Fitch Ratings ve Seçim Senaryoları

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, “Türkiye’nin görünümüne yönelik artan riskler” başlığıyla yayımladığı raporunda, Haziran 2023 seçimlerine ilişkin üç farklı senaryo tahmininde bulundu. Kurumun tahmin ettiği ilk senaryoda Cumhurbaşkanı Erdoğan yeniden Cumhurbaşkanı seçiliyor fakat AK Parti meclis çoğunluğu kaybediyor, ikinci senaryoda Erdoğan ve AK Parti aynı anda seçimlerden galip olarak ayrılıyor, üçüncü senaryoda ise 2023 seçimlerini muhalefet kazanıyor.

Fitch Ratings, bu üç senaryo üzerinden Türkiye ekonomisinin rotasının hangi yöne çevrilebileceği ve seçilen bu rotaların ekonomiyi hangi noktalara ulaştırabileceği konusunda tahminlerde bulunuyor. Biz de bu yazımızda bu üç senaryonun gerçekleşmesi durumunda öngörülen sonuçları sizlere aktaracağız.

Birinci senaryo: Erdoğan Kazanır

Fitch, ilk senaryosunda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2023 seçimlerinden galip olarak ayrılacağını fakat 2015 seçimlerine benzer olarak AK Parti’nin meclis çoğunluğunu kaybedeceğini öngörüyor. Kurum bu senaryonun gerçekleşme olasılığını %55 olarak görüyor ve bunun “çekirdek senaryosu” olduğunu ifade ediyor.

Senaryonun gerçekleşmesi halinde Erdoğan’ın kabinede CHP’den bazı isimlere yer verebileceği ve ekonomide ortodoks/geleneksel ekonomi politikalarına dönüş yapılabileceği tahmin ediliyor.

Ekonomide ortodoks politikalara dönülmesi halinde TCMB’nin politika faizini artırmaya başlayacağı, bu sebeple de 2023 ve 2024 yıllarında enflasyonda ve ekonomik büyümede yavaşlama kaydedilebileceği ifade ediliyor. 

Kurum, Erdoğan yönetiminde ortodoks politikalara dönüş yapılması halinde 2023 yılında TCMB’nin politika faizini %15,5’e çıkarmasını ve enflasyonun %26,1’e gerilemesini bekliyor. 2024 ve 2025 için yıl sonu enflasyon tahmini ise sırasıyla %17,2 ve %16,1.

Aynı senaryoda ekonomik büyümenin 2023 yılında %2,5, 2024 yılında %1,4, 2025 yılında ise %2,2 olarak gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

Maliye politikasında ise şimdiki yaklaşımın dışında bir değişim beklenmiyor ve bütçe açığının tarihi yüksek seviyelerde seyretmeye devam edebileceği belirtiliyor.

Döviz kuru konusunda ise hâlâ endişeler mevcut. Kurum, Türk Lirasının tarihi düşük seviyelerde kalmaya devam edeceğini fakat daha sert düşüşler göstermeyerek şimdikine yakın seviyelerde istikrara kavuşacağını tahmin ediyor.

İlk senaryonun yaşanması halinde 2023 yılı ortalama döviz kuru beklentisi 23,2, 2024 yılı beklentisi 24,6, 2025 yılı beklentisi ise 24,5 olarak ifade ediliyor.

İkinci senaryo: Erdoğan ve AK Parti Kazanır

Fitch’in ikinci senaryosu ise Erdoğan ve AK Parti’nin 2023 seçimlerinden galip olarak ayrılması. Kurum bu senaryonun yaşanması durumunda ekonomi yönetiminin ilk aşamada çok kısa süreliğine geleneksel ekonomi politikalarına geri dönebileceğini fakat ilerleyen dönemde alışılmışın dışında bir politika ile devam edeceğini tahmin ediyor. Fitch bu senaryonun gerçekleşmesine ise %22,5 ihtimal veriyor.

Kurum, bu senaryoda TCMB’nin politika faizini daha fazla indireceğini ve bunun Türk Lirasını daha da zayıflatarak bir mali krize yol açacağını öngörüyor. Yaşanacak bir mali krizin ekonomiyi resesyona sokacağını ifade eden kurum, ülkenin Suudi Arabistan ve Orta Doğu’dan gelebilecek bir finansal destekle krizden çıkabileceğini fakat bunun ardından ekonomik büyümenin düşük bir büyüme dengesine geçeceğini tahmin ediyor.

İkinci senaryonun gerçekleşmesi durumunda kurumun 2023 yılı ekonomik büyüme tahmini %2,7 olarak ifade ediliyor. 2024 yılında ise ekonominin %2,1 daralması bekleniyor.

Aynı senaryoda ortalama döviz kurunun 2023 yılında 28’e ulaşması beklenirken, 2024 yılında 39,9 olacağı öngörülüyor. 2025 tahmininin ise 39,7 olduğu belirtiliyor.

Üçüncü Senaryo: Muhalefet Kazanır

Fitch, üçüncü senaryosunda ise muhalefetin 2023 seçimlerini kazanacağını öngörüyor. Bu senaryoyu bir “rejim değişikliği” senaryosu olarak sunan kurum, ilk aşamada siyasi risk nedeniyle Türk Lirasının baskı altında kalacağını fakat bunun ardından yeni yönetimin piyasayı istikrara kavuşturmak için bazı hızlı düzeltmeler yapacağını tahmin ediyor. 

Bu hızlı düzeltmelerin ilk ayağı olarak TCMB’nin ortodoks/geleneksel politikalara geri dönüşü gösteriliyor. Bankanın ilk aşamada güçlü bir parasal sıkılaştırma yaparak politika faizini %19,6’ya çıkaracağı tahmin ediliyor. 2024 yılında ise politika faizin %27,3’e kadar çıkarılması bekleniyor.

Bu sıkılaştırmanın ardından enflasyonun gerileyeceğini tahmin eden kurum, senaryonun gerçekleşmesi halinde 2023 yıl sonu enflasyonunun %23,1 olacağını tahmin ediyor. 2024 ve 2025 yılı enflasyon tahminleri ise %12,2 ve %9,3 olarak ifade ediliyor.

Sıkılaşan parasal koşulların ekonomik büyümeyi yavaşlatarak ülkeyi resesyona sokması beklenirken, bu resesyonun ardından yatırımcı güveninin tesis edilmesiyle birlikte ekonominin güçlü bir büyüme dengesine gireceği tahmin ediliyor.  Fitch, bu senaryonun gerçekleşmesi halinde ülkemiz ekonomisinin 2023 yılında %2,4, 2024 yılında %0,3, 2025 yılında ise %3,9 büyümesini bekliyor.

Muhalefetin maliye politikası konusunda daha az şahin bir duruş sergileyerek sıkılaşmaya gitmeyeceğini tahmin eden Fitch, muhalefetin halka verdiği "daha fazla sosyal refah" vaatleri nedeniyle mali dengenin daha fazla açık verebileceğini tahmin ediyor. Türk Lirasının ise zamanla güçleneceği fakat 2021 öncesi seviyelerine dönmeyeceği öngörülüyor.

Üçüncü senaryonun gerçekleşmesi halinde kurumun 2023 yılı ortalama döviz kuru beklentisi 24,2 olarak açıklanırken, 2024 ve 2025 yılı beklentileri ise sırasıyla 22,5 ve 18,2 olarak ifade ediliyor.