Yatırım Finansman ile Gündem Masası

Berna Önsel, Strateji ve Yatırım Danışmanlığı Uzmanı

Küresel piyasalarda tatil dönemi başladı

ABD’de 24 Kasım'daki Şükran Günü tatili nedeniyle kısa haftada risk iştahı zayıf seyretti. Asya'da ise çarşamba günü Japonya İşçi Bayramı nedeniyle piyasalar kapalıydı. Bu hafta Çin'de altı ay sonra Covid-19'a bağlı ilk can kaybı bildirilmesinin ardından bölgeden gelen açıklamalar gündemdeydi. Asya'da Çin'in Covid-19 politikalarına rağmen iyimser bir tablo mevcut olsa da Pekin'de bir hafta çevrimiçi eğitime geçildi ve tedbirler artırıldı. Foxconn Technology'e ait Apple üretim tesisinde vakalardaki artış sebebiyle protesto gerçekleşmesi de bölgedeki tansiyonun arttığını gösteriyor. 

Fed Başkanları'ndan son haftalarda gelen şahin tonda açıklamaların ardından 1- 2 Kasım'da gerçekleştirilen toplantıya ilişkin tutanaklar merakla bekleniyordu. Fed Başkanları'nın aksine tutanaklarda önümüzdeki süreçte faiz artırım hızının yavaşlatılabileceğinin bildirilmesi piyasalara alım getirdi yine de 30 günlük ortalama hacimle kıyasla Çarşamba seansında %30'a yakın hacim düşüşleri gözlendi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in aralık toplantısında %75 ihtimalle 50 baz puan, %25 ihtimalle 75 baz puan faiz artıracağı öngörülüyor.

Avrupa enerji piyasalarında ise hareketli bir hafta geride kaldı. Almanya birkaç hafta içinde ilk LNG gaz terminalini faaliyete geçirmeye hazırlanıyor. Doğal gaz fiyatında ise 275 EUR tavan fiyat uygulaması görüşülüyor. Avrupa doğal gaz fiyatı (TTF) 125 EUR üzerinde seyretmeye devam ediyor. Diğer ana gündem maddesi ise Rusya petrolüne uygulanacak olan tavan fiyatı. Bloomberg'ün iddiasına göre, Avrupa Birliği'nin daha önce düşünülen 40-60 USD'lik tavan fiyat teklifini varil başına 65-70 USD arasına yükseltmesi bekleniyor. Fiyatın bu seviyelerde belirlenmesi Rusya petrolünün küresel piyasada satılmaya devam edileceği anlamına geliyor.

Avrupa'daki enerji krizi, PPA (power puchase agreement) olarak bilinen yeşil enerji satın alma anlaşmalarının imzalanmasını frenliyor. Şirketler, yenilenebilir proje sahipleriyle ekim ayı sonuna kadar yalnızca 4,6 gigawatt'lık sözleşme sağlamayı başardılar. Bu da 2021'deki toplam 8,7 gigawatt'lık rekorun yakalanmaktan uzakta olunduğunu gösteriyor. Düşüş, üreticilerin yüksek elektrik fiyatlarından kaynaklı uzun vadeli sabit fiyatlı sözleşmelere odaklanmak yerine spot piyasalardan yararlanmalarının daha kârlı hâle gelmesiyle ortaya çıkıyor. Güçlü bir PPA pazarı, rüzgar ve güneş enerjisi kapasitesi için büyümenin önemli bir itici gücü olabilir, bu nedenle Avrupa hükümetleri ivmeyi canlandırmak ve iklim hedeflerine ulaşmayı kolaylaştırmak için teşvikler geliştirmeye çalışabilir. Avrupa'nın, Rusya'dan gelen petrolün yerini LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) ile doldurmaya çalışması piyasadaki karmaşıklığı da beraberinde getiriyor. Başlangıç tarihi 2026'ya kadar olan tüm uzun dönem LNG kontratları satıldı. LNG ihracatı projelerine olan yatırımın az olması nedeniyle, arzın yıllar boyunca kısıtlı olması bekleniyor.

_{31 Ekim 2022'ye kadar olan süreçte Euro Bölgesi Ülkelerinde Sağlanan Enerji Anlaşmaları}

_{(Mavi: Güneş – Mor: Rüzgâr Enerjisi – Yeşil: Diğer)}

Faiz tek haneye indi

TCMB'nin dün gerçekleştirdiği kasım ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısı haftalık ekonomi takviminin en önemli verisi konumundaydı. TCMB, kasım toplantısında da beklentilere paralel 150 baz puan indirim gerçekleştirdi. Böylece politika faizi %9 ile tek haneli seviyelere geriledi. PPK Karar Metninde "Ağustos ayında başlatılan faiz indirim döngüsünün sonlandırılmasına karar verilmiştir" ifadesi yer alıyor. Böylece faiz indirimlerinin, faizde tek haneye ulaşılması ile sona erdiğini anlıyoruz. 

OECD'nin Kasım Ayı Küresel Görünüm Raporu'nda Türkiye'de ekonomik büyümenin 2022'de %5,3 olarak gerçekleştikten sonra 2023'te %3,0 ve 2024'te %3,4 olması bekleniyor. Enflasyonun 2022 sonunda %73,2 olmasını, 2023'te %44,6'ya ve 2024'te %42,1'e gerilemekle birlikte ilgili dönem boyunca %40'ın üzerinde kalması öngörülüyor. Bu durumun alım gücünü ve yatırımları baskılayabileceği belirtiliyor. 

Bugün TCMB Finansal İstikrar Raporu ve Moody's kredi notu gözden geçirmesi takip edilecek. Moody's, ağustos ayında Türkiye'nin uzun vadeli kredi notunu yatırım yapılabilir seviyenin 6 kademe altında olan B3 seviyesine indirmişti.