İş gücünün geleceği hangi yöne gidiyor?

Araştırma ve danışmanlık şirketi Universum'un Orta Doğu Direktörü, yazar ve konuşmacı Evrim Kuran, hem alt hem de üst gelir grubundan Z kuşağı gençlerin adalet ve eşitlik söylemlerini öncüllerine oranla çok daha yüksek sesle talep ettiğini belirtiyor. Aposto'ya konuşan Kuran, "Araştırmamızda her iki mahallenin çocukları da, 'Dünyada tek bir şeyi değiştirebilseydin o şey ne olurdu?' sorusuna ilk sırada adaletsizlik ve eşitsizlik yanıtını verdi." diyor.

Kuran'ın yürüttüğü araştırmaya göre, dinledikleri tarzlar farklı da olsa müzik ve futbolda birleşen her iki gelir grubundan Z kuşağından gençler, "Türkiye'de yaşamak denince akıllarına ilk gelen çağrışım" sorulduğunda aynı sözcükte buluşuyor: "Zor." "Z kuşağı araştırmalarımız gösteriyor ki, genç beyin göçünün mayası erken öğrencilik döneminde atılıyor."

Türkiye, 15-29 yaş arasında "ne eğitimde ne de istihdamda olan" (NEET) gençler oranında OECD ülkeleri arasında Güney Afrika, Kolombiya ve Brezilya'nın ardından 4. sırada geliyor.

^{Kaynak: OECD}

Kuran'a göre "Gençlerimizin güvenli bir iklime ihtiyacı var. Ve sanırım en çok da gençliklerine yakışır biçimde umuda..."

Kurumsal İletişimciler Derneği Yönetim Kurulu Başkanı ve "gençlere bilim tutkusu bulaştırmak" amacıyla harekete geçen sosyal girişim Bilim Virüsü'nün kurucusu Şule Yücebıyık, Aposto'ya verdiği röportajda gençlerin en temel iki kaygısının küresel iklim krizi ve eğitim sisteminin yarattığı sorunlar olduğunu belirtiyor. Yücebıyık'a göre "gençler kendilerini 'geleceksiz' hissediyor ve bu nedenle kaygılanıyor."

Evrim Kuran, gençlerin işveren markalarıyla ilişkisinin de aynı değer yargılarıyla belirlendiğini ifade ediyor: 

"Stresin yarattığı ve Türkiye'nin umutla bakılan bir gelecek temin etmede yetersiz kalmasına dair kaygılar da benzer şekilde, gençlerin azımsanmayacak bir kısmını doğrudan iş gücüne katılmaktan ziyade farklı arayışlara yöneltti. 2021 araştırmamızda 71 bin 584 üniversite öğrencisinin %51'ine göre Türkiye'de iş yaşamında liyakat kültürü bulunmuyor; aynı öğrencilerin %81'i fırsatları olursa yurt dışında kariyer yapmayı hedefliyor. Mezun olur olmaz iş bulacağına dair inanç ise tüm öğrenciler genelinde ancak %40. Pandeminin yıkıcı ekonomik sonuçlar doğurduğu dönemde, bu gibi göstergeler ile, gençlerin ekonomik kaygılardan da beslenerek Türkiye'deki işgücüne daha az olumlu kanaat ile entegre olabilmesinin olumsuz etkilerini göreceğiz. Kısa vadede, "Uluslararası çalışma ve seyahat fırsatları", "Yabancı müşteri ve meslektaşlarla çalışma imkanı" gibi unsurların öğrenciler için daha da önem kazanacağı bir döneme giriyoruz. Bu dönem "yetenek kıtlığı", "liyakat", "kurumsal zindelik", "çeşitlilik, hakkaniyet ve kapsayıcılık" konularını daha fazla konuşmamız gereken bir dönem."

Universum'un 59 üniversiteden öğrencilerle gerçekleştirdiği "Türkiye’nin En Çekici İşverenleri" araştırmasında yükseköğretim sistemimizin gençleri iş yaşamına hazırlama kabiliyetine dair de ilgi çekici detaylar ortaya çıkıyor:

"Öğrenciler üniversitelerinden memnuniyet düzeylerini 10 üzerinden 6,7 olarak değerlendiriyor. Üniversitelerin kariyer merkezleri, gençlik istihdamının geliştirilmesinde çok kritik noktada. En önemli görülen kariyer hizmetlerinin başında "kariyer/iş/staj fuarları" ve "özgeçmiş/CV yazma ve mülakatlar konusunda eğitimler" ile "kariyer danışmanlığı" dikkat çekiyor. Öğrencilerin kariyer merkezlerinden memnuniyet düzeyleri ise 5,9.

Ancak Türkiye, Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre 18-24 yaş aralığındaki gençlerde eğitimi terk etme oranında da %26,7 ile 34 ülke arasında lider.

^{Kaynak: Eurostat}

Prof. Dr. Acar Baltaş, gençlerin içinde bulunduğu ruh halini aktarırken Evrim Kuran'ın bir araştırmasına şöyle atıfta bulunuyor: 

"Türkiye'de gençlik dediğimizde genç bir kitleyi kastediyoruz ama problemler aynı değil. Araştırmada, zor koşularda ve kolay koşullarda yaşayan gençlerin birçok şeyi ayrı. Ortak olarak benzettikleri tek şey kendilerini kuşa benzetmeleri. Fark nerede mi? Zorlu koşullarda yaşayanlar kendilerini kafesin içinde, kolaydakiler ise uçamayan bir kuş olarak görüyor."