncusuna karşı harekete geçmesi, sektör için rastgele bir gelişme değil, bunun 'yeni normal' olduğunun kanıtıdır." yorumunu yaptı.

Öte yandan, savunma anlaşmasının şartları uyarınca Binance yönetimine katılmaktan men edilen Zhao, çok daha büyük cezalarla da karşı karşıya kalabilir. Adalet Bakanlığı'ndan bir yetkili, 23 Şubat 2024'teki duruşmaya kadar tutuksuz yargılanmak için 175 milyon dolarlık kefalet ödeyen Zhao'nun 18 aya kadar hapis cezası alabileceğini belirtti.

Bununla birlikte, bu dava ve anlaşma, Mart ayında Binance ve Zhao'yu ABD'de yasadışı faaliyet göstermekle suçlayan Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu (CFTC) tarafından açılan bir başka davayı da çözüme kavuşturmuş oldu. CFTC, grubun bildirilen işlem hacminin ve kârlılığının çoğunun, borsanın iddialarıyla çelişen "ABD'li müşterilere yönelik kapsamlı talep ve erişimden" kaynaklandığını iddia ediyordu.

Ayrıca, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu da Haziran ayında Binance'e 13 dava açmış; borsayı müşterilerine ait milyarlarca doları Zhao'nun sahip olduğu farklı şirketlere aktarmak, kayıtsız borsalar, broker-bayiler ve takas kurumları işletmenin de dahil olduğu farklı ihlallerle suçlamıştı. Ancak, Salı günü açıklanan kararların hiçbirinde SEC'nin adı geçmedi ve SEC'den de konuya ilişkin herhangi bir açıklama gelmedi.

Bir devrin sonu

Salı günü yaşanan olaylar ışığında, bir devrin sonuna gelindiğini söylemek mümkün. Her fırsatta Binance'in "sınırları" olmadığını vurgulayan Zhao'nun tahtından indirilmesiyle "sınır tanımayan" kripto şirketleri efsanesi de bitti. 

Bu, ABD'li düzenleyicilerin resmî olarak ülkede bulunmayan bir kripto borsasını ilk kıskaca alışı değil. FTX'in ve kurucusu Sam Bankman Fried'in neden olduğu drama hâlâ güncelliğini koruyor. Ancak, "sınırsız" ifadesini Binance kadar iyi temsil eden başka bir şirket de yoktu. Geleneksel bir şirketin sınırlarına meydana okuyan, bir genel merkez fikrine tüm benliğiyle karşı çıkan Binance, her yerde herkese hizmet vererek kripto evreninin lideri hâline geldi. Tabii en başta bir lidere dönüşmesini sağlayan bu durum, Garland'ın da dediği gibi, şirketin sonunu getirdi.

CZ'nin suçlamaları kabul ederek istifa etmesi, kripto para birimlerini de vurdu. Soruşturmanın çözüldüğünü görmek isteyen umutlu yatırımcıların etkisiyle Salı günü erken saatlerde %5'e kadar yükselen Binance Coin, davanın ardından %9 değer kaybetti. Rippler'ın XRP'si %3,2; Solana ise %4'ten fazla değer kaybederken Polygon ve Uniswap'te de sırasıyla %7,8 ve %3,8 düşüş kaydedildi. Öte yandan, dünyanın en değerli kripto para birimi bitcoin %1,53 düşüşle 37 bin doların altını görürken Ether, %2,1'lik bir düşüşle 1.992,43 dolara geriledi.

Binance'in geleceği

Binance, dünyanın en büyük kripto borsası olmasının yanı sıra rakiplerinden çok daha büyük olmasıyla da öne çıkıyor. Yakın zamana kadar kripto spot ticaretinde pazarın yaklaşık %60'ına sahip olan Binance'te bu oran, ABD'li düzenleyicilerin Haziran'dan bu yana şirket üzerindeki baskıyı artırmasıyla %40'lara düştü. Buna rağmen şirket hâlâ rakiplerinden kilometrelerce yüksekte seyrediyor. Pazar payında ikinci sırada yer alan OKX %5,44'lük bir paya sahipken Coinbase de %5,37 ile üçüncü sırada yer alıyor.

Son yaşananlar Binance'in geleceğiyle ilgili tahmin yürütmeyi epey zor bir hâle getirdi. Blokzinciri analiz firması Nansen'in verilerine göre, Zhao'nun suçlamaları kabul ederek istifa etmesini takip eden 24 saatlik süreçte Binance'deki çıkışların bitcoin hariç 1 milyar dolardan fazla olduğu belirtiliyor. Veri sağlayıcısı Kaiko ise piyasa yapıcıların pozisyonlarını geri çekmesiyle likiditenin aynı zaman diliminde %25 düştüğünü bildiriyor. 

Nansen'e göre platformda 65 milyar dolardan fazla varlık bulunuyor, bu da Binance'in yatırımcıların platformdan ani bir şekilde uzaklaşmasına dayanabilecek kadar sermayeye sahip olduğu anlamına geliyor. Ayrıca, para çekme işlemlerinde bir artış olsa dahi borsadan henüz "kitlesel bir fon çıkışı" yaşanmadığı belirtiliyor. 

CNBC'nin iletişime geçtiği uzmanlar ise şirketin Adalet Bakanlığı sürecine uyma kararına, faaliyetlerini uyumlu hâle getirmek için üç yıllık bir strateji uygulamasına ve şirketin rezervlerinde tutulan varlıkların miktarına atıfta bulunarak, Binance'in çalkantılara rağmen bu durumdan sağ çıkmasının muhtemel olduğunu düşünüyor. Vanderbilt Üniversitesi dekan yardımcısı Yesha Yadav, 4 milyar dolarlık meblağın Binance'in bilançosunda "gerçek bir acı" yaratacağını, ancak cezanın borsaya "ölümcül bir darbe" vurmayı amaçlamadığı yorumunu yapıyor. 

Yadav, yatırımcılar şirketin CEO'sunun ayrılmasından sonra nereye gideceklerini değerlendirirken Binance'in rezervlerinin inceleme altına alınmasının muhtemel olduğunu da sözlerine ekliyor. Binance'in FTX'in çöküşünden bu yana stratejik şeffaflık girişimlerinde "bocaladığını" belirten Yadav, burada asıl sorunun Binance'in iç yönetişimi ile risk yönetimi olduğuna dikkat çekiyor.

• Binance, varlık ve yükümlülüklerinin sayısını gösteren rezerv kanıtlarını yayımlamıştı; ancak bunların, halka açık blok zincirlerinin ifşa edebileceği sınırlı bilgilere dayanması nedeniyle tam ölçekli bir denetimle aynı seviyede olmadığı belirtiliyor.

Binance, şimdilik 2021'de şirkete katılan üst düzey yönetici Richard Teng'in CEO'luğunda yoluna devam edecek. Zhao'nun X'te yaptığı paylaşıma göre Teng, Binance'in "bir sonraki güvenlik, şeffaflık, uyumluluk ve büyüme aşamasının hayata geçirilmesini" sağlayacak.

Öte yandan Binance, faaliyetini yeni kurallarla sürdürmek durumunda kalacak. Şirketin, ABD kara para aklamayı önleme standartlarını karşılamak için uyum programını sürdürme ve geliştirme sorumluluğu bulunuyor. Bu da yeni bir bağımsız uyum gözlemcisi atanması gerektiği anlamına geliyor.