Eylül sofrası: Mevsim lezzetlerinden tarifler

Eylül ayı, sofralara bereketiyle geliyor. Yazın son tatlı güneşini içinde taşıyor ama bir yandan da sonbaharın serinliğini hissettirmeye başlıyor. Bu yüzden pazar tezgahlarında hem yazdan kalma taptaze sebzeler hem de yeni mevsimin habercisi meyveler yan yana.
Patlıcan hâlâ en güzel hâlinde, domates şeker gibi, kabak taze ve hafif, bağ bozumu üzümle şenlikli, ayva ise yavaş yavaş kendini gösterip yaklaşan kışın ipuçlarını veriyor. Biz de bu ayı temsilen beş farklı tarif seçtik: Biri üzümden, biri patlıcandan, biri domatesten, biri kabaktan, biri de ayvadan.

Baharatlı ve tuzlu dondurulmuş üzüm
Güney Asya ve Meksika mutfaklarında sıkça rastlanan, buz gibi meyvelerin baharat ve tuzla tatlandırılması geleneğinden ilham alan bu atıştırmalık ekşi, tuzlu ve ferah lezzetiyle bağımlılık yaratıyor.
Limon kabuğu ve suyu, kırmızı pul biber, şeker ve tuzla harmanlanan üzümler buzlukta donduruluyor; ortaya hem yazı hem de sonbaharı anımsatan ferah bir ikram çıkıyor.
Reçete: Zaynab Issa
Malzemeler
- 700 gram kırmızı veya yeşil çekirdeksiz üzüm, saplarından ayrılmış, yıkanmış ve kurulanmış
- 1 yemek kaşığı rendelenmiş limon kabuğu, isteğe bağlı
- 2 yemek kaşığı limon suyu
- 2 tatlı kaşığı toz şeker
- 1 tatlı kaşığı pul biber
- 1 tatlı kaşığı iri taneli deniz tuzu
Yapılışı
- Üzümler geniş bir buzdolabı poşetine aktarılır. Küçük bir kapta limon kabuğu, limon suyu, şeker, pul biber ve tuz iyice çırpılır.
- Karışım üzüm dolu poşetin içine dökülür, ağzı kapatılır ve tüm üzümler kaplanana kadar iyice çalkalanır.
- Poşet düz bir şekilde buzluğa yerleştirilir ve en az 6 saat, tercihen bir gece kadar bekletilir. Donan üzümler servis edilmeden önce poşetin içinde hafifçe sallanarak birbirinden ayrılır.

Acı biber, bal ve ricottalı kızarmış patlıcan
Patlıcanın en çıtır ve altın rengi hâlini elde etmenin yolu kızartmaktan geçiyor. Evet, etrafa biraz yağ sıçrıyor ama sonunda ortaya çıkan lezzet buna fazlasıyla değiyor.
İnce uzun doğranmış patlıcanlar kızartıldıktan sonra kremamsı ricotta peyniri, kızarmış sarımsak, pul biber ve bal ile buluşuyor. İster başlangıç ister yancı ister hafif bir ana yemek olarak yeşil salata eşliğinde sunulabilecek, oldukça davetkar bir tabak.
Reçete: Melissa Clark
Malzemeler
- 700 gram patlıcan, tercihen ince uzun, 7–8 cm uzunluğunda çubuklar hâlinde kesilmiş
- İnce tuz
- 60 ml sızma zeytinyağı
- 5 diş sarımsak, ince dilimlenmiş
- 340 gram tam yağlı ricotta peyniri ya da taze lor
- 1 yemek kaşığı bal, isteğe göre biraz daha fazla eklenebilir
- Pul biber
- İri taneli deniz tuzu
- 1 avuç taze fesleğen yaprağı, iri parçalanmış
- Servis için limon veya lime dilimleri, isteğe bağlı
Yapılışı
- Patlıcanlar hafifçe tuzlanıp süzülmeleri için birkaç dakika bekletilir.
- Geniş bir tava orta ateşte ısıtılır, zeytinyağı eklenip kızdırılır. Patlıcanlar kağıt havluyla kurulanıp tavaya tek sıra hâlinde dizilir. Tava doldurulmadan, gerekirse parça parça pişirilir. Patlıcanlar yumuşayıp her tarafı altın rengi olana kadar sık sık çevrilerek 9-15 dakika kızartılır.
- Kızaran patlıcanlar kağıt havlu üzerine alınıp tekrar hafifçe tuzlanır. Tavadaki ateş kısılır, biraz daha yağ eklenip sarımsak dilimleri altın rengi olana kadar 1-2 dakika kızartılır ve patlıcanların yanına alınır.
- Servis tabağına ricotta yayılır. Üzerine patlıcanlar ve sarımsaklar yerleştirilir. Bal gezdirilip pul biber, iri tuz ve fesleğen yaprakları serpilir. Hemen servis edilir.

Acı domates çorbası, karides ve mantar eşliğinde
Kokusu kadar rengi de iştah açan hafif baharatlı bu domates çorbası közlenmiş kırmızı biberin tatlılığı ve hindistancevizi sütünün kremamsı dokusuyla derinlik kazanıyor. İçine eklenen mantar ve taze otlar ferahlık katarken karides tabağı zengin bir ana yemeğe dönüştürüyor. Yanında pirinç ya da taze ekmekle servis edildiğinde ise ortaya doyurucu bir sonbahar yemeği çıkıyor.
Reçete: Yewande Komolafe
Malzemeler
- 400 gram domates, rendelenmiş
- 340 gram közlenmiş kırmızı biber, doğranmış
- 4 yemek kaşığı zeytinyağı, biraz da üzerine gezdirmek için
- 225 gram karışık mantar, iri doğranmış
- 2 diş sarımsak, ince dilimlenmiş
- 1 parça taze zencefil, ince dilimlenmiş
- 2 adet kaffir lime yaprağı veya 1 yemek kaşığı rendelenmiş limon kabuğu
- Tuz
- ¼ su bardağı doğranmış taze soğan
- 2 adet arpacık soğan, küçük doğranmış
- 1 yemek kaşığı domates salçası
- 400 ml hindistancevizi sütü
- ½ kırmızı habanero biber, çekirdekleri çıkarılmış
- 450 gram büyük boy karides, ayıklanmış
- Servis için haşlanmış beyaz pirinç ve 1 su bardağı kişniş, nane, fesleğen, dereotundan oluşan karışık taze ot.
Yapılışı
- Domatesler ve közlenmiş biber mutfak robotunda pürüzsüz kıvam alıncaya kadar çekilir. Geniş bir tencerede 3 yemek kaşığı yağ ısıtılır. Mantarlar eklenip 2-3 dakika karıştırmadan sotelenir. Sarımsak, zencefil ve lime yaprakları eklenip 2 dakika daha pişilir. Karışıma tuz eklenip kenara alınır.
- Tencereye kalan 1 yemek kaşığı yağ koyulur, arpacık soğan yumuşayana kadar kavrulur. Domates salçası eklenip rengi koyulaşana kadar 2 dakika pişirilir.
- Püre hâlindeki domates-biber karışımı, hindistancevizi sütü, acı biber ve 1 bardak su eklenir; 20 dakika kısık ateşte kaynatılır. Karides eklenip opaklaşana kadar 2-3 dakika pişirilir. Acı biber sostan çıkarılır.
- Servis kaselerine pirinç koyulur, üzerine çorba ve karides aktarılır. Mantarlı ot karışımı eklenip üzerine biraz zeytinyağı gezdirilir.

Kabaklı, yumurtalı ve taze otlu milföy tart
Pratik ama etkileyici bir yemek arıyorsanız hazır milföyle yapılan bu renkli tart tam size göre. Önce milföy hamuru fırında kabarıp tabanı kızarana kadar pişiriliyor sonra üzerine krema, hardal ve limon kabuğu karışımı sürülüyor. Kabak ve taze soğanlarla yuvalar oluşturuluyor, içine yumurtalar kırılıyor. Fırından çıktığında hem göze hem de damağa hitap ediyor.
Reçete: Anna Jones
Malzemeler
- 5 adet büyük yumurta
- 400 gram dondurulmuş milföy hamuru, çözülmüş
- 170-200 gram kabak, uzunlamasına 6 parçaya kesilmiş
- 8 adet taze soğan
- Zeytinyağı
- Tuz ve karabiber
- ⅓ su bardağı crème fraîche veya mascarpone
- 1 yemek kaşığı Dijon hardalı
- ½ tatlı kaşığı rendelenmiş limon kabuğu
- ⅓ su bardağı haşlanmış bezelye
- Süslemek için: Dereotu, frenk soğanı, maydanoz, tarhun
Yapılışı
- Fırın 220°C’ye ısıtılır. Bir yumurta sonrasında hamura sürmek için çırpıp kenara ayrılır.
- Milföy hamuru tepsiye serilir, 25×30 cm boyutunda dikdörtgenler hâlinde kesilir. Kenarlardan 2 cm genişliğinde şeritler kesilip kenarlara yapıştırılır. Ortası çatalla delinerek kenarlar yumurta ile fırçalanır.
- Başka bir tepside kabak ve taze soğanlar 1 yemek kaşığı zeytinyağı ile harmanlanır, tuz ve karabiber eklenir. İki tepsi birlikte fırına verilir. Sebzeler 10 dakika, hamur ise 20-25 dakika pişirilir. Hamurun ortası kabarırsa hafifçe bastırılır.
- Küçük bir kasede crème fraîche, hardal ve limon kabuğu karıştırılıp tuz ve karabiberle tatlandırılır. Hamurun ortasına yayılır.
- Kabaklar çapraz kesilerek yerleştirilir, aralarına taze soğanlar koyularak yumurta için 4 yuva oluşturulur. Yumurtalar tek tek kaseye kırılıp dikkatlice yuvalara aktarılır, bezelyeleri serpilir.
- Fırına verilip yumurtaların beyazı pişene, sarısı hafif akışkan kalana kadar yaklaşık 20 dakika pişirilir. Çıkınca taze otlarla süslenip 4 parçaya bölünerek servis edilir.

Susamlı salatalık ve avokado salatası
Eylülde avokado sofralarda en lezzetli hâliyle yer alıyor. Bu salatada salatalığın çıtırlığı avokadonun kremamsı dokusuyla birleşiyor. Üzerine eklenen susamlı sos sayesinde hem ferah hem de doyurucu bir tabak ortaya çıkıyor. Yanında soğuk erişte veya pilavla ya da üzerine yumurta ekleyerek tek başına öğün olarak da servis edilebilir.
Reçete: Hetty Lui McKinnon
Malzemeler
Sos için
- 2 yemek kaşığı ısıtılmış susam yağı
- 2 yemek kaşığı pirinç sirkesi
- 1 yemek kaşığı kavrulmuş susam
- 1 yemek kaşığı toz şeker
- 1,5 tatlı kaşığı soya sosu
- ½ tatlı kaşığı pul biber
- 1 yemek kaşığı su
Salata için
- 2 adet olgun avokado
- 450 gram salatalık
- 2 adet taze soğan, ince doğranmış
- Tuz ve karabiber
- Üzeri için kavrulmuş susam
Yapılışı
- Sos için tüm malzemeler küçük bir kapta çırpılır. Tadına bakılıp ekşi, tatlı ve tuzlu dengesi ayarlanır.
- Avokadolar ortadan ikiye kesilip çekirdeği çıkarılır. Küp küp doğranıp geniş bir kaseye alınır. Üzerine sosu eklenip nazikçe karıştırılır.
- Salatalık ve taze soğan eklenip hepsi biraraya getirilir. Tuz ve karabiberle tatlandırılıp üzerine susam serpilir ve hemen servis edilir.
Afiyet olsun.









