Nükleer seçenek: SWIFT yasağı

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından tüm ülkeler, Başkan Vladimir Putin’in şahsı da dahil olmak üzere birçok Rusya merkezli şirket, banka ve kişilere yönelik ağır yaptırımlar uygulamaya başladı. Hafta sonu ABD, Birleşik Krallık, Kanada ve AB ülkeleri tarafından ortak yayımlanan bir mektup ise tüm dünya ekonomisini derinden etkileyecek yaptırımlardan birini duyurdu: SWIFT yasağı.

SWIFT nedir? Merkezi Belçika’da bulunan SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication/ Dünya Bankalararası Finansal İletişim Topluluğu), ülkeler arası para transferlerini standart hale getirmek, kolaylaştırmak, maliyetleri düşürmek ve riskleri azaltmak için kurulan elektronik bir sistem.

• Hâlihazırda 200 ülkeden 11 bini aşkın kuruluş, trilyonlarca dolar değerindeki para transferlerini SWIFT sistemi üzerinden gerçekleştiriyor.

Neden önemli? Büyük bir gaz ve petrol ihracatçısı olan Rusya, SWIFT transferlerine ilişkin gerçek zamanlı mesajlar açısından dünya çapında altıncı sırada yer alıyor. Rusya Ulusal SWIFT Birliği’ne göre, hâlihazırda Rusya merkezli 300 finansal kuruluş SWIFT sistemini kullanıyor.

• Yaptırımı açıklayan AB Komisyonu Başkanı Ursula Von der Leyen, “Rusya Merkez Bankasının varlıklarını felç edeceğiz. Bu yaptırım, uluslararası finansal işlemlerini donduracak ve Rus ithalat ve ihracatlarını engelleyecektir,” dedi.
• 2021’de Maria Shagina, SWIFT yasağını “nükleer seçenek” olarak tanımlamış ve yasağın “tüm uluslararası işlemleri sonlandıracağını, döviz oynaklığını tetikleyeceğini ve büyük sermaye çıkışlarına neden olacağını” belirtmişti.

Önemli bir nokta: Bugüne kadar sadece 2012’de İran’a yönelik SWIFT yasağı uygulanmış ve bu yasak İran’ın dış ticaretinin %30’unu kaybetmesine neden olmuştu.

Diğer ülkeler nasıl etkilenecek? Rusya’nın sistemden dışlanması, Rusya ile ihracat ve ithalat ilişkisi olan ülkeleri- özellikle de AB ülkelerini- zora sokabilir. Rusya; Almanya, Hollanda, İtalya gibi birçok AB ülkesine gaz ve petrol ihracatı yapıyor. Ayrıca Almanya, %12,6 ile Rusya’nın en çok ürün ithal ettiği ülkeler arasında yer alıyor. SWIFT yaptırımının ardından AB’nin enerji tedariki konusunda alternatif bulması gerekebilir.

Şimdi ne olacak? Rusya'ya etkilerine gelecek olursak; SWIFT'e erişimi engellenen Rus bankalarının, Çin gibi dost ülkelerle dahi uluslararası düzeyde iletişim kurması zorlaşacak, ticareti yavaşlayacak ve işlemleri daha maliyetli hale gelecek. Fakat bir noktaya dikkat çekmekte fayda var. Yaptırımların hangi bankaları kapsayacağı henüz açıklanmadı; ancak hepsini kapsamayacağı özellikle belirtildi. ABD merkezli düşünce kuruluşu Atlantik Konseyi’nden Edward Fishman, “Liste; Sberbank, VTB ve Gazprombank gibi büyük bankaları kapsıyorsa kesinlikle çok büyük bir anlaşma olur,” diyor.