Pandemi döneminde küçük işletmeler

Mart 2020'den bu yana Türkiye'de restoran, kafe ve barların da dâhil olduğu küçük işletmeler sıkıntı çekiyor. Peki bu durum nasıl devam edecek?

Bartu Özden

Coffee Department ile birlikte

Kaliteli kahve çekirdekleriyle buluşma noktası: Coffee Department Geçtiğimiz haftalarda havanın durumuna dair tahminlerimiz oldukça güçken yarın Temmuz ayına merhaba diyor ve sıcakların bastıracağının garantisini verebiliyoruz. Hâl böyle olunca, günlük rutinimiz vazgeçilmez parçası olan kahvelerimizi, daha serinletici versiyonu olan soğuk hâliyle tüketme eğilimimiz giderek artacak gibi gözüküyor. İster sıcak ister soğuk olsun, hem Balat hem de Nişantaşı şubeleriyle kahve müdavimlerinin dünyadaki en kaliteli kahve çekirdekleriyle buluşma noktası olan Coffee Department ; en yeni çekirdeği olan Etiyopya Uraga’yı ürün yelpazesine eklerken diğer yandan en sevilen çekirdeklerinden Brezilya / Pedra Azul’un geri döndüğü müjdesini veriyor. Aromatik, tatlı ve katmanlı: Etiyopya Uraga Afrika’nın en lezzetli kahve üreticilerinden Etiyopya’nın kahveleri; bulutlarla kaplı dağlarından, yüzyıllık ağaçlarından ve kahve emekçilerinin nitelikli tarım yöntemlerinden yola çıkarak fincanda nefis bir içeceğe dönüşmeye devam ediyor. Sadece 74110 ve 74112 türü kahve ağaçlarının meyvelerinden oluşması sebebiyle diğer Etiyopya kahvelerinden farklı olan Etiyopya Uraga; hem kahve hastalıklarına karşı dayanıklı hem de sağladığı kahve meyvelerinin bolluğuyla öne çıkan ağaçlardan üretiliyor. Fincanda ise tatlılığıyla ön planda olan Etiyopya Uraga ; siyah frenk üzümü ve şerbetçi otu aromalarının öne çıktığı bir kahve olmasının yanı sıra limon asiditesine de sahip. Tatlı bir deneyim: Brezilya / Pedra Azul Coffe Department’ın her sene yeni mahsulünü ithal ettiği Pedra Azul’un en taze mahsulü bu sezon da çok keyifli. Geçtiğimiz yıllarda çeşitli üreticilerin mahsullerinin birleşimi olan bu lot; bu yıl tek bir üreticinin mahsulünden oluşurken bu değişikliğin en önemli sonuçlarından biri, tat profili olarak oldukça olumlu bir deneyim sunması olarak karşımıza çıkıyor. Brezilya'nın doğu kıyısındaki Espirito Santo bölgesinin batısında bulunan dağlık bölgede üretilen Brezilya / Pedra Azul; parlak asiditesi, yoğun gövdesi ve meyvemsi tatlılığıyla öne çıkıyor. Espresso ya da filtre kahve için sunulan ürün, damakta çikolata, portakal, fındık gibi aromalar bırakıyor. Coffee Department'ın kahveleriyle tanışmak için bu bağlantıyı ziyaret edebilir, ayrıca Coffee Department’ı Instagram’dan da takip edebilirsiniz.

Daha fazlasını öğren →

apéro

İştah ve ufuk açan yemek yayını. Her çarşamba ve cumartesi önlüğünü giyer.

Covid-19 yalnızca bir sağlık krizi yaratmadı; hepimizin hayatında iz bırakan karantina önlemleri, pek çok sektörü uzun bir süre boyunca çalışamaz hâle getirdi.

Kafe, restoran ve barların zararını detaylıca ortaya koyan güvenilir bir çalışma henüz elimizde yok. Yine de milyonlarca insana istihdam sağlayan işletmelerin kapalı kalmak zorunda bırakıldığı, ani açılma ve kapanmaların çalışanların mesaileri, malzeme alışverişi, temizlik gibi konularda plan yapmayı zorlaştırdığı günlerde işletmelerin ağır yara aldığı biliniyor.

Önceki normalleşme dönemlerinde kapsam dışı bırakılan eğlence mekânları da 1 Temmuz 2021 itibarıyla yeniden açılıyor ancak sadece saat 00.00’a kadar müzik yayını yapmalarına izin veriliyor. Eğlence mekânlarının, salgın önlemlerinden en kötü şekilde etkilenen işletmelerin başında geldiğini hatırlamak gerek. Toplumun büyük bir kısmı, kamu sağlığı gerekçeli kararların, ideolojik sebeplerle kalıcılaştırılmasına, kişisel özgürlüklerin kısıtlanmasına ve bir sektörün yoksulluğa itilmesine karşı. Küçük ve orta ölçekteki işletmelerin genel durumuna baktığımızda manzara daha da netleşiyor.

Kapanan işletmeler: Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu verilerine göre 2020 yılında toplam 99 bin 588, 2021’in ilk çeyreğinde de 29 binden fazla esnaf, dükkânını kapadı. Salgının ilk bir yılında her ay, ortalama 10 binden fazla esnaf iflas etti. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği verilerine göre 2021’in ilk çeyreğinde tasfiye olan şirket sayısı 4 bin 620’yi geçti.

İşsizlik: Dükkânların kapanması, şirketlerin iflası, işsizliği de beraberinde getirdi. TÜİK verilerine göre Mart 2021’de mevsimlik işsizlerle umudunu kaybedip iş aramaktan vazgeçenlerin de eklendiği geniş tanımlı işsizlik oranı %29’u geçti. Yani çalışma potansiyeline sahip 9 milyon 200 binden fazla insan, çalışmıyordu. Üstelik işten çıkarma yasağına ve Mart 2020 ile Mart 2021 arasında 3 milyon 756 binden fazla çalışanın kısa çalışma ödeneğinden faydalanarak işini kaybetmemiş olmasına rağmen.

Nisan 2020’de açıklanan işten çıkarma yasağı son olarak 30 Haziran 2021’e dek uzatılmıştı. Yasağın yeniden uzatılmaması hâlinde oluşacak işsizlik sürpriz olmayacak. Uzatılması, aylarca iş yapamadan maaş ödemek durumunda kalan işverenlerin omzuna ağır bir yük daha bindirecek.

Destek paketleri: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mayıs 2021’de açıkladığı son destek paketinde pandemi önlemlerinden zarar gören esnafa toplam 4 milyar 622 milyon lira hibe desteği verileceğini söyledi. Bu destek kafe, çay bahçesi gibi işletmelere 5 bin; berber, oyuncakçı gibi işletmelere 3 bin liralık tek seferlik bir destek anlamına geliyordu. Oysa pandeminin başından bu yana devletin vatandaşa kestiği cezaların tutarı 20 milyar lirayı aştı.

DİSK Araştırma Merkezi'nin IMF verilerine dayanan araştırması, Türkiye'nin Covid-19'la mücadele için en az nakit harcama yapan ve gelir desteği ayıran ülkelerden biri olduğunu gösteriyor. Örneğin Yeni Zelanda’da millî gelirin %19’u, Almanya'da %11'i, Brezilya’da %8,3’ü, Endonezya’da %2,7’si yardımlara ayrıldı. Türkiye’de bu oran sadece %1,1 oldu.

Krediler: BDDK verilerine göre ayakta durabilmek için kredilere yönelen KOBİ’lere 2021’in ilk çeyreğinde kullandırılan kredi miktarı 879 milyar 284 milyon lirayı buldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2021 sonu itibarıyla ertelenen borçların 219 milyar liraya ulaşacağını söylemişti. Borçların geri ödeme tarihi geldiği ve kısa çalışma ödeneği süresi bittiğinde yaşanacak problemleri tahmin etmek zor değil. Mayıs 2021’de icra dairelerine günlük gelen icra ve iflas dosya sayısı 1.100’ü aşmıştı bile.

Dünyanın olağanüstü bir dönemden geçtiği, tüm olağanüstü durumların Türkiye’deki yapısal ekonomik problemleri daha da büyüttüğü ortada. Kapanmak zorunda kalan işletmeleri, işini kaybeden nice insanları görüyor ve tanıyoruz. Hâliyle eldeki kaynakların adilce vatandaşların lehine kullanılmasını bekliyoruz.

Hikâyeyi paylaşmak için: