Sessizlikten kakofoniye: Yıllarca görmezden gelinen menopoz nasıl birden popülerleşti?

Bugün benim gibi kırklı yaşlarında olan Y kuşağı kadınlar, menopozla ilgili bilinçlenme konusunda önceki kuşaklara kıyasla çok daha şanslı. Biz menopozun gelişine en hazırlıklı kuşak olabiliriz. Hatta perimenopoza bile hazırlıklıyız. Çünkü bunlar fısıltıyla, kadınlar arasında bile zar zor konuşulan meseleler olmaktan çıkmaya başladı yavaş yavaş. Yaklaşmakta olan fiziksel değişimler ve semptomlar hakkında daha fazla bilgimiz var artık. 

• Ünlüler menopoza girdiğini haykırıyor; sosyal medyada menopoz ve perimenopoz içerikleri furyası tırmanıyor. Peki yıllar yılı gözardı edilen kadınların doğal süreçlerine yönelik bu artan ilgiyi neye borçluyuz?

Aslında menopoza giren kadınların ıskartaya çıkmış addedildiğini hepimiz biliyoruz. Yaşlanmak, kadın açısından toplumda görünmez olmak demek. Menopoz ne kadar konuşulursa konuşulsun, yaşlanan kadınlar kadınlıktan emekliye ayrılmış muamelesi görüyor. Ülkenin en ünlü komedyenlerinden Cem Yılmaz’ın bayat gösterisinde “38 yaşında kadın ne ya? Ölmek üzere” sözlerini sarf etmesi boşuna değil. Keza onunla saf tutan bunca erkeğin olması da hiç şaşırtıcı değil. 

Orta yaşlı erkekler olgun sayılırken aynı yaş grubundaki kadınlarla "menopozlu teyze" diye alay ediliyor. Menopozun, kadınlığın sonu olduğuna dair saçma varsayımın halen alıcısı var.

Tıbbın yaşlanan kadın bedenine ilgisizliği

Bütün kadınların ortak deneyimi olmasına rağmen geleneksel tıbbın doğru dürüst ciddiye almadığı bir süreç menopoz. Doğurganlığı sona erince kadın bedeninin herhangi bir işlevi kalmadığı düşünülüyor çünkü. Jinekolog Burcu Akdağ, aldığı tıp eğitiminin gebelik, doğum, gebelik komplikasyonları, tüp bebek tedavileri üzerine yoğunlaştığını söylüyor. “Menopoz ve cinsel sağlık hiç konuşulmayan konulardı” ifadesi, tıbbın yaşlanan kadın bedenine bakışını da gösteriyor.

Bütünleyici kadın sağlığı uzmanı ve ebe Aviva Romm, polikistik over sendromundan perimenopoza kadar pek çok konuyu ele alarak kadın bedenine ve hormonlara ışık tuttuğu kitabı Hormonal Zeka’da geleneksel bilim ve tıbbın, kitaptaki neredeyse tüm jinekolojik rahatsızlıklara neyin sebep olduğundan emin olmadığını söylüyor. 

• Bilim böylesine ilerlemiş olmasına rağmen kadın bedenine büyük bir muammaymış gibi yaklaşıldığı ortada. Bu da örneğin menopozda yaşanan sorunların hekimler tarafından hafife alınmasına yol açabiliyor.

'Güçlendiren' markalar miti

Tıbbın bıraktığı boşluğu doldurmaya koşa koşa gelen ise wellness endüstrisi oldu. Menopozun ilgi odağına dönüşmesinde, bu şekilde tüketim kültürüne eklemlenmesinin etkisi var kuşkusuz. Neler piyasa sürülmedi ki? Vajinal led maskeler, envai çeşit takviye, menopoz semptomlarını takip eden giyilebilir teknoloji ürünleri…

Sonra menopoz süreçleriyle ilgili açıkça konuşan ünlülerin bir bir menopoz odaklı markalar kurduğuna şahit olduk. Evet, Naomi Watts ve Halle Berry’den söz ediyorum. Drew Barrymore bir takviye markasının elçisi olduğunda, bu takviyenin çalkantılı ruh hâline, sıcak basmalarına ve uyku sorunlarına iyi geldiğini iddia ediyordu. 

• Ve elbette aynı takviye sayesinde güçlenmişti de. Kadınlara sunulan her türlü tüketim ürününün bir şekilde onları güçlendirdiği yalanı daha ne kadar pazarlanabilir bilmiyorum.

Bu güçlenme argümanı kadınlara musallat oldu bana kalırsa. Annelik, iş hayatı, yaşlılık, menopoz… Hepsini bir güçlenme hikayesine çevirmemiz bekleniyor. Çeviremedik mi? O da bizim bireysel başarısızlığımız oluyor. Ne yaparsak yapalım yetersizlik hissinden kurtulamamamız biraz da bundan.

Sessizlikten kaçarken kakofoniye tutulmak

Hiç önemsenmeyen menopoz döneminin yıldan yıla daha çok konuşulur ve görünür olması mühim tabii ki. Bize güç verecek bir şey varsa o da birbirimizin deneyimlerini duymak. Fakat şu soruları sormadan edemiyorum: 

“Menopoz hakkında özellikle sosyal medya üzerinden yayılan bunca bilgi bize gerçekten iyi geliyor mu? Maruz kaldığımız her içerik bizim için faydalı mı?”

Yeteri kadar kuvvet antrenmanı yapıyor muyuz? Günlük tükettiğimiz protein miktarına dikkat ediyor muyuz? Her geçen gün mucize diye sunulan takviyelerden hangisini kullansak? Acaba hangi tedavi yöntemini seçmeliyiz? Jinekologların bile fikir ayrılıklarını TikTok ve Instagram üzerinden tartıştığı bir çağda bilgi kirliliğinden kaçarken, yaşlanan bedenimizle ilgili sürekli kaygılanmak yorucu değil mi sizce de?

Menopozun artan şöhreti bu konudaki tabuları kırıyor kırmasına ama, bedenin ve hormonların değişimi didik didik edildikçe zihnimizde yeni bir kaygı sekmesi açılması da mümkün. Semptomlar yokmuş, kadınların hayatını zorlaştırmıyormuş gibi yaşayalım demiyorum. Ancak menopozla ilgili sessizlikten kaçarken kakofoniye tutulmak, içinden geçtiğimiz süreci daha da zorlaştırma ihtimali taşıyor.