Kuruluşu ve hafızada kalanlarıyla: Dünya Ekonomik Forumu

Davos Forum olarak da bilinen Dünya Ekonomik Forumu (WEF) 53. yıllık toplantısı için İsviçre'nin Davos-Klosters bölgesindeki kapılarını bir kez daha açtı. Bu yıl “Bölünmüş Bir Dünyada İşbirliği” temasıyla hayata geçirilecek olan etkinlik, 130 ülkeden gelen 2.700’den fazla konuğun katılımıyla gerçekleştirilecek.

Katılımcılar arasında Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Hollanda Başbakanı Mark Rutte, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Yunanistan Cumhurbaşkanı Kyriakos Miçotakis gibi devlet kademesinden insanlar bulunurken, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, IMF Başkanı Kristalina Georgieva, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, Dünya Ticaret Örgütü Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala gibi uluslararası kuruluşların yöneticileri de yer alıyor. Ülkemizden ise zirveye bu yıl resmi bir davetli katılmıyor.

İş dünyasından ise 700 firmadan 1.500 yöneticinin toplantıya iştirak edeceği ifade ediliyor. Dünyanın en büyük varlık yönetim şirketi BlackRock’ın CEO’su Laurence Fink de katılımcılar arasında yer alıyor.

Uzun lafın kısası, bütün dünyanın gözü şu anda düzenlenen 53. WEF zirvesine çevrili desek yanlış olmaz.

16 - 20 Ocak tarihleri arasında düzenlenecek olan zirvede enerji krizi, enflasyon, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, küreselleşme, açlık, iklim değişikliği gibi konular tartışılacak. Yayınları ise weforum.org veya World Economic Forum Youtube kanalı üzerinden takip edebilirsiniz.

Dünya Ekonomik Forumu nasıl kuruldu?

Dünya Ekonomik Forumu (WEF) genellikle yıllık toplantılarıyla gündeme gelse de aslında küresel refahı artırmayı amaçlayan ve kâr amacı gütmeyen bir kuruluştur. WEF ilk olarak 1971 yılında Profesör Klaus Schwab tarafından “Avrupa Yönetim Forumu” adıyla kuruldu. Amaç, Avrupalı iş insanlarını toplantılarla bir araya getirerek onları ABD’de başarıyla kullanılan yönetim uygulamaları hakkında bilgi sahibi yapmaktı. Fakat bu çok uzun sürmedi.

1973 yılında Bretton Woods sisteminin dağılması, küresel petrol krizi ve Arap - İsrail Savaşı gibi oldukça sarsıcı olayların yaşanmasının ardından 1974 toplantısına siyasi liderler de davet edildi. Siyasilerin de kuruluşa dahil olmasıyla birlikte yıllık toplantıların odak noktası yönetimden ziyade ekonomik ve sosyal konulara doğru genişledi. 1987 yılında kuruluş ismini değiştirerek Dünya Ekonomik Forumu’na çevirdi ve yıllık toplantılar bu tarihten itibaren siyasi liderler için bir diyalog platformu görevi de görmeye başladı.

2015 yılında ise Dünya Ekonomik Forumu resmi olarak uluslararası bir kuruluş olarak tanındı.

Diyalog 

Toplantıların “siyasi diyalog” alanındaki kilometre taşı olarak Davos Deklarasyonu örnek verilebilir. 1987 yılında kıta sahanlığı krizi nedeniyle savaşın eşiğine gelen iki ülkenin liderleri olan Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Turgut Özal ve Yunanistan Başbakanı Andreas Papandreu 1988 WEF toplantısında bir araya gelerek Davos Deklarasyonu’nu yayımladılar ve oldukça yüksek olan tansiyonu düşürdüler.

1989 yılı toplantısında Kuzey ve Güney Kore bakanlar düzeyindeki ilk toplantılarını Davos'ta gerçekleştirdi. Aynı toplantıda Doğu Almanya Başbakanı Hans Modrow ve Batı Almanya Şansölyesi Helmut Kohl Almanya'nın yeniden birleşmesini görüşmek üzere bir araya geldiler.

1992 yılında Güney Afrika Devlet Başkanı Frederik Willem de Klerk ve Nelson Mandela 22. WEF toplantısında bir araya geldi. Henüz 4 yıl sonra bu ikili, Güney Afrika’da ırkçı apartheid rejiminin yıkılmasına katkıda bulunacaktı. 

Yine 1994 yılı toplantısında Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yasser Arafat ile İsrail Dışişleri Bakanı Shimon Peres bir araya gelerek bölgedeki barış sürecini ilerletmek adına Gazze ve Eriha konusunda bir anlaşma taslağı oluşturdu. İkili aynı yıl Nobel Barış Ödülü almaya layık görüldü.

Hala önemli mi?

Dünya Ekonomik Forumu her yıl dünyanın dört bir yanından üst düzey yöneticileri bünyesinde ağırlamaya ve bütün insanların ilgisini çekmeye devam ediyor. Fakat buna rağmen Zirve’nin eski prestijini kaybettiğini düşünen ciddi bir kesim de mevcut. Bunun sebebi olarak ise zirve katılımcılarının bütün dünyayı etkileyen 2007 - 2008 ekonomik krizini yönetme konusundaki başarısızlığı gösteriliyor. Time dergisi yazarı Anand Giridharadas zirveye dair, "Modern dünyayı alt üst edenler için bir aile toplantısı" ifadelerini kullanıyor.

Bazı insanlar ise etkinliğe katılanların varlıklı kişiler olması ve bölgede düzenlenen partiler nedeniyle zirvenin bir “elitler toplantısı” olduğunu ifade ediyor.

Ayrıca zirveyi protesto edenler de mevcut. İklim aktivistleri, çevreciler ve sosyalistlerin dahil olduğu gruplar her sene etkinliğin düzenlendiği Davos kasabasında zirveye karşı protesto eylemlerini gerçekleştiriyor.

Fakat bütün eleştiri ve protestolara rağmen Davos Forum hala ilgiyle takip edilmeye ve program çerçevesinde düzenlenen panellerde tartışılanlar üzerine ciddiye alınarak, otorite kabul edilmeye devam ediyor.