Haberler

Enerji krizi: 2023'te cevaplanması gereken beş soru

Enerji piyasaları bu yıl inişli çıkışlı bir seyir izledi. Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline yanıt olarak Batılı ülkeler Rusya'ya mali yaptırımlar uyguladı ve petrol ihracatına ambargo koydu. Rusya misilleme olarak Avrupa'ya gaz tedariğini kesti. Almanya gibi büyük ithalatçılar enerji kullanımında kısıtlamalar yapmak zorunda kaldı. Düşük ve orta gelirli ülkeler, uygun fiyatlı enerjiye erişmek için mücadele etti. Pakistan, Bangladeş ve Sri Lanka gibi ülkeler elektrik kesintileriyle karşı karşıya kaldı. Akaryakıt zamları ayrıca gıda fiyatlarına da yansıdı.

Yıl sona ererken, Ukrayna'nın enerji sisteminin büyük bir kısmı harabe halinde. Küresel gaz ve elektrik fiyatları çok yüksek seviyede devam ediyor. Fosil yakıt zengini bölgeler tekrar liderlik koltuğuna oturuyor. Enerji krizi, 2023 ve sonrasında dünyanın gidişatını ve daha yeşil bir gelecek yolunda nasıl ilerleyeceği önemli derecede etkileyecek. 

Nature bilimsel dergisinde yayımlanan yeni bir yazıda, enerji krizi ile ilgili 5 önemli alan irdelendi.

Küresel enerji haritası nasıl değişecek?

Geçen yıl yaşanan olaylar, Rusya'nın küresel enerji piyasalarındaki konumunu ve piyasaların şeklini ciddi anlamda değiştirdi. Küresel olarak enerjide yeni ittifaklar kuruluyor. 

• Avrupa Birliği, Norveç, Cezayir ve Amerika Birleşik Devletleri gibi büyük gaz tedarikçilerinin yanı sıra Afrika ve Orta Doğu'daki sıvılaştırılmış doğal gaz üreticilerine yaklaşıyor.
• Rusya, kaybettiği Avrupa ihracatını doğuya, özellikle Çin ve Hindistan'a doğru kaydırıyor.

Çok yüksek enerji fiyatları yenilenebilir enerji payının artmasını tetikleyecek mi?

Ülkelerin yeşil enerjiye geçişi ne ölçüde hızlandırabileceği, 2023 için kilit bir soru. 

• AB politika yapıcıları, yenilenebilir enerji kaynaklarının kurulumuna yönelik izinleri hızlandırdı ve binaların daha enerji verimli olacak şekilde güçlendirilmesine ilişkin basitleştirilmiş düzenlemeler yaptı. 
• Amerika Birleşik Devletleri, yurt içinde temiz teknolojiler üretmeye yönelik sübvansiyonları içeren Enflasyon Düşürme Yasasını kabul etti. 
• Batılı ülkeler, jeopolitik bir rakip olan Çin'e daha az bağımlı olmak için yerel yeşil teknoloji üretimini artırıyor. 
• Rusya savaşı, Çin'in temiz teknolojilerdeki lider konumu ve bu teknolojilerde kullanılan nadir toprak mineralleri gibi temel hammaddeler üzerindeki kontrolü hakkındaki endişeyi daha da artırdı. 
• Amerika Birleşik Devletleri, tüm elektronik ürünlerin merkezinde yer alan yerli yarı iletken endüstrisini güçlendirmek için yeni bir yasayı (Amerika Yasası için CHIPS) kabul etti.

Endüstri nasıl şekillenecek?

• Alüminyum, gübreler ve diğer kimyasallar da dahil olmak üzere yüksek enerji gerektiren bazı üretim sektörleri, Amerika Birleşik Devletleri veya Orta Doğu gibi daha ucuz enerji sunan yerlere taşınmaya başlıyor. 
• Diğer endüstrilerde ise çeşitli yenilikler yapılıyor. Örneğin, Avrupalı çelik üreticileri rüzgar enerjisini kaynak alan yeşil hidrojene büyük yatırımlar yapıyor.

Yeşil teknolojiler için gelecekteki tedarik zincirleri hakkında henüz çok az şey biliniyor. Yeşil hidrojen için üretim ve nakliye maliyetlerinin hesaplanması gerekiyor. Amonyak, bu tür yakıtı uzun mesafelere taşımak için umut verici bir yol, ancak bunun ticari boyutu sorgulanmaya devam ediyor.

Kalıcı ekonomik etkiler ne olacak?

Bu yıl hükümetler enerji piyasalarına çok büyük finansal müdahaleler yaptı. Geçen Eylül ayından bu yana Avrupa hükümetleri, rekor fiyatlarla karşı karşıya kalan ailelerin ve işletmelerin acısını hafifletmek için 700 milyar Euro'dan fazla enerji sübvansiyonu tahsis etti.

Enerji krizi, ayrıca ülkeler içinde ve ülkeler arasındaki sosyal eşitsizliği şiddetlendiriyor. Savunmasız hane halkları ile düşük ve orta gelirli ülkeler, enerji maliyetlerindeki artışlardan en çok etkilenenler oldu.

Enerji krizi iklim eylemini nasıl etkileyecek?

Düşük ve orta gelirli ülkeler, Batı'nın enerji krizine verdiği tepkilerden rahatsız. Rusya’dan yakıt ithalat etmenin alternatifi olarak kömüre yönelen zengin ülkelerin, daha fakir ülkeleri karbondan arındırmak için ellerinden gelenin en iyisini yapmaya çağırmaları ikiyüzlülük olarak nitelendiriliyor. Bütçeler darbe alırken, zengin ülkeler iklim finansmanı hedeflerinde daha da geriye gidiyorlar.

Enerji krizi hem bir fırsat hem de bir meydan okuma! 2023 yılına girerken, yeşil enerji geçiş için neler yapabileceğimizi düşünmemiz gerekiyor.