Değişim rüzgarları ne tarafa doğru esiyor?

Ebru Taşcı Firuzbay

İçinde bulunduğumuz bu hızlı değişim çağında sürekli yeni trendlerle karşılaşıyor, dün konuştuklarımızın bugün üstünü çiziyoruz. Kurumların sürdürülebilirliğini sağlamak ve kendimizi daima güncel tutmak adına değişimin hızına yetişmeye çalışıyoruz.

Bu kuvvetli değişim rüzgârı işvereni de çalışanı da "sınırları aşma"ya, yenilenmeye, gelişmeye ve dijitalleşmeye zorluyor. 

Çalışma hayatının bugünü ve yarını yeniden şekillenirken, hayatımıza yeni kavramlar, yeni "challenge"lar, hızla adapte olmamız gereken yeni trendler giriyor.

Bundan 5 yıl önce bugünkü uzaktan, esnek, hibrit çalışma biçimlerinin bu kadar yaygınlaşabileceğini düşünür müydünüz? Ya da yapay zekânın, chat botların hayatımızın bu kadar büyük bir parçası, işlerimizde destek aldığımız bir ekip arkadaşımız gibi olacağını? Hayır dediğinizi duyar gibiyim. Evet diyenleriniz varsa da onları öngörüleri için canı gönülden tebrik ediyorum.

PERYÖN kongresinden notlar

Bu yıl 51. yaşını idrak eden PERYÖN’de (Türkiye İnsan Yönetimi Derneği), amacımız bugün ve gelecek için daha iyi bir çalışma hayatını birlikte var edebilmek. Türkiye’nin en köklü sivil toplum kuruluşlarından biri olarak, uzmanlığımız gereği ve misyonumuzun işaret ettiği şekilde, çalışma hayatının bugününü ve geleceğini en yakından takip eden adreslerden biriyiz kuşkusuz.

Çalışma hayatının, işin ve insan kaynağı yönetiminin bugününü doğru okumak ve yarını şekillendirmek üzere kurduğumuz platformlardan en büyüğü: İnsan Odağında Yönetim Kongresi. Bu ay, her yıl düzenlediğimiz kongrenin 31’incisini gerçekleştirdik. İki gün boyunca 41 oturumda, 84 konuşmacı çalışma hayatı ve insan odaklı yönetimin bugününü ve geleceğini konuştu. İyi uygulamaların yayılması için bir paylaşım platformu olarak düşünebileceğiniz kongremize PERYÖN’ün sloganında olduğu gibi "Odağımda İnsan Var’"diyen 1.500’den fazla profesyonel katıldı.

Yapay zeka işleri elimizden alacak mı?

Bu yazıyı yazıyorum, çünkü kongremizin çalışma hayatının yarınını yakalamak için çaba sarf eden tüm profesyonellerin not etmesi gereken çıktıları olduğunu biliyorum.

Bu yıl, Cumhuriyetimizin 100. yılını da kutlamak için "100 Yüze İnsan" temasıyla gerçekleştirdiğimiz kongremizin en öne çıkan konuları elbette ki dijitalleşme, teknolojik gelişmelerin işimize yansıması ve yapay zekâ ile insan işbirliğiydi. Yapay zekânın sektörlere nasıl tesir edeceğini, istihdamı nasıl etkileyeceğini, işleri kolaylaştırıcı ve süreçleri dönüştürücü etkisini konuştuk.

OECD’nin bu yıl yapay zekanın iş gücü piyasası üzerindeki etkisini analiz ettiği, Yapay Zekâ ve İş Gücü Piyasası başlıklı İstihdam Görünümü 2023 Raporu bu konuda önemli şeyler söylüyor. Rapora göre, firmaların yapay zekâyı kullanma oranı hâlâ nispeten düşük ama “OECD ülkeleri bir ‘yapay zekâ devrimi’nin eşiğinde”. Aynı raporda çalışanların 5’te 3’ünün gelecek 10 yıl içinde işlerini tamamen yapay zekaya kaptırma konusunda endişeli olduğu, yapay zekâ nedeniyle sektörlerindeki ücretlerin düşeceğinden endişe ettikleri yazıyor. 

Kongremizde de sıkça altı çizildiği üzere, yapay zekâ konusuna ‘insan odaklı’ yaklaşmak gerek. Elbette yapay zekâ işlerimizi elimizden almayacak. Ancak işlerin değişmesine, süreçlerin yeniden tasarlanmasına zemin yaratacağı muhakkak. Bunun için liderlerin yapay zekâ-insan dengesini sağlamaya odaklanmaları, tüm çalışanların ise, eğer halen edinmelerse, kendi alanlarındaki gelişmeleri takip ederek hızla işlerine adapte etmeyi refleks edinmeleri önemli. Yine dönüşüme adaptasyon için, işverenlerin bu alanda eğitimler alması, yapay zekâ becerilerinin şirket içi eğitimlere entegre edilmesi önem arz ediyor.

Yetenekleri elde tutmak için güçlü bir anahtar: Kapsayıcılık 

Kongrenin öne çıkan başlıklarından bir diğeri, insan kaynağı yöneticilerinin başlıca gündemlerinden biri olan yetenek açığı ve çalışanların değişen beklentileriydi. Çalışma dünyası sınırların kalkmasıyla birlikte küreselleşiyor, dolayısıyla yeni yetenek arayışında havuz genişliyor. Ancak çalışanların beklentileri de değiştiği için yetenek açığı başlıca gündemlerimizden biri olmayı sürdürüyor.

ManpowerGroup tarafından her yıl açıklanan global Yetenek Açığı Raporu'nun 2023 yılı sonuçları bu konuda önemli çıktılar sunuyor. Rapora göre, “her 5 şirketten 4’ü yetenek açığı yaşıyor” ya da “işe alım yapmakta zorlanıyor”.

Peki çözüm nerede? Bunun için çalışanların beklentilerine bakmak gerek. Farklı iş fırsatlarını değerlendirirken elbette bir numara hâlen ücret ve finansal faydalar. Bu etken hariç tutulduğunda, "iş-özel hayat dengesi" ve "kariyer fırsatları" öncelikli. Diğer önemli kriterler ise ‘işin bir anlam ifade etmesi’ ve "esnek çalışma fırsatları".

Kurumları yetenekler açısından tercih edilir kılmak için önemli bir çözüm, daha katılımcı, kapsayıcı, iletişimi daha kuvvetli bir çalışma ortamı yaratmaktan geçiyor. Çalışanların endişelerini dinlemekten, çalışanların kendilerini geliştirmelerine imkân sağlamaktan, sosyal fayda sağlayarak ‘anlam’ yaratmaktan geçiyor.

Yeşil odaklılığın kurumlara kattığı güç

‘Anlam’ yaratmak üzere bir diğer temel aksiyon ise elbette sürdürülebilirlik yatırımları yapmakta. Kurumların sürdürülebilirliğini sağlamak elbette çok önemli ve başlıca hedeflerimizden biri. Bunun yanı sıra yeşil odaklı olmak, iş üretmenin yanı sıra insanı ve gezegeni koruyan çalışmalar da üretmek ve insan kaynağını bu çözümlerin parçası haline getirmek çok kıymetli. Kongrede bu alanda yapılan çalışmalardan örnekleri dinledik, birlikte geliştik ve öğrendik. 

Diyebiliriz ki markaların, kurumların sürdürülebilirliği sahiplenmesi sadece tüketicinin satın alma alışkanlıklarını belirleyen bir kriter değil, aynı zamanda çalışanların da aidiyet hissetmesinde ve kurumunu sahiplenmesinde çok etkili.

Değişim, dönüşüm ve yeniliklere adaptasyon

PERYÖN’ün İnsan Odağında Yönetim Kongresi iki güne yayılan büyük bir etkinlik. Dile kolay 31 yıldır aralıksız olarak düzenleniyor. Uzman isimleri buluşturan, Avrupa’nın alanında en büyük etkinliği haline gelmiş bir platform. Dolayısıyla yapılan tüm konuşmaları ve iki günü burada özetlemek çok da mümkün değil. Dilerim önümüzdeki yıl, 32. kongrede hep birlikte oluruz ve yenilenme çemberimiz sizlerle genişler.

Sözü bitirirken diyebilirim ki, çalışma hayatının değişimi tamamlanmış bir süreç değil. İş yapış şekillerimiz her gün değişiyor, dönüşüyor ve bundan sonra da daha büyük bir hızla bu dönüşüm devam edecek. Bundan sonra değişim, dönüşüm ve yeniliklere adaptasyon kurumların da çalışanlar gibi sürekli kullanmaları gereken en güçlü kaslarından biri olacak.