Türkiye'de girişimcilik niyeti artıyor

Gonca Günay

Türkiye’de genel olarak girişimcilik niyetinin oldukça yüksek olduğunu söylemek mümkün. Nitekim Global Entrepreneurship Monitor (GEM) raporuna göre, 18-64 yaş arasında olan ve veri toplanan örneklemin yaklaşık %30’u girişimcilik niyetine sahip. Girişimciliğin oldukça öne çıkarıldığı ABD’de ise bu rakam %10-15 arasında seyrediyor. Türkiye’de girişimcilik niyeti genel ortalamanın epey üzerinde, hatta Avrupa ülkeleri arasında 1’inci sırada. Avrupa’da her 7 kişiden 1'i,  Çin ve ABD’de her 6 kişiden 1'i, Brezilya’da her 4 kişiden 1’, girişimci olmaya niyetliyken Türkiye’de bu oran her 3 kişiden 1’i olarak öne çıkıyor. Bunun bir nedeniyse, Türkiye’de yetişkin nüfusun yaklaşık %70’inin girişimciliği arzu edilen bir kariyer seçeneği olarak görmesi ve girişimcilere yüksek statü atfetmesi. 

Zira günümüzde Türkiye’deki 18-64 yaş arası yetişkin nüfusun görüşüne paralel şekilde, gençler için de girişimcilik bir kariyer hedefi haline geldi. Buna 2010 yılından itibaren maksatlı bir şekilde geliştirilen ve iyileştirilen, üniversitelerin de içinde yer aldığı girişimcilik ekosistemi destek oldu. Bu sayede gençler eğitim ve yönlendirme alabilecekleri, iş birliği ağlarını güçlendirebilecekleri ve fon kaynaklarına erişimlerini kolaylaştıracak kuluçkalar, mentor ağları, melek yatırımcı ağları gibi kurumlar ve kişilerle tanıştılar. Devlet kurumları girişimciliği ve Ar-Ge’yi destekleyen düzenlemeler hayata geçirdi. Bunların yanı sıra, Türkiye'den çıkan Peak Games gibi unicorn örnekleri de gençleri teşvik etti ve bu alandaki ilgiyi ivmelendirdi. Örneğin yeni bir teknoloji geliştiren bir mühendislik öğrencisi artık bu teknolojinin katma değerini, nasıl ticarileştirebileceğini düşünmeye başladı. Parlak iş fikirlerine sahip gençler bu fikirleri hayata geçirecek fırsatların peşinde koşar oldu.

Bununla birlikte, girişimcik deyince ilk akla gelen örneklerden Microsoft’un kurucusu Bill Gates’in, Meta’nın kurucusu Mark Zuckerberg’in, Apple’ın kurucusu Steve Jobs’ın üniversite eğitimlerini tamamlamamış olmasının, girişimci olma eğilimi gösteren gençler için gerçekçi olmayan bir efsane yarattığını, bilgi birikimi olmadan da girişimci olunabileceğine dair kanaat oluşturmalarına yol açtığını gözlemliyoruz. Ancak bu kişiler üniversite mezunu olmasalar da derin bir bilgi birikimine ve bazen yalnızca üniversite öğrencisi olursanız oluşturabileceğiniz güçlü bağlara sahipti. Ayrıca, Amazon’un kurucusu Jeff Bezos’un Princeton Üniversitesi Elektrik Mühendisliği ve Bilgisayar Bilimleri mezunu, Google’ın kurucusu Larry Page ve Sergey Brin’in Stanford Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri mezunu ve Elon Musk’ın da University of Pennsylvania Ekonomi ve Fizik Bölümü mezunu olduğuna dikkat çekmek gerekir. GEM raporuna göre, Türkiye’de de benzer şekilde, eğitim düzeyi yükseldikçe daha fazla kişi girişimciliğe yöneliyor.

İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde de gençleri girişimciliğe yönlendirmek için çeşitli birimler ve uygulamalar hayata geçiriyoruz. Örneğin Fikri Mülkiyet Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde mühendislik öğrencilerine patent yazımı, Teknoloji Transfer Ofisi'nde fon bulmak için proje yazımı ve projelerini  ticarileştirme üzerine eğitimler sunuyoruz. KOSGEB desteğiyle kurulan Teknoloji Geliştirme Merkezi’nde (TEKMER) danışmanlık ve eğitimler sunuyor, öğrencileri şirket ve kuruluşlarla bir araya getirmeye çalışıyoruz. Girişim ekosisteminin öğrencileri desteklemekle ve bu yönde eğitimler sunmakla gelişebileceğine inanıyoruz.