Birleşik Krallık’ta ısı grevi: Aşırı sıcaklara karşı yasal çalışma sınırı isteniyor

Çalışma hayatında sıcak hava dalgalarına maruz kalınan aylar için talep edilen haklar, Birleşik Krallık’ta “Heat Strike” (Isı Grevi) eylemleriyle karşılık buluyor. Avrupa genelinde henüz bağlayıcılığı olan yasal bir ortak düzenleme bulunmazken Yunanistan, İtalya, İspanya ve Belçika’da "azami çalışma sıcaklığı" yasalarla belirlenmiş durumda. Tarihinin en sıcak yazlarından birini yaşayan Birleşik Krallık’ta sendika ve aktivistler, bu hak için mücadeleyi yükseltiyor.
Birleşik Krallık’ta ısı grevi: Aşırı sıcaklara karşı yasal çalışma sınırı isteniyor

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

Avrupa, iklim krizinin neden olduğu sıcak hava dalgaları, yangınlar ve sıcağa bağlı ölümlerle 2026 yazında da “Biz bu filmi daha önce görmüştük” dedirten bir yaz geçiriyor. European Mortality Monitoring Project (Avrupa Ölüm İzleme Ağı - EuroMOMO) verilerine göre, Avrupa kıtasını etkisi altına alan aşırı sıcak hava dalgası, 2026 yılının Haziran ve Temmuz aylarını son yılların en ölümcül dönemlerinden biri hâline getirdi. 

Temmuz ayının geride kalmasıyla birlikte durum değerlendirmesi yapan EuroMOMO, yayımladığı raporda yüksek sıcaklıkların yol açtığı can kayıplarına dikkat çekti. Verilere göre, sadece Haziran ayının son haftasında Avrupa kıtası genelinde 10 binden fazla normalin üzerinde ölüm meydana geldi. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi ile Dünya Sağlık Örgütü'nün desteklediği EuroMOMO tarafından yayınlanan verilere göre, vakaların büyük çoğunluğu (9 binden fazla) 65 yaş ve üstü kişiler arasında görüldü. Ortaya çıkan tablo, sıcak hava dalgalarının artık daha erken tarihlerde başladığını ve yıkıcı etkisini giderek artırdığını açıkça gösteriyor.

Aşırı sıcaklar, ısı çarpmasına neden olarak veya kalp-damar ve solunum yolu hastalıklarını şiddetlendirerek ölüme yol açabiliyor ve maalesef yaşlılar en savunmasız gruplar arasında yer alıyor. EuroMOMO, ülkeler bazında normalin üzerinde ölüm sayılarını yayımlamıyor ancak Haziran ayının son haftasında Avrupa'da "çok yüksek fazla" ölüm oranı kaydeden iki ülkenin Fransa ve Belçika olduğunu belirtiyor. Yine bu sıcak hava dalgaları sırasında sadece İngiltere ve Galler'de 2 bin 700 kişinin sıcağa bağlı nedenlerden öldüğü tahmin ediliyor.

Copernicus Climate Change Service (Copernicus İklim Değişikliği Servisi) verilerine göre, Haziran 2026 Batı Avrupa için kaydedilen en sıcak haziran ayı olurken, küresel olarak ikinci en sıcak haziran ayı olarak tarihe geçti. Aynı zamanda en yüksek deniz yüzeyi sıcaklıkları da kaydedildi. Batı Avrupa'nın bazı bölgelerinde Temmuz ayında da sıcak hava dalgası devam ederken bu durum Fransa, İspanya, İtalya, Portekiz ve Yunanistan’da yıkıcı orman yangınlarına yol açtı. 

Ne yazık ki aşırı sıcak havaların etkisi sadece bunlarla da kalmadı. Avrupa, yaygın bir kuraklık riskiyle de karşı karşıya. Sıcak hava dalgaları Doğu Avrupa'nın bazı bölgelerinde kuraklık riskini artırdı. Haziran ayında yaşanan sıcak hava dalgası, Batı ve Orta Avrupa'da giderek kuruyan toprakların zemininde meydana geldi ve Mayıs ayındaki sıcak hava dalgası sırasında gelişmeye başlayan kuraklık koşullarını daha da kötüleştirdi.

  • Aşırı sıcaklar sadece bir iklim krizi veya meteoroloji sorunu değil, aynı zamanda önemli bir iş sağlığı ve güvenliği sorunu.

Sıcak hava dalgaları Avrupa genelinde çalışma hayatını da tehdit ediyor. European Trade Union Institute (Avrupa Sendikalar Enstitüsü - ETUI), Avrupa’daki 130 milyon işçinin aşırı sıcaklık stresi tehdidi altında olduğu uyarısında bulundu. Enstitünün raporuna göre, Avrupa genelinde yaklaşık 130 milyon işçi iş yerinde ısı stresine maruz kalıyor, bu durum yılda 277 bin yaralanmaya ve 230 ölüme yol açıyor. Avrupa sendikaları, iklim değişikliğinin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına nasıl yansıtılacağı üzerine yoğunlaşıyor.

2025 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Avrupa Birliği genelinde çalışanların yaklaşık beşte biri önceki 12 ay içinde iş yerinde aşırı sıcağa maruz kaldığını belirtti.

  • ETUI’nin açıklamasına göre, çalışmak için en uygun sıcaklık 16°C'dir. Bunun ötesinde, her 1°C'lik artış ortalama yüzde 2 civarında verimlilik kaybına sebep oluyor. Güney Avrupa'da ortalama bir sıcak hava dalgası sırasında verimlilik kayıpları yaklaşık yüzde 20-25'e ulaşıyor. Orta Avrupa'da bu rakam yüzde 8-14 arasında değişiyor ve hatta İskandinavya'da bile bir yıl içinde sıcak hava dalgaları nedeniyle yüzde 3-6 arasında kayıplar kaydedildiği ifade ediliyor. 

Bazı işyerlerinde sıcaklıkların 40 derecenin üzerine çıkması, insanların başa çıkmakta zorlanmasına, binlerce okulun kapanmasına, hastane ve ulaşım sistemlerinin çökmesine neden oldu. Birleşik Krallık'ta işyerlerinde minimum sıcaklıklar konusunda sağlık ve güvenlik yönergeleri mevcut, ancak yaz aylarında giderek artan sıcak hava dalgalarıyla maksimum seviyeye ulaşan sıcaklıklar konusunda herhangi bir düzenleme bulunmuyor. 

Sendikalar ve aktivistler, kapalı çalışma ortamları için azami bir sıcaklık sınırı getirilmesi çağrısında bulunurken Birleşik Krallık'taki işçi hakları, sendikal hareketler ve kamu hizmetleri alanında faaliyet gösteren UNISON ve Trades Union Congress (TUC) 30°C veya yoğun çalışma ortamları için 27°C'lik bir sınır talep etti.

Hükümete danışmanlık yapan İklim Değişikliği Komitesi yayımladığı bir raporunda, "işçi güvenliğine yönelik artan riskleri gidermek ve gerekli soğutma önlemlerinin alınmasını teşvik etmek" amacıyla azami çalışma sıcaklığı düzenlemeleri getirilmesi önerisini gündeme taşıdı. 

Sendikaların ısı grevi ile ilgili talepleri, İngiltere Hükümeti üzerindeki baskıyı da artırıyor. Konuyla ilgili bir açıklama yapan Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan, işyerlerinde azami sıcaklık sınırı getirilmesi çağrılarını desteklediğini belirtti. Çalışma hayatında sıcak hava dalgalarına maruz kalınan aylar için talep edilen haklar, Birleşik Krallık’ta “Heat Strike” (Isı Grevi) eylemleriyle karşılık buluyor. 

2022 yılındaki rekor sıcakların ardından kurulan Heat Strike hareketi bu yıl vites yükseltti. Haziran ayı sonundaki sıcak hava dalgasında düzenlenen ulusal eyleme yaklaşık 1.500 kişi katıldı. Fırıncılar ve Gıda İşçileri Sendikası, İtfaiyeciler Sendikası, Greenpeace, War on Want ve Extinction Rebellion gibi iklim aktivizmi hareketlerinin desteklediği aktivistler, meselenin aciliyetine vurgu yaptı. Sendika üyeleri ve iklim aktivistleri, ülkenin tarihindeki en şiddetli sıcak hava dalgasıyla sarsılması üzerine Brighton İskelesi'nde "Şimdi Sıcak Hava Grevi" yazılı devasa 23 metrelik bir pankart açtı.

Isı grevi, aşırı sıcak hava dalgalarında işyerlerindeki yüksek sıcaklıklara ve iklim krizine karşı iş güvenliği haklarını savunmak amacıyla düzenlenen eylemler olarak ortaya çıktı. Çeşitli iklim aktivizmi grupları ve sendikaların başlattığı bu eylemlerin temel amacı, yasal bir azami çalışma sıcaklığı sınırı getirilmesini ve sıcak hava dalgaları için önlem alınmasını içeriyor. 

  • Şimdiye kadar, kent merkezlerinde “Cool Station (serinleme noktaları) kurarak, halka su dağıtmak ve iş yerlerinde sembolik iş bırakma eylemleri yaparak seslerini duyurmaya çalışıyorlar.

Heat Strike hareketinin temelde üç talebi var: Kapalı alan işyerleri için maksimum 30°C, ağır/fiziksel işler için ise maksimum 27°C üst sınır getirilmesi, sıcaklığın çalışmayı imkansız kıldığı günlerde işçilerin gelir kaybı yaşamadan izinli sayılması ve aşırı sıcakların sebebi olan fosil yakıt tüketimini azaltmaya yönelik acil net-sıfır adımlarının atılması.

Yunanistan, İspanya, İtalya ve Belçika’da sıcağa karşı yasal koruma

Avrupa geneline baktığımızda, Yunanistan'da 2025’te alınan bir kararla sıcak hava dalgaları sırasında özellikle açık alanda yapılan ağır işlerde ve kurye hizmetlerinde günün belirli saatlerinde çalışma yasağı uygulanabiliyor. 

İspanya'da 2023 yılında yapılan düzenlemeyle, meteoroloji kurumunun aşırı sıcak uyarısı verdiği dönemlerde işverenlere çalışma koşullarını uyarlama ve gerekli durumlarda işi durdurma yükümlülüğü getirildi. Yunanistan ve İspanya, yaz aylarında günün en sıcak saatlerinde açık havada (inşaat, tarım vs.) çalışmayı yasal olarak yasaklıyor. 

Avrupa’da net bir derece sınırı getiren ülkeler arasında Belçika ve İtalya da bulunuyor. Belçika’da ofis çalışmaları için 29°C, ağır fiziksel işler için 18°C sınırı aşılırsa, işverenin ekstra mola ve havalandırma sağlaması zorunlu. İtalya’da belirli iş kollarında sıcaklığın 35°C’yi aşması durumunda işçilerin işe gitmeme/çalışmayı durdurma hakkı bulunuyor ve bu süreçte maaşlar devlet güvencesiyle ödeniyor. 

Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC) gibi işçi örgütleri, iklim kriziyle artan ölümlere karşı Avrupa Birliği genelinde bağlayıcı "azami çalışma sıcaklığı" yasaları için yoğun bir baskı yapıyor. Özellikle Birleşik Krallık’ta belirli bir üst sınır olmayışı sendikaların gündeminde. Yılın ilk sıcak hava dalgası sırasında birçok otobüs şoförü 35°C’nin üzerinde, hatta birçoğu 40°C’nin üzerinde sıcaklıklar ve etkisiz, bozuk veya hiç olmayan klimalarla karşılaştığı kaydedildi. Bazı garajlarda çalışan şoförler, klima sistemi olmayan veya bozuk olan araçları kullanmayı reddederek, koşullar nedeniyle doğrudan harekete geçti. Ancak, aşırı sıcak nedeniyle aracını kullanmayı reddeden şoförlerin maaşından kesinti yapıldı kaydedildi.

Dolayısıyla bu konuda ne küresel anlamda ne de Avrupa özelinde yasal mevzuatlarla güvence altına alınmış bir aşırı sıcaklarda iş durdurma hakkı henüz yok. Türkiye’deki iş hukuku mevzuatında da doğrudan “hava sıcaklığı şu derece ulaştığında iş durur” gibi bağlayıcı bir sayısal sınır bulunmuyor. 

Avrupa’da yasal bağlayıcılığı olan azami sıcaklık sınırı getirilmezse ısı grevlerinin Avrupa çapına yayılabileceği belirtiliyor. 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

YAZARLAR

Pelin Cengiz

Pelin Cengiz

Gazeteci. Gazete ve televizyonlarda muhabir, editör, ekonomi müdürü, yazar ve programcı görevlerini üstlenen Cengiz, makroekonomi ve iş dünyası alanlarında haberler üretiyor. İkinci bir uzmanlık alanı olarak ekoloji alanında enerjinin finansmanı, iklim krizi, çevre mücadeleleri ve tarım ekonomisi üzerine çalışıyor.

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

AngstAngst
∙

HİKAYE

Batık maliyet yanılgısı: Bir sınavdan mı geçiyoruz, yoksa yanlış yolda mıyız?

Çok emek verdiğimiz bir yoldan dönmek, geçmişimize ve hayallerimize ihanet gibi gelebiliyor. Seth Godin’in Dip ve Annie Duke’un Quit kitaplarından hareketle, değişen koşullarda hangi mücadeleyi sürdüreceğimize nasıl karar verdiğimizi ve geçmişte gösterdiğimiz sabrın bizi bugün nasıl bir çıkmaza sokabildiğini düşünüyoruz.

Cem Arıdağ

·

15 Kas 2026

Batık maliyet yanılgısı: Bir sınavdan mı geçiyoruz, yoksa yanlış yolda mıyız?
AngstAngst
∙

HİKAYE

COP31’in ötesinde başka bir iklim siyaseti: Halkların İklim Zirvesi'nin gündeminde ne var?

Antalya'da COP31'e paralel düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, iklim adaleti, fosil yakıtlardan çıkış, emek mücadelesi ve savaş karşıtlığını gündemine taşıdı. Zirvenin uluslararası ilişkiler gönüllüsü Çiğdem Özbaş'la dokuz aylık hazırlık sürecini, gönüllülerle kurulan dayanışma ağını, resmî zirveye yönelik eleştirilerini ve iklim hareketinin geleceğini konuştuk.

Alev Karakartal

·

15 Kas 2026

COP31’in ötesinde başka bir iklim siyaseti: Halkların İklim Zirvesi'nin gündeminde ne var?
AngstAngst
∙

HİKAYE

Seralar, saraylar ve sazlıklar: COP31 alanında EXPO’dan önce kim yaşardı?

Gıda güvenliğini yalnızca bir sonraki krize yetecek kadar ürün depolamakla sağlayamayız. Bir sonraki krizden sonra da iyi ve sağlıklı gıda üretebilme kapasitesinin kurulması gerekir. Bunun için de tohuma, suya, sağlıklı toprağa, biyoçeşitliliğe ve üretimi sürdürebilecek çiftçilere ihtiyacımız var. Antalya'nın, özellikle de bugün COP31'in düzenlendiği EXPO binasının üzerinde kurulduğu toprakların son kırk yılı bize bu konuda çok şey anlatıyor. Seraların, sarayların ve sazlıkların tarihi, birbirinden bağımsız üç hikaye değil. Aynı coğrafyanın farklı ekonomik ve toplumsal önceliklerle yeniden şekillendirilmesinin tarihi.

Zafer Yenal

·

13 Kas 2026

Seralar, saraylar ve sazlıklar: COP31 alanında EXPO’dan önce kim yaşardı?
AngstAngst
∙

HİKAYE

COP31 Liderler Zirvesi'nden mesajlar: 'Fosil yakıtlara bağımlılık, bir güvenlik sorununa dönüştü'

COP31 kapsamında Antalya’da biraraya gelen liderler, iklim krizine karşı daha hızlı ve somut adımlar atılması gerektiğinde birleşti. Ancak fosil yakıtlardan çıkış, iklim finansmanının paylaşımı ve enerji güvenliği konularında farklı öncelikler öne çıktı. BM Genel Sekreteri Guterres fosil yakıtlara karşı sert mesajlar verirken, Lula iklim gündeminin savaşlar ve ticaret gerilimlerinin gölgesinde kalmasını eleştirdi. Zirve, iklim eyleminin aciliyeti kadar siyasi uzlaşmanın zorluklarını da ortaya koydu.

Pelin Cengiz

·

13 Kas 2026

COP31 Liderler Zirvesi'nden mesajlar: 'Fosil yakıtlara bağımlılık, bir güvenlik sorununa dönüştü'
AngstAngst
∙

HİKAYE

Fosil yakıtlardan iklim finansmanına: COP31’in gündeminde neler var?

COP31 iklim zirvesinde Antalya'da biraraya gelecek ülkeler, fosil yakıtlardan çıkış, kritik mineraller, karbon piyasaları, iklim finansmanı ve doğal kaynakların korunması gibi başlıklarda müzakereler yürütecek. Zirvenin temel sorusu yeşil dönüşümün maliyetini kimin üstleneceği ve ekonomik kazançların kimlere ulaşacağı olacak. Müzakereler geleceğin ekonomik düzeninde ülkelerin nasıl konumlanacağını da gösterecek.

Pelin Cengiz

·

08 Kas 2026

Fosil yakıtlardan iklim finansmanına: COP31’in gündeminde neler var?