Yüksek enflasyonla yola devam
Ocak ayına ilişkin beklenenden yüksek ama sürpriz olmayan enflasyon rakamlarını hafta başında aldık. TÜFE, aylık bazda %5,03, yıllık bazda ise %42,12’lik bir artış gösterdi. ÜFE ise aylık %3,06, yıllık %27,2 seviyesinde gerçekleşti. Geçtiğimiz iki yılın Ocak ayı TÜFE enflasyon rakamlarına baktığımızda %6,5 civarında rakamlarla karşılaşmıştık. Bu yıl sınırlı bir gerileme gördük. Para politikasının son üç çeyrektir sıkı devam ettiğini ve döviz kurlarının neredeyse yatay seyrederek enflasyon düşüşüne büyük katkı verdiğini düşünürsek, %5’in üzerindeki bir artış oldukça ciddi bir yükselişe işaret ediyor.
Verinin detaylarına baktığımızda, son iki yıldır olduğu gibi, hizmet sektörünün hem aylık hem yıllık bazda artışın en önemli nedeni olduğunu görüyoruz. Konut, eğitim, lokanta, otel, çeşitli mal ve hizmet gibi kategorilerde Ocak ayı enflasyonu %7 ve üzerinde gerçekleşmiş durumda. Yıllık hizmet enflasyonu da %62,95 seviyesinde. Sektörel olarak kira artışlarının yıllık %100, lokanta ve otellerdeki yıllık artışın %50, ulaştırmada ise %43 seviyelerinde olduğunu görüyoruz. Otopark ve toplu taşımadaki fiyat artışlarına baktığımızda rakamların çok daha yüksek olması gerektiğini düşünebiliriz. Bununla birlikte, özellikle otomobil fiyatlarının döviz kurları ve talep koşulları nedeniyle sınırlı bir artış göstermesi, sektör ortalamasının düşük kalmasının önemli bir nedeni olmuş görünüyor. Enflasyonun diğer önemli nedenlerinden biri olan gıda fiyat artışlarına baktığımızda, yıllık rakamın %42 civarında olduğunu, bu oran içinde taze meyve ve sebzedeki artışın %62’ye ulaştığını görüyoruz.
Hoş geldin! Aposto Premium üyelerine özel bu içeriği okumak için Premium üye olabilir ya da Premium hesabına giriş yapabilirsin.
Aposto Premium
Ayda
- Aposto'nun tüm arşivine ve güncel yayınlara sınırsız erişim.
- Yükselen endüstrilerden gelişme ve içgörüleri aktaran, entelektüel dünyanı besleyecek Premium üyelere özel makale ve bültenler.
- Gündemdeki gelişmeleri küresel bir perspektifle aktaran analizler.
- Aposto Radyo için hazırladığımız podcast ve sesli belgesellere websitemiz ve mobil uygulamamızdan erişim imkanı.
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
NEREDE YAYIMLANDI?
Dışarıda tarife krizinin alevi bir miktar sönerken, yurt içinde enflasyon alevi başladı. Ocak ayında piyasa beklentilerinin üzerinde gelen manşet enflasyon, hem yıl sonu enflasyon hedefini hem de faiz indirim beklentilerini zora soktu.
04 Şub 2025
YAZARLAR
Erhan Aslanoğlu
İstanbul Topkapı Üniversitesi rektör yardımcısı, akademisyen ve ekonomist. Makroekonomi, Türkiye ve dünya ekonomisi alanlarıyla ilgilenen Aslanoğlu’nun yayımlanmış bir kitabı, kitap bölümleri, çok sayıda makalesi ve tebliğleri bulunuyor. Genel ekonomi, makroekonomik göstergelerin yorumlanması, Türkiye ve dünya ekonomisi, göstergeler ve gelişmeler üzerine seminer ve eğitimler veriyor.
EXANTE
Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
OKUMAYA DEVAM EDİN
Fed’in 25 baz puanlık faiz artışı, küresel tahvil piyasalarında yalnızca politika faizinin bir kademe daha yükselmesi anlamına gelmiyor. Kararın piyasa açısından daha önemli tarafı, ABD’de para politikasının beklenenden daha uzun süre sıkı kalabileceğine yönelik algının güçlenmesi. Bu noktada küresel tahvil piyasasının en önemli referansı ABD 10 yıllık tahvil faizi olmaya devam ediyor.
SPK'nın 131 fonu tasfiye etmesiyle 455 bini aşkın yatırımcının birikimi askıda kaldı. Türkiye'nin derin bir sermaye piyasası kurabilmesi için haksız kazanç geri alınmalı, zarar mükellefe yüklenmemeli. Bu kriz, doğru dersler çıkarıldığında Türkiye sermaye piyasası için bir eşik olabilir.
ABD’den Türkiye’ye, fiyatların gelirlerden hızlı arttığı bir dönemde tüketici harcamaktan vazgeçmek yerine alışveriş biçimini değiştiriyor. Daha küçük sepetler, market markaları, daha sık alışveriş ve kredi kartına yayılan ödemeler hane bütçesindeki baskının giderek daha görünür hâle gelen sonuçları. Tüketim verileri canlılığını korurken, bu canlılığın arkasında gelir dağılımı, borçlanma ve sürekli sonraya bırakılan harcamalar var.
Ülkemiz fon piyasasında önceki hafta adeta deprem yaşandı. Teknik detaylara ilişkin çokça yazılıp çizilse de dip toplamda tasarruf sahiplerinin “paramı ne zaman ve hangi değer üzerinden geri alabileceğim?” sorusu yanıtlanmayı bekliyor. Bu noktada benzer yaşanmışlıkları yakın geleceğe dair belirsizlikleri azaltabilecek bir ayna olarak kullanabiliriz. 2008'de ABD'de yaşanan Reserve Primary Fund krizi de öğretici bir örnek olarak karşımıza çıkıyor.
TCMB verilerine göre Türkiye, Ocak-Temmuz döneminde toplam 34,8 milyar dolarlık cari açık verdi. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla 10,6 milyar dolar büyüyen açığın finansmanında bankaların ve şirketlerin dış borçlanması öne çıktı. İlgili dönemde açığın finansmanı için yurt dışından kullanılan krediler önemli ölçüde artarken, rezervlerden de geçen yıl kullanılanın iki katından fazla kaynak kullanıldı.
